Shloka 18
Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)
समदुःखसुखा यस्य सहाया: प्रियकारिण: । अर्थचिन्तापरा: सत्या: स राज्यफलमश्रुते,जिसके सहायक राजाके सुखमें सुख और दु:खमें दुःख मानते हों, सदा उसका प्रिय करनेवाले हों और राजकीय धन कैसे बढ़े--इसकी चिन्तामें तत्पर तथा सत्यवादी हों, वह राजा राज्यका फल पाता है
samaduḥkhasukhā yasya sahāyāḥ priyakāriṇaḥ | arthacintāparāḥ satyāḥ sa rājyaphalam aśnute ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ព្រះមហាក្សត្រនោះរីករាយនឹងផលនៃរាជ្យ ពេលដែលសហាយរបស់ព្រះអង្គមានចិត្តស្មើគ្នាទាំងសុខទាំងទុក្ខ—ចែករំលែកសេចក្តីរីករាយ និងទុក្ខព្រួយដូចជារបស់ខ្លួន—តែងធ្វើអ្វីដែលព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការបង្កើនទ្រព្យសម្បត្តិនៃរាជ្យ និងឈរជាប់លើសេចក្តីពិត។ ជំនួយការដែលស្មោះត្រង់ ប្រុងប្រយ័ត្ន និងសច្ចៈបែបនេះ ធ្វើឲ្យរាជ្យមានផល និងមានស្ថិរភាព»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s rule becomes fruitful when his aides are empathetic (sharing his joys and sorrows), loyal in seeking his good, prudent in safeguarding and increasing state resources, and unwaveringly truthful. Such counsel and character are presented as the practical foundation of successful kingship.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises on the conditions for stable and beneficial rule. Here he highlights the moral and administrative qualities required in a king’s close associates—ministers and companions—whose conduct directly determines whether the king truly gains the ‘fruit’ of sovereignty.