Shloka 9
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
तादृशो<यमनुप्रश्नो यत्र धर्म: सुदुर्लभ: । दुष्कर: प्रतिसंख्यातुं तत् केनात्र व्यवस्यति,युधिष्ठिर! तुम्हारा यह पिछला प्रश्न भी ऐसा ही है। इसके अनुसार धर्मके स्वरूपका विवेचन करना या समझना बहुत कठिन है; इसीलिये उसका प्रतिपादन करना भी दुष्कर ही है; अत: धर्मके विषयमें कोई किस प्रकार निश्चय करे?
tādṛśo ’yam anupraśno yatra dharmaḥ sudurlabhaḥ | duṣkaraḥ pratisaṅkhyātuṃ tat kena atra vyavasyati, yudhiṣṭhira ||
ភីष្មា បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សំណួរបន្តរបស់អ្នកនេះ ក៏មានលក្ខណៈដូចគ្នា—វាប៉ះពាល់ដល់ដែនដែលធម៌ពិបាកមើលឃើញយ៉ាងខ្លាំង។ ការកំណត់និយមន័យឲ្យច្បាស់លាស់គឺលំបាក; ដូច្នេះ ការប្រកាសបង្ហាញវាឲ្យមានភាពប្រាកដក៏លំបាកដែរ។ ក្នុងរឿងបែបនេះ យុធិષ્ઠិរា អ្នកណានឹងអាចសម្រេចចិត្តយ៉ាងមាំមួនអំពីធម៌ ដោយមធ្យោបាយអ្វី?»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma emphasizes that dharma can be subtle and elusive; when its nature is hard to discern, even explaining it definitively becomes difficult, so one must be cautious about claiming certainty in moral judgments.
In the Śānti Parva dialogue, Yudhiṣṭhira asks a probing follow-up about dharma; Bhīṣma responds by noting the question’s difficulty because dharma is not always easily identifiable or decisively defined.