Shloka 1
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
/ ऑपन-- माल बक। अति <-छऋज>आ सप्ताधिकशततमो< ध्याय: गणततन्त्र राज्यका वर्णन और उसकी नीति युधिछिर उवाच ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप । धर्मवृत्तं च वित्तं च वृत््युपाया: फलानि च
yudhiṣṭhira uvāca | brāhmaṇa-kṣatriya-viśāṁ śūdrāṇāṁ ca parantapa | dharma-vṛttaṁ ca vittaṁ ca vṛtty-upāyāḥ phalāni ca ||
យុធិષ્ઠិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ពរន្តប! អ្នកបានពន្យល់អំពីអាចារធម៌ដែលមានមូលដ្ឋានលើធម៌របស់ព្រាហ្មណ៍ ក្សត្រីយៈ វៃស្យៈ និងសូទ្រៈ—រួមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ មធ្យោបាយរកជីវិត និងផលដែលកើតពីការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ។ ហើយតាមទំនៀមទម្លាប់តំបន់ និងតាមសាស្ត្រ អ្នកបានសង្ខេបបង្ហាញរឿងដែលសមនឹងធម៌៖ ទ្រព្យធន និងកោសរដ្ឋរបស់ព្រះមហាក្សត្រ និងវិធីសន្សំសំចៃប្រមូលផ្តុំវា ការឈ្នះសត្រូវ គុណលក្ខណៈ និងការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវរបស់អាមាត្យ ការរីកចម្រើនរបស់ប្រជាជន ការប្រើប្រាស់នយោបាយប្រាំមួយ (ដូចជា សន្ធិ និងវិគ្រោះ) វិន័យនៃទ័ព ការស្គាល់មនុស្សអាក្រក់ សញ្ញានៃសត្បុរស និងការវាយតម្លៃឲ្យត្រឹមត្រូវចំពោះអ្នកស្មើ អ្នកទាប និងអ្នកខ្ពស់—ព្រមទាំងការណែនាំថា ព្រះមហាក្សត្រដែលកំពុងរីកចម្រើនគួររស់នៅយ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីឲ្យថ្នាក់មធ្យមពេញចិត្ត និងហេតុអ្វីត្រូវទទួលការពារអ្នកទន់ខ្សោយ និងរៀបចំជីវភាពឲ្យពួកគេ»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames rāja-dharma as comprehensive: ethical conduct across social classes, economic foundations (wealth and treasury), competent counsel, diplomacy, military discipline, and the king’s duty to protect and provide for the vulnerable—all grounded in śāstra and appropriate local custom.
Yudhiṣṭhira addresses his teacher (honorifically ‘Parantapa’) and summarizes the wide range of governance topics already explained—varna duties, livelihood, treasury, ministers, diplomacy, and social welfare—setting up a continuation or deepening of instruction on kingship and policy.