Shloka 4
Devanagari script
मुनिर्वाच उपपन्नस्त्वमेतेन यथा क्षत्रिय भाषसे । प्रकृत्या ह्युपपन्नो$सि बुद्धया वा बहुदर्शन:
Translation
មុនីបានមានព្រះវាចាថា៖ «ឱ ព្រះរាជកុមារ! ដូចដែលអ្នកនិយាយ នោះអ្នកក៏ពិតជាសម្បូរគុណធម៌ដូច្នោះដែរ។ តាមធម្មជាតិ អ្នកមានចិត្តស្រឡាញ់ធម៌ ហើយដោយប្រាជ្ញារបស់អ្នក អ្នកមានសមត្ថភាពមើលឃើញ និងយល់ដឹងបានច្រើន»។
Word by Word
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
उपपन्नःendowed, possessed (of)
उपपन्नः:
TypeAdjective
Rootउपपन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एतेनwith this; by this (means/quality)
एतेन:
Karana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
क्षत्रियO kshatriya
क्षत्रिय:
TypeNoun (vocative use)
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Vocative, Singular
भाषसेyou speak
भाषसे:
TypeVerb
Rootभाष्
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Atmanepada
प्रकृत्याby nature
प्रकृत्या:
Karana
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Instrumental, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
उपपन्नःendowed, possessed
उपपन्नः:
TypeAdjective
Rootउपपन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Parasmaipada
बुद्धयाby (your) intellect
बुद्धया:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
बहुदर्शनःone of much insight/vision
बहुदर्शनः:
TypeAdjective
Rootबहुदर्शन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes