Shloka 23
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
ततः कौसल्यमाहूय मैथिलो वाक्यमत्रवीत् । धर्मतो नीतितश्वैव लोकश्ष विजितो मया
tataḥ kauśalyam āhūya maithilo vākyam abravīt | dharmato nītitaś caiva lokaś ca vijito mayā | tad adya tvayā guṇair eva aham api jitāḥ | ataḥ tvaṁ māṁ nāvajñāya vijayī vīra iva samācara ||
បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រនៃមិថិលាបានអញ្ជើញកៅសល្យមកជិត ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះអង្គជានរបតីឧត្តម! ដោយអាស្រ័យលើធម៌ និងនីតិ ខ្ញុំបានឈ្នះលើលោកទាំងមូល។ ប៉ុន្តែថ្ងៃនេះ ដោយគុណធម៌របស់អ្នក អ្នកបានឈ្នះសូម្បីតែខ្ញុំ។ ដូច្នេះ កុំមើលរំលងពាក្យខ្ញុំឡើយ; ចូរប្រព្រឹត្តដូចវីរបុរសអ្នកឈ្នះ។»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True victory is not merely political conquest; it is the moral power of dharma and nīti. Even a world-conqueror acknowledges being ‘conquered’ by another’s guṇas, implying that virtue can command authority over force and status.
The king of Mithilā (Maithila/Janaka) calls Kauśalya to him and declares that although he has conquered the world through righteousness and policy, Kauśalya’s virtues have won over his own heart and judgment; he urges Kauśalya to act with the confidence and dignity of a victorious hero and not to disregard his instruction.