Shloka 42
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
पुरापि चैषामनुसृत्य भूमिपा: पुरेषु भोगानखिलान् जयन्ति । पुरेषु नीति विहितां यथाविधि प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन
bhīṣma uvāca |
purāpi caiṣām anusṛtya bhūmipāḥ pureṣu bhogān akhilān jayanti |
pureṣu nītiṁ vihitāṁ yathāvidhi prayojayanto balavṛtrasūdana ||
ភីෂ្មៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ សូម្បីតែកាលពីបុរាណ ក្សត្រដែលថែរក្សាផែនដី ក៏បានដើរតាមវិធីនេះដែរ៖ ពួកគេចូលទៅក្នុងទីក្រុងរបស់សត្រូវ ហើយអនុវត្តនយោបាយដែលបានកំណត់ទុកដោយត្រឹមត្រូវ តាមរបៀបដែលបានបញ្ញត្តិ។ ដោយប្រើរដ្ឋនីតិដែលមានរបៀបរៀបរយ និងប្រព្រឹត្តឲ្យសមស្របតាមស្ថានការណ៍ ពួកគេបានទទួលអំណាចលើសេចក្តីសុខសប្បាយ និងធនធានទាំងអស់ក្នុងរាជធានីរបស់សត្រូវ។ ឱ ឥន្ទ្រា អ្នកសម្លាប់វ្រឹត្រា! នេះជាវិធីដែលបានសាកល្បងរួច ដែលអ្នកគ្រប់គ្រងទទួលបានជ័យជម្នះ និងសេចក្តីរុងរឿង ដោយអធិបតេយ្យភាពមានវិន័យ មិនមែនដោយកម្លាំងទទេ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory and lasting control are achieved not only by force but by disciplined, rule-based application of nīti (statecraft). A ruler should implement proper policy in conquered or contested cities so that order, compliance, and prosperity follow.
Bhīṣma, instructing on rājadharma in the Śānti Parva, cites an established precedent: earlier kings would enter enemy cities and apply duly prescribed policy and administration; by such methodical governance they would secure the capital’s resources and enjoyments.