Shloka 26
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
Devanagari script
तेषां सान्त्वं क्रूरमिश्रं प्रणेतव्यं पुनः पुन: । सम्पीड्यमाना हि परैयोंगमायान्ति सर्वतः
Translation
ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចំពោះប្រជាជនទាំងនោះ គួរប្រើពាក្យលួងលោមដែលផ្អែមល្ហែម ប៉ុន្តែលាយជាមួយភាពតឹងរឹង ហើយត្រូវធ្វើជាញឹកញាប់។ ព្រោះបើត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំដោយពាក្យរឹងរ៉ឹងតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេនឹងរត់ទៅគ្រប់ទិស ហើយចូលរួមជាមួយសត្រូវ»។
Word by Word
तेषाम्of them / for them
तेषाम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सान्त्वम्conciliation, soothing (speech/act)
सान्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
क्रूर-मिश्रम्mixed with harshness
क्रूर-मिश्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्रूर + मिश्र
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रणेतव्यम्should be employed/used (is to be applied)
प्रणेतव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-नी (नीञ्)
Formतव्यत् (gerundive), Passive sense (obligation), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
सम्पीड्यमानाःbeing oppressed/harassed
सम्पीड्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-पीड्
Formशानच् (present passive participle), Masculine, Nominative, Plural
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
परैःby others / by enemies
परैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootपर
FormMasculine, Instrumental, Plural
योगम्alliance, joining
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तिthey go/come (they resort)
आयान्ति:
TypeVerb
Rootआ-या (या)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
सर्वतःfrom all sides / in every way
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes