Shloka 2
शूरलक्षणवर्णनम् | Marks and Typologies of Martial Temperament
Devanagari script
भीष्म उवाच यथा55चरितमेवात्र शस्त्र पत्रं विधीयते । आचारादू वीरपुरुषस्तथा कर्मसु वर्तते,भीष्मजी बोले--'राजन! अस्त्र-शस्त्र और वाहन तो योद्धाओंके देश और कुलके आचारके अनुरूप ही होने चाहिये। वीर पुरुष अपने परम्परागत आचारके अनुसार ही सभी कार्योमें प्रवृत्त होता है
Translation
ភីष្មៈមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះរាជា! អាវុធ និងយានជំនិះនៅទីនេះ គួរត្រូវរៀបចំឲ្យសមតាមទំនៀមទម្លាប់នៃដែនដី និងវង្សត្រកូលរបស់អ្នកចម្បាំងនីមួយៗ។ បុរសវីរបុរស តែងប្រព្រឹត្តកិច្ចការទាំងអស់តាមអាចារ្យប្រពៃណីដែលបានស្នងមក»។
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
यथाas; according to how
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
चरितम्custom; conduct; practice
चरितम्:
Karta
TypeNoun
Rootचरित
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed; just
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
शस्त्रपत्रम्weapons and equipment (lit. weapon-gear)
शस्त्रपत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootशस्त्रपत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
विधीयतेis prescribed; is arranged
विधीयते:
Karma
TypeVerb
Rootधा (वि+धा)
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
आचारात्from (one's) customary practice; from tradition
आचारात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआचार
FormMasculine, Ablative, Singular
वीरपुरुषःa heroic man; a brave person
वीरपुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootवीरपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso; likewise
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
कर्मसुin actions; in duties
कर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Locative, Plural
वर्ततेacts; proceeds; is engaged
वर्तते:
Karma
TypeVerb
Rootवृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes