Shloka 14
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
न हारण्येन शक््येत गन्तुं मृगगणैरिव । तस्मात् सेनासु तानेव योजयन्ति जयार्थिन:
na hāraṇyena śakyeta gantuṁ mṛgagaṇair iva | tasmāt senāsu tān eva yojayanti jayārthinaḥ ||
ភីष្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ មនុស្សមិនអាចដើរឆ្លងកាត់ព្រៃព្រឹក្សាបានដោយងាយ ដូចហ្វូងសត្វព្រៃទេ។ ដូច្នេះ ព្រះមហាក្សត្រដែលប្រាថ្នាជ័យជម្នះ តែងតែងតាំងចារកម្មទាំងនោះនៅក្នុងកងទ័ព ដើម្បីធ្វើជាមគ្គុទេសក៍ និងអ្នកស្វែងរកផ្លូវ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective leadership recognizes human limitations and compensates through trained specialists; victory-oriented rulers integrate intelligence personnel as practical guides, especially in difficult terrain.
In Bhishma’s instruction on kingship and governance, he explains why rulers employ spies within the army: unlike wild animals, humans cannot easily navigate forests, so knowledgeable agents are assigned to guide movements for success in campaigns.