Shloka 45
महाराज! अभिषेक हो जानेपर अभश्वत्थामाने नृपश्रेष्ठ दुर्योधनको हृदयसे लगाया और अपने सिंहनादसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रतिध्वनित करते हुए वहाँसे प्रस्थान किया ।।
sañjaya uvāca | mahārāja! abhiṣeke ho jāne para aśvatthāmāne nṛpaśreṣṭha duryodhanaṃ hṛdayena āliṅgya, sva-siṃhanādena sampūrṇā diśaḥ pratidhvanitāḥ kṛtvā tataḥ prasthitaḥ || duryodhano 'pi rājendra śoṇitena pariplutaḥ | tāṃ niśāṃ pratipede 'tha sarvabhūta-bhayāvahām ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! ក្រោយពេលពិធីអភិសេកបានបញ្ចប់ អશ્વត្ថាមាបានឱបព្រះបាទទុរយោធនដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ពីបេះដូង។ បន្ទាប់មក គាត់បានបន្លឺសំឡេងដូចសត្វសីហៈ ឲ្យទិសទាំងអស់ឆ្លើយតប ហើយចាកចេញពីទីនោះ។ ហើយទុរយោធនផងដែរ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះមហាក្សត្រ ទាំងសព្វខ្លួនជ្រាបឈាម បានស្នាក់នៅទីនោះឆ្លងកាត់រាត្រីនោះ—រាត្រីដ៏គួរឲ្យភ័យខ្លាច ដែលបង្កើតភាពភ័យរន្ធត់ក្នុងចិត្តសត្វមានជីវិតទាំងអស់»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral atmosphere of the war’s endgame: outward triumph (the lion-roar and departure) stands beside inner and cosmic dread (a night ‘fearful to all beings’). It suggests that violence and adharma do not yield peace; even the victors are left blood-soaked, haunted, and surrounded by fear.
After a consecration ceremony (abhiṣeka), Ashvatthama warmly embraces Duryodhana and leaves with a roaring proclamation. Duryodhana, grievously wounded and covered in blood, remains and spends the night there—described as a terrifying night that instills fear in all creatures.