Shloka 3
त्वरिता जवनैरश्वैरायोधनमुपागमन् । संजय कहते हैं--राजन! संदेशवाहकोंके मुखसे दुर्योधनके मारे जानेका समाचार सुनकर मरनेसे बचे हुए कौरव महारथी अश्वत्थामा
sañjaya uvāca | tvaritā javanair aśvair āyodhanam upāgaman | tatrāpaśyan mahātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ nipātitam |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលមហារថីកൗរវដែលនៅសល់—អស្វត្ថាមា ក្រឹបា និងក្រឹតវರ್ಮា ជាសាត្វតៈ—បានឮពីអ្នកនាំសារថា ទុរយោធនត្រូវបានវាយដួលស្លាប់ ទោះខ្លួនឯងក៏រងរបួសធ្ងន់ដោយព្រួញមុតៗ គុទ្ទ ទោមរ និងសក្តិ ក៏ដោយ ពួកគេបានឡើងរថដែលចងជាមួយសេះលឿន ហើយប្រញាប់ទៅកាន់សមរភូមិ។ មកដល់ទីនោះ ពួកគេបានឃើញកូនប្រុសធ្រិតរាស្ត្រ—ទុរយោធន—ដេកដួលលើដី ដូចដើមសាលាធំមួយក្នុងព្រៃដែលត្រូវខ្យល់បោកបាក់ដួល; ឈាមជ្រាបពេញកាយ កំពុងរមួលរមែងលើផែនដី ដូចដំរីធំមួយដែលអ្នកប្រមាញ់បានបាញ់ដួលក្នុងព្រៃ ហើយក្នុងលំហូរឈាមនោះ គេបត់ខ្លួនទៅមកម្តងហើយម្តងទៀត។
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical cost of war: victory and defeat alike culminate in suffering, and even those called ‘great-souled’ can be brought low. It also shows how attachment—loyalty to one’s side and the pull of vengeance—can propel survivors forward even when dharma would counsel restraint and reflection.
After hearing from messengers that Duryodhana has been struck down, the remaining Kaurava leaders—Aśvatthāmā, Kṛpa, and Kṛtavarmā—rush by chariot to the battlefield. There they see Duryodhana lying felled and bleeding, compared to a great tree broken by wind and a huge elephant killed by a hunter.