Shloka 283
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
भीमसेन: पुनः क्रुद्धों दुर्योधनमुवाच ह । शिखरयुक्त कैलास पर्वतके समान गदा उठाये दुर्योधनको खड़ा देख भीमसेन पुनः कुपित हो उससे इस प्रकार बोले--
sañjaya uvāca | bhīmasenaḥ punaḥ kruddho duryodhanam uvāca ha | śikhara-yukta-kailāsa-parvata-samaṃ gadām utthāya duryodhanaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā bhīmasenaḥ punaḥ kupito ’sau tathā vacanam abravīt— |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ភីមសេន ក៏កើតកំហឹងឡើងម្ដងទៀត ហើយនិយាយទៅកាន់ទុរយោធន។ ឃើញទុរយោធនឈរយ៉ាងមាំមួន លើកដំបងគដាឡើង—ដូចភ្នំកៃលាសមានកំពូលច្រើន—កំហឹងរបស់ភីមក៏រលត់ឡើងវិញ ហើយគាត់បាននិយាយទៅកាន់គេដូច្នេះ។ ឈុតឆាកនេះបង្ហាញថា មោទនភាព និងកំហឹង បានធ្វើឲ្យចិត្តអ្នកប្រយុទ្ធរឹងមាំ ដឹកនាំការប្រកួតទៅរកការសម្រេចចិត្តចុងក្រោយដែលមានទម្ងន់ធម៌។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger and pride intensify conflict and narrow moral vision. Even within a kshatriya duel framed by duty, unchecked wrath becomes a force that drives escalation and makes the ethical stakes of victory and defeat sharper.
Sanjaya describes Bhima seeing Duryodhana standing with his mace raised, compared to peak-crowned Mount Kailasa. Provoked by this formidable stance, Bhima becomes angry again and begins to address Duryodhana, setting up the next exchange in their climactic mace-fight.