Shloka 24
Plakṣaprasravaṇa–Kārapacana tīrtha-varṇana and Nārada’s war briefing (Śalya-parva, Adhyāya 53)
'श्रेष्ठ देवताओ! यहाँ ब्राह्मणशिरोमणि तथा नृप आदि मुख्य-मुख्य पुरुषसिंह नरेश महान् यज्ञोंका अनुष्ठान करके देहत्यागके पश्चात् उत्तम गतिको प्राप्त हुए हैं ।। तरन्तुकारन्तुकयोर्यदन्तरं रामह्दानां च मचक्रुकस्य च । एतत् कुरुक्षेत्रसमन्तपजञ्चकं प्रजापतेरुत्तरवेदिरुच्यते,“तरन्तुक, अरन्तुक, रामहद (परशुराम कुण्ड) तथा मचक्क़ुक--इनके बीचका जो भूभाग है, यही समन्तपंचक एवं कुरुक्षेत्र है। इसे प्रजापतिकी उत्तरवेदी कहते हैं
śreṣṭha-devatāḥ! iha brāhmaṇa-śiromaṇayaḥ tathā nṛpādayaḥ mukhya-mukhya-puruṣa-siṁhā nṛpā mahān-yajñān anuṣṭhāya deha-tyāgāt paścād uttamāṁ gatiṁ prāptavantaḥ. tarantukāraṇṭukayor yad antaraṁ rāma-hradānāṁ ca macakrukasya ca, etat kuru-kṣetra-samantapañcakaṁ prajāpater uttaravedir ucyate.
ព្រះរាមបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះទេវតាដ៏ប្រសើរបំផុតទាំងឡាយ! នៅក្នុងដែនដីនេះឯង ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តម និងព្រះមហាក្សត្រដ៏ជាន់ខ្ពស់—ដូចសីហៈក្នុងចំណោមមនុស្ស—បានប្រតិបត្តិយញ្ញដ៏មហិមា ហើយក្រោយពេលលះបង់រាងកាយ បានឈានដល់គតិដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។ ដែនដីដែលស្ថិតនៅចន្លោះ តារន្តុក និង អរន្តុក ហើយចន្លោះស្រះទឹករបស់ រាម និង មចក្រុក—នោះហើយជាសមន្តបញ្ចក នៃកុរុក្សេត្រ។ វាត្រូវបានហៅថា “វេទិខាងជើង” របស់ព្រះប្រជាបតិ»។
राम उवाच
Educational Q&A
The verse frames Kurukṣetra as a sanctified sacrificial landscape: performing righteous rites (yajña) in a holy kṣetra and living by dharma is presented as leading to an ‘uttamā gati’ (highest destiny). It links ethical-religious action with spiritual outcome, anchored in sacred geography.
Rama addresses the gods and identifies a specific bounded region—between named landmarks (Tarantuka, Arantuka, Rāma-hradas, Macakruka)—as Kurukṣetra/Samantapañcaka, revered as Prajāpati’s Northern Altar, and notes that great Brahmins and kings attained supreme states after performing major sacrifices there.