Shloka 123
Kurukṣetra–Samantapañcaka Māhātmya: King Kuru’s Ploughing and Indra’s Boon (प्रजापतेरुत्तरवेदिः समन्तपञ्चकं)
तप: परमकं प्राप्तं न तु लोकास्त्वया जिता: । उसकी देहत्यागकी इच्छा देख देवर्षि नारदने उससे कहा--“महान् व्रतका पालन करनेवाली निष्पाप नारी! तुम्हारा तो अभी विवाह-संस्कार भी नहीं हुआ
tapaḥ paramakaṁ prāptaṁ na tu lokās tvayā jitāḥ |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «អ្នកបានឈានដល់តបស្យាខ្ពស់បំផុតពិតមែន; ប៉ុន្តែអ្នកមិនទាន់ឈ្នះលោកសួគ៌ទាំងឡាយដោយហេតុនោះទេ»។ ពេលឃើញបំណងចង់បោះបង់រាងកាយរបស់នាង ទេវឫសី នារទៈ បាននិយាយទៅកាន់នាងថា៖ «នារីសុចរិត មិនមានបាប អ្នកដែលឈរជាប់ក្នុងវ្រតដ៏ធំ! ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់អ្នកមិនទាន់បានធ្វើឡើយ—អ្នកនៅតែជាកញ្ញា។ ដូច្នេះ តើអ្នកអាចទទួលបានលោកបុណ្យបានដូចម្តេច? អំពីអ្នក ខ្ញុំបានឮដូច្នេះនៅក្នុងលោកទេវៈ៖ អ្នកបានអនុវត្តតបស្យាដ៏មហិមា ប៉ុន្តែមិនទាន់ទទួលសិទ្ធិលើលោកសុខសាន្តទាំងឡាយទេ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that intense austerity (tapas) is not, by itself, a guarantee of attaining higher worlds; spiritual fruits are also governed by dharmic eligibility (adhikāra), including proper saṁskāras and life-stage duties. Ethical order and qualification shape outcomes alongside personal effort.
A sinless maiden, having performed severe austerities, wishes to give up her body. The divine sage Nārada intervenes and explains that although she has attained great tapas, she has not ‘conquered’ or earned the merit-worlds, since her marriage rite has not occurred and she remains a maiden—indicating a mismatch between her aspiration and the dharmic conditions for that result.