Shloka 62
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
Devanagari script
ससर्ज रोषात् सोमाय स चोडुपतिमाविशत् । पृथ्वीनाथ! यह सुनकर भगवान् दक्ष कुपित हो उठे। उन्होंने चन्द्रमाके लिये रोषपूर्वक राजयक्ष्माकी सृष्टि की। वह चन्द्रमाके भीतर प्रविष्ट हो गया ।। ६१ $ ।। स यक्ष्मणाभिभूतात्माक्षीयताहरह: शशी
Transliteration
sasarja roṣāt somāya sa coḍupatim āviśat | pṛthvīnātha! yaḥ śrutvā bhagavān dakṣaḥ kupito 'bhavat | tena candramase roṣapūrvakaṁ rājayakṣmā sṛṣṭaḥ | sa candramasaḥ antar āviśat || 61 || sa yakṣmaṇābhibhūtātmā kṣīyata ahar-ahaḥ śaśī || 62 ||
Translation
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ ដក្ខ្សាបានបង្កើតដោយកំហឹង នូវរាជយក្ខ្មា ដើម្បីដាក់ទោសសោម; ហើយជំងឺនោះបានចូលទៅក្នុងព្រះចន្ទ អម្ចាស់នៃតារាទាំងឡាយ។ ត្រូវជំងឺស្គមស្គាំងនោះគ្រប់គ្រង ព្រះចន្ទ (សសី) ក៏ចុះខ្សោយរាល់ថ្ងៃ។
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यक्ष्मणाby/with consumption (disease), by yakṣmā
यक्ष्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootयक्ष्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
अभिभूतात्माwhose self was overpowered
अभिभूतात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिभूतात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अक्षीयतwasted away, diminished
अक्षीयत:
TypeVerb
Rootक्षि
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Atmanepada
अहर्-अहःday by day
अहर्-अहः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअहर्
शशीthe moon
शशी:
Karta
TypeNoun
Rootशशिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DakṣaS
Soma (Moon)U
Uḍupati (Moon as lord of stars)R
Rājayakṣmā (disease)Ś
Śaśī (Moon)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes