Shloka 61
गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel
अभियुक्तस्तु को राजा दातुमिच्छेद्धि मेदिनीम्,जो शत्रुओंसे आक्रान्त हो, ऐसा कौन राजा किसीको भूमि देनेकी इच्छा करेगा? कौरवनन्दन नरेश! अब न तो तुम किसीको पृथ्वी दे सकते हो और न बलपूर्वक उसे छीन ही सकते हो। ऐसी दशामें तुम्हें भूमि देनेकी इच्छा कैसे हो गयी?
abhiyuktas tu ko rājā dātum icched dhi medinīm | yo śatrūbhiḥ saṃkrāntaḥ syāt—sa kathaṃ bhūmiṃ dadātum icchet || kauravanandana nareśa! adhunā na tvaṃ kasyacid pṛthivīṃ dātuṃ śaknoṣi, na ca balāt parasyāḥ hartuṃ śaknoṣi | evaṃ sthite kathaṃ te bhūmidāne icchā samutpannā ||
យុធិષ્ઠិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រណា ដែលត្រូវសត្រូវបង្ខិតបង្ខំ និងលុកលុយគ្របដណ្តប់ហើយ នឹងមានបំណងចែកដីដល់អ្នកដទៃបានដូចម្តេច? ឱ ពូជកុរុ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ—ឥឡូវនេះ អ្នកមិនអាចប្រទានរាជ្យដល់នរណាម្នាក់បានទេ ហើយក៏មិនអាចដណ្តើមយកដោយកម្លាំងបានដែរ។ ក្នុងស្ថានភាពដូចនេះ តើបំណង ‘ប្រទានដី’ កើតឡើងក្នុងព្រះហឫទ័យអ្នកបានយ៉ាងដូចម្តេច?»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira highlights an ethical-political principle: a ruler’s promises about territory must match actual authority and responsibility. When a king is overwhelmed and lacks control, offering land becomes empty rhetoric; dharma in governance requires truthfulness, capacity, and legitimacy rather than performative generosity.
In the Shalya Parva context of the war’s later phase, Yudhiṣṭhira addresses a Kaurava ruler/prince, challenging the plausibility of his stated willingness to grant land. He argues that being besieged by enemies leaves no real power either to bestow territory or to seize it, so the sudden talk of ‘giving land’ is inconsistent with the situation.