Shloka 39
गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel
Devanagari script
अरथश्षानिषज्जी च निहतः पार्ष्णिसारथि: | एकश्चाप्यगण: संख्ये प्रत्याश्चासमरोचयम्,मेरे पास न तो रथ है और न तरकस। मेरे पार्श्वरक्षक भी मारे जा चुके हैं। मेरी सेना नष्ट हो गयी और मैं युद्धस्थलमें अकेला रह गया था; इस दशामें मुझे कुछ देरतक विश्राम करनेकी इच्छा हुई
Translation
«ខ្ញុំគ្មានទាំងរថសង្គ្រាម និងគ្មានទាំងកន្សែងព្រួញទេ; អ្នកបើករថ និងអ្នកការពារខាងជើងខាងក្រោយរបស់ខ្ញុំក៏ត្រូវសម្លាប់អស់។ កងទ័ពរបស់ខ្ញុំត្រូវបំផ្លាញ ហើយខ្ញុំបាននៅឯកោក្នុងសមរភូមិ; ក្នុងស្ថានភាពនោះ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់សម្រាកបន្តិចមួយ»។
Word by Word
अ-रथःwithout a chariot (chariotless)
अ-रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
अ-श्वःwithout horses (horseless)
अ-श्वः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिषज्जीwithout a quiver
अनिषज्जी:
Karta
TypeAdjective
Rootनिषज्जिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
निहतःslain
निहतः:
TypeVerb
Rootहन्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
पार्ष्णि-सारथिःthe charioteer of Pārṣṇi (Krishna)
पार्ष्णि-सारथिः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्ष्णिसारथि
FormMasculine, Nominative, Singular
एकःalone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अ-गणःwithout a troop (troopless)
अ-गणः:
Karta
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Nominative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
प्रत्याश्चtowards; against (and)
प्रत्याश्च:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
असमरोचयम्I did not approve / I did not find pleasing
असमरोचयम्:
TypeVerb
Rootसम् + रुच्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Singular, Parasmaipada
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes