Shloka 42
Śalya-parva Adhyāya 26 — Duryodhana’s remnant formation and rapid engagements
हतभूयिष्ठयोधा तु तव सेना विशाम्पते । किंचिच्छेषा महाराज कृपणं समपद्यत,प्रजानाथ! महाराज! आपकी सेनाके अधिकांश योद्धा मारे गये और बहुत थोड़े सैनिक शेष रह गये; अतः वह सेना अत्यन्त दीन हो गयी थी
hatabhūyiṣṭhayodhā tu tava senā viśāmpate | kiñciccheṣā mahārāja kṛpaṇaṃ samapadyata ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ម្ចាស់ប្រជាជន ទ័ពរបស់ព្រះអង្គ—ដែលយោធាភាគច្រើនត្រូវបានសម្លាប់—នៅសល់តែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏អធិការ; ដូច្នេះវាបានធ្លាក់ចូលស្ថានភាពគួរអាណិត បាក់បែក និងអស់សង្ឃឹម។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the inevitable human and moral aftermath of large-scale violence: when most warriors are slain, the surviving force becomes powerless and miserable, reminding a ruler that war’s ‘victory’ often culminates in ruin and grief.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava host has been largely annihilated; only a small remnant remains, and the army has sunk into a pitiable state.