Shloka 326
अदृश्यन्त महाराज योधास्तत्र रणाजिरे | महाराज! वहाँ समरांगणमें बहुत-से योद्धा जूएमें बँधे हुए वायुके समान वेगशाली घोड़ोंद्वारा इधर-उधर ले जाये जाते दिखायी देते थे
adṛśyanta mahārāja yodhās tatra raṇājire |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «មហារាជ! នៅលើសមរភូមិនោះ មានយោធាច្រើនត្រូវបានសេះរហ័សដូចខ្យល់ អូសទាញទៅមក ដោយពួកគេត្រូវចងជាប់នឹងយូក និងខ្សែសេះ»។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញយន្តការដ៏សាហាវនៃសង្គ្រាម៖ សូម្បីតែអ្នកខ្លាំងក៏ត្រូវក្លាយជាអ្នកគ្មានអំណាច ត្រូវបានអូសដោយកម្លាំងរត់របស់សេះ និងរថ ក្នុងភាពចលាចលដែលដកហូតកិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dehumanizing force of war: warriors, despite valor, can become powerless objects swept along by chariots and horses. Ethically, it points to the loss of agency and dignity that accompanies large-scale violence, inviting reflection on the true cost of conflict even when framed as kṣatriya duty.
Sañjaya reports to the king what he ‘sees’ on the battlefield: numerous fighters are being carried or dragged about by extremely swift horses, bound by yokes and harness—an image of chaotic motion and battlefield confusion.