Shloka 916
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
सम॑ पर्यपतंश्वान्ये कुर्वन्तो महदाकुलम् । कितने ही मलत्याग करने लगे। कितनोंके पेशाब झड़ने लगे। राजेन्द्र! दूसरे बहुत-से घोड़े और हाथी बन्धन तोड़कर एक साथ ही सब ओर दौड़ने और लोगोंको अत्यन्त व्याकुल करने लगे
samaṃ paryapatañ śvāny anye kurvanto mahad ākulam |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ អ្នកដទៃទៀតរត់វង់វល់ទៅគ្រប់ទិស បង្កឲ្យមានភាពចលាចលយ៉ាងខ្លាំង។ សត្វជាច្រើនបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងខ្លួន—ខ្លះបន្ទោរបង់ ខ្លះនោមចេញ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! សេះ និងដំរីជាច្រើនបានផ្តាច់ខ្សែចងក្នុងពេលតែមួយ ហើយរត់រាលដាលទៅគ្រប់ទិស ធ្វើឲ្យមនុស្សទាំងឡាយរងទុក្ខវេទនាខ្លាំង។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា ភាពភ័យរន្ធត់ និងអំពើហិង្សាដែលដឹកនាំដោយអធម៌ក្នុងសង្គ្រាម មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រយុទ្ធទេ ប៉ុន្តែរញ្ជួយដល់អ្នកគ្មានកំហុស និងលំដាប់ធម្មជាតិផងដែរ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how fear and adharma-driven violence unleash widespread disorder: the effects of war are not confined to warriors but disturb animals, attendants, and the broader moral and natural order, intensifying collective suffering.
Sañjaya describes a sudden outbreak of panic in the camp: animals and others run in all directions, many lose bodily control, and horses and elephants snap their restraints and stampede, causing severe confusion and distress among the people.