Shloka 31
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
स्त्रियस्तु राजन् वित्रस्ता भारद्वाजं निरीक्ष्य ता:,हत्वा पाज्चालराजानं रथमारुह्म तिष्ठति । राजन! वे सारी स्त्रियाँ अश्वत्थामाको देखकर बहुत डर गयी थीं; अतः दीन कण्ठसे बोलीं--'अरे! जल्दी दौड़ो! जल्दी दौड़ो! हमारी समझमें नहीं आता कि यह कोई राक्षस है या मनुष्य। देखो, यह पांचालराजकी हत्या करके रथपर चढ़कर खड़ा है”
striyastu rājan vitrastā bhāradvājaṁ nirīkṣya tāḥ | hatvā pāñcālarājānaṁ rathamāruhya tiṣṭhati ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះរាជាអើយ ស្ត្រីទាំងឡាយ ពេលឃើញកូនប្រុសរបស់ភារទ្វាជ (អશ્વត្ថាមា) ក៏ភ័យស្លន់ស្លោ ហើយស្រែកដោយសំឡេងអស់សង្ឃឹមថា៖ ‘រត់ទៅ—រត់ឲ្យលឿន! យើងមិនដឹងថាគាត់ជារាក្សស ឬជាមនុស្សទេ។ មើលចុះ—គាត់បានសម្លាប់ព្រះរាជានៃបញ្ចាល ហើយឡើងលើរថ ឈរនៅទីនោះ!’»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral shock of unchecked violence: when a warrior’s actions inspire terror among noncombatants, the scene signals a collapse of righteous conduct (dharma) and the spread of adharma through fear and brutality.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the women, seeing Aśvatthāmā after he has killed Drupada, panic and cry out to flee, unsure whether he is a human or a demon, as he stands on a chariot after the killing.