Shloka 19

Yudhiṣṭhira’s Lament and Kṛṣṇa’s Rudra-Cosmogony Explanation (सौप्तिक पर्व, अध्याय १७)

Devanagari script

विह्तितान्ना: प्रजास्तास्तु जग्मु: सृष्टा यथागतम्‌ | ततो ववृधिरे राजन्‌ प्रीतिमत्य: स्वयोनिषु,जिनकी सृष्टि हुई थी, उनके लिये जब भोजनकी व्यवस्था कर दी गयी, तब वे प्रजावर्गके लोग जैसे आये थे, वैसे लौट गये। राजन्‌! तदनन्तर सारी प्रजा अपनी ही योनियोंमें प्रसन्नतापूर्वक रहती हुई उत्तरोत्तर बढ़ने लगी

Transliteration

vihitānnāḥ prajāstāstu jagmuḥ sṛṣṭā yathāgatam | tato vavṛdhire rājan prītimatyaḥ svayoniṣu ||

Translation

ពេលអាហារត្រូវបានរៀបចំតាមកំណត់សម្រាប់សត្វទាំងនោះហើយ ពួកវាក៏ចាកចេញទៅ ដូចដែលបានមក។ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះរាជា ប្រជាសត្វទាំងមូល ក៏រស់នៅដោយសុខចិត្តក្នុងយូនី (ប្រភេទកំណើត) របស់ខ្លួន ហើយរីកចម្រើនកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។

Word by Word

• [{'term': 'vihitānnāḥ', 'definition': 'those for whom food/provisions have been duly arranged (vihita + anna)'}, {'term': 'prajāḥ', 'definition': 'creatures

• populace'}, {'term': 'jagmuḥ', 'definition': 'they went

• they departed (perfect of √gam)'}, {'term': 'sṛṣṭāḥ', 'definition': 'created

• brought forth (from √sṛj)'}, {'term': 'yathāgatam', 'definition': 'as they had come

• in the same manner as their arrival'}, {'term': 'tataḥ', 'definition': 'then

• thereafter'}, {'term': 'vavṛdhire', 'definition': 'they grew

• they prospered (perfect of √vṛdh)'}, {'term': 'rājan', 'definition': 'O King (vocative address)'}, {'term': 'prītimatyaḥ', 'definition': 'contented

• satisfied'}, {'term': 'svayoniṣu', 'definition': 'in their own wombs/species/origins

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• rājan (the King, i.e., Janamejaya as listener)
• prajāḥ (created beings/subjects)