Shloka 30
Book 10, Adhyāya 12: Aśvatthāmā’s Request for the Cakra and the Brahmaśiras Context
“ब्रह्म! जो मनुष्य समाजमें सदा ही परम प्रामाणिक समझे जाते हैं, जिनके पास गाण्डीव धनुष और श्वेत घोड़े हैं, जिनकी ध्वजापर श्रेष्ठ वानर विराजमान होता है, जिन्होंने बन्द्रयुद्धमें साक्षात् देवदेवेश्वर नीलकण्ठ उमा-वल्लभ भगवान् शंकरको पराजित करनेका साहस करके उन्हें संतुष्ट किया था, इस भूमण्डलमें मुझे जिनसे बढ़कर परम प्रिय दूसरा कोई मनुष्य नहीं है, जिनके लिये मेरे पास स्त्री, पुत्र आदि कोई भी ऐसी वस्तु नहीं है, जो देने योग्य न हो, अनायास ही महान् कर्म करनेवाले मेरे उस प्रिय सुहृद् कुन्तीकुमार अर्जुनने भी पहले कभी ऐसी बात नहीं कही थी, जो आज तुम मुझसे कह रहे हो ।। ब्रह्मचर्य महद् घोरें तीर्त्वा द्वादशवार्षिकम् | हिमवत्पाश्वमास्थाय यो मया तपसार्जित:
brahmacaryaṁ mahad ghore tīrtvā dvādaśavārṣikam | himavatpārśvam āsthāya yo mayā tapasārjitaḥ ||
«ព្រាហ្មណ៍! អ្នកដែលក្នុងសង្គមមនុស្ស តែងតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកមានសេចក្តីជឿទុកចិត្តខ្ពស់បំផុត—អ្នកកាន់ធ្នូគណ្ឌីវ និងមានសេះស, ទង់ជ័យមានវានរល្អឯក; អ្នកដែលក្នុងបណ្ឌយុទ្ធ (bound combat) បានហ៊ានប្រឈមមុខនឹងព្រះសង្គរ—ព្រះសិវៈ នीलកण्ठ (blue-throated) ស្វាមីអុមា—ហើយបានធ្វើឲ្យព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ; អ្នកដែលសម្រាប់ខ្ញុំ មិនមានបុរសណាដែលស្រឡាញ់ជាងគាត់ទៀតឡើយ, ហើយសម្រាប់គាត់ ខ្ញុំគ្មានអ្វីណាមួយ—សូម្បីតែភរិយា កូន—ដែលមិនអាចផ្តល់បាន; សូម្បីតែមិត្តជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំ កូនកុនទី អរជុន អ្នកធ្វើកិច្ចការធំដោយងាយស្រួល ក៏មិនដែលនិយាយពាក្យដូចដែលអ្នកនិយាយមកខ្ញុំថ្ងៃនេះឡើយ។ បន្ទាប់ពីបានបំពេញព្រហ្មចរិយៈ (brahmacarya) ដ៏ធំ និងតឹងរឹងរយៈពេលដប់ពីរឆ្នាំ ហើយទៅស្នាក់នៅលើជើងភ្នំហិមាល័យ, អ្នកដែលខ្ញុំបានទទួលដោយតបស (tapas) របស់ខ្ញុំ—នោះហើយជាអ្នកដែលកំពុងត្រូវបាននិយាយដល់។»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that extraordinary attainments are ‘earned’ through sustained self-restraint (brahmacarya) and austerity (tapas). Ethical authority and power are portrayed as arising from disciplined practice rather than impulsive desire or brute strength.
The speaker refers to someone obtained through the narrator’s austerities after a severe twelve-year brahmacarya undertaken near the Himālaya. It functions as a credentialing detail—establishing the spiritual legitimacy and potency behind the person/aid being invoked in the surrounding episode.