Shloka 54
अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः
Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रहर्तव्यं रिपोर्बलम् । 'शत्रुओंकी सेना यदि बहुत थक गयी हो, तितर-बितर हो गयी हो, भोजन कर रही हो, कहीं जा रही हो अथवा किसी स्थानविशेषमें प्रवेश कर रही हो तो भी विपक्षियोंको उसपर प्रहार करना ही चाहिये ।।
prasthāne vā praveśe vā prahartavyaṃ ripor balam | nidrārtam ardharātre ca tathā naṣṭa-praṇāyakam ||
សញ្ចយៈបាននិយាយថា៖ «មិនថាកងទ័ពសត្រូវកំពុងចេញដំណើរ ឬកំពុងចូលទៅកន្លែងណាមួយ ក៏គួរត្រូវវាយប្រហារ។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅពេលពួកគេត្រូវងងុយដេកគ្របដណ្ដប់នៅកណ្ដាលអធ្រាត្រ ហើយនៅពេលគ្មានមេបញ្ជាការ និងរញ៉េរញ៉ៃ ក៏ត្រូវវាយប្រហារ។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse articulates a hard-edged wartime maxim: strike the enemy when they are vulnerable—during movement, entry, midnight sleep, or when leaderless. It highlights the tension between strategic expediency and the moral boundaries of righteous warfare (dharma-yuddha).
In Sauptika Parva, Sañjaya reports counsel that justifies attacking an enemy force even at moments of fatigue, confusion, or sleep—language that anticipates the nocturnal assault central to this parva’s events.