Shloka 7
Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)
Devanagari script
क्षत्रिय: क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वर: । यो मुज्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः
Transliteration
kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ jitvā raṇe raṇakṛtāṃ varaḥ | yo muñcati vaśe kṛtvā gurur bhavati tasya saḥ ||
Translation
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ក្នុងចំណោមអ្នកចម្បាំង ក្សត្រិយៈដែលល្អឥតខ្ចោះគឺអ្នកដែលបានឈ្នះក្សត្រិយៈម្នាក់ទៀតក្នុងសមរភូមិ ដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ខ្លួន ហើយបន្ទាប់មកដោះលែងគាត់។ ចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានចាញ់ អ្នកឈ្នះបែបនោះក្លាយជាអ្នកគួរគោរពដូចគ្រូ ព្រោះកម្លាំងរបស់គាត់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយការអត់ធ្មត់ និងធម៌»។
Word by Word
क्षत्रियःa kshatriya (warrior)
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रियम्a kshatriya (opponent)
क्षत्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
रणकृताम्of the battle-makers (fighters)
रणकृताम्:
TypeNoun
Rootरणकृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःbest, excellent
वरः:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मुञ्चतिreleases, lets go
मुञ्चति:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
वशेunder control, in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
कृत्वाhaving made (having brought)
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
गुरुःa teacher; venerable one
गुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
तस्यof him, for him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
kṣatriya (warrior)B
battle (raṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes