Shloka 23
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ |
វៃសម្បាយណៈបាននិយាយថា៖ វីរបុរសដ៏មានអានុភាព—ខ្លាធំក្នុងវង្សភារតៈ—ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយកងទ័ពធំដូចកង់សង្គ្រាម ដែលរៀបចំយ៉ាងមានរបៀប អាចកម្ទេចនគររបស់សត្រូវ បានពេញដោយដំរី សេះ និងរទេះសង្គ្រាម ហើយសព្វគ្រឿងអាវុធនិងអាវក្រោះបានត្រៀមរួច។ ជាអ្នកបង្កើនទុក្ខសោកសត្រូវ គាត់បានចេញដំណើរ តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីបង្ក្រាបដែនដីប្រឆាំង។ បទនេះបញ្ជាក់ថា ការឈ្នះមិនមែនជាកំហឹងផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែជាការបំពេញកាតព្វកិច្ចក្រោមអំណាចស្របច្បាប់ និងវិន័យយុទ្ធសាស្ត្រ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare as an extension of lawful kingship and duty: force is depicted as organized (balacakra), properly equipped (daṃśita), and directed toward a political objective under legitimate command, emphasizing responsibility and order rather than personal vengeance.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a large, fully armed army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue enemy territories, thereby increasing the sorrow of opponents through successful campaign and domination.