Shloka 21
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
វៃសម្បាយនៈបានមានពាក្យថា៖ ប៊ីមសេន វីរបុរសមហាប្រតាប «ខ្លាធំក្នុងវង្សភារត» អ្នកបង្កើនទុក្ខសោកដល់សត្រូវ បានទទួលព្រះបញ្ជារបស់ព្រះមហាក្សត្រ ហើយចេញដំណើរទៅឈ្នះទិសខាងកើត ដោយមានកងទ័ពធំដូចកង់អំណាចព័ទ្ធជុំវិញ—កងទ័ពដែលនឹងបំផ្លាញនគររបស់សត្រូវ ពោរពេញដោយដំរី សេះ និងរថ ហើយសព្វគ្រឿងសឹកត្រៀមរួចរាល់។ អត្ថបទនេះបញ្ជាក់ពីភារកិច្ចរាជធម៌ដែលអនុវត្តដោយអំណាចមានរបៀបរៀបចំ៖ ការឈ្នះសង្គ្រាមត្រូវបានបង្ហាញថា មិនមែនជាការឈ្លានពានផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែជាយុទ្ធនាការដែលមានសិទ្ធិធ្វើក្រោមព្រះរាជបញ្ជា។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rajadharma: a warrior’s force is ethically situated when exercised under legitimate royal command and for the polity’s aims, emphasizing disciplined organization (balacakra) rather than personal vendetta.
Vaiśampāyana describes a leading Kuru hero departing with a fully equipped, elephant-horse-chariot army to subdue opposing realms—specifically framed (in the surrounding narrative) as a sanctioned campaign to conquer a direction.