Shloka 20
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
Devanagari script
ततः परमसंक्रुद्ध: कृतवर्मा तमब्रवीत् । निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना,यह सुनकर कृतवर्मा अत्यन्त कुपित हो उठा और बायें हाथसे अंगुलिका इशारा करके सात्यकिका अपमान करता हुआ बोला--
Transliteration
tataḥ parama-saṅkruddhaḥ kṛtavarmā tam abravīt | nirdiśann iva sāvajñaṃ tadā savyena pāṇinā ||
Translation
បន្ទាប់មក ក្រឹតវರ್ಮា ខឹងក្រហាយយ៉ាងខ្លាំង បាននិយាយទៅកាន់គាត់។ គាត់លើកដៃឆ្វេងចង្អុល ដូចជាចង់ចង្អុលបង្ហាញឲ្យច្បាស់ ហើយនិយាយដោយទឹកមុខមើលងាយ—ជាកាយវិការដើម្បីប្រមាថ និងបន្ថយកិត្តិយស។
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
परम-संक्रुद्धःextremely enraged
परम-संक्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + संक्रुद्ध (कृदन्त, √क्रुध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृतवर्माKṛtavarmā
कृतवर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रवीति)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन
निर्दिशन्indicating, pointing out
निर्दिशन्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-√दिश् (कृदन्त: शतृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वर्तमानकालिक कर्तरि कृदन्त; ‘while indicating’)
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formअव्यय
स-अवज्ञम्with contempt, contemptuously
स-अवज्ञम्:
TypeAdjective
Rootअवज्ञा (प्रातिपदिक) सह (उपसर्ग/अव्ययार्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (क्रियाविशेषणवत्)
तदाat that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
सव्येनwith the left (hand)
सव्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पाणिनाwith the hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
KṛtavarmāVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes