Shloka 6
मन्दासुभिश्वैव गतासुभिश्न नराश्ननागैश्न रथैश्व मर्दितै: । मन्दांशुभिश्चैव मही महाहवे नूनं यथा वैतरणीव भाति
mandāsubhiś caiva gatāsubhiś ca narāśvanāgaiś ca rathaiś ca marditaiḥ | mandāṃśubhiś caiva mahī mahāhave nūnaṃ yathā vaitaraṇīva bhāti ||
សាល្យា បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រវីរបុរស! សូមមើល—ទីលានសង្គ្រាមនេះ ត្រូវបានកិនបុក និងកូរច្របល់ដោយមនុស្ស សេះ ដំរី និងរទេះសង្គ្រាម ហើយពោរពេញដោយអ្នកដែលដង្ហើមកំពុងស្រក និងអ្នកដែលជីវិតបានផុតទៅហើយ—គួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងក្រៃលែង។ ក្នុងសមរភូមិដ៏ធំនេះ ពន្លឺរបស់ផែនដីបានស្រអាប់ទៅ ហាក់ដូចជាវៃតរណី (Vaitaraṇī) ឯង—ទិដ្ឋភាពនៃមរណៈ ដែលបង្ហាញតម្លៃសីលធម៌ដ៏សាហាវនៃសង្គ្រាម»។
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even when fought under kṣatriya norms, battle produces a landscape of suffering where the living and the dead lie together. By likening the field to the Vaitaraṇī, Śalya highlights how violence can make the world resemble a threshold of hell, urging sober reflection on the cost of conflict.
Śalya points out to the king the horrific state of the battlefield—men, horses, elephants, and chariots lie crushed; some are barely breathing while others are dead. The ground’s splendor is ‘dimmed’ by carnage, and the scene is compared to the Vaitaraṇī, emphasizing the battle’s dreadful intensity.