Shloka 20
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
वत्सान् कलिड्रांस्तरलानश्मकानृषिकानपि । (शबरान् परहृणांश्व प्रहूणान् सरलानपि । म्लेच्छराष्ट्राधिपां श्वैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।।) जित्वैतान् समरे वीरश्नक्रे बलिभृत: पुरा,जिस वीरने पहले समस्त काम्बोज, आवन्त्य, केकय, गान्धार, मद्र, मत्स्य, त्रिगर्त, तंगण, शक, पांचाल, विदेह, कुलिन्द, काशी, कोसल, सुहा, अंग, वंग, निषाद, पुण्ड्र, चीरक, वत्स, कलिंग, तरल, अश्मक तथा ऋषिक--इन सभी देशों तथा शबर, परहूण, प्रहूण और सरल जातिके लोगों, म्लेच्छराज्यके अधिपतियों तथा दुर्ग एवं वनोंमें रहनेवाले योद्धाओं-को समरभूमिमें जीतकर कर देनेवाला बना दिया था
vaiśampāyana uvāca |
vatsān kaliṅgāṁs taralān aśmakān ṛṣikān api |
(śabarān parahūṇāṁś ca prahūṇān saralān api |
mleccharāṣṭrādhipāṁś caiva durgānāṭavikāṁs tathā ||)
jitvaitān samare vīraḥ śakre balibhṛtaḥ purā |
វៃសម្បាយនៈ បាននិយាយថា៖ វីរបុរសនោះ បានឈ្នះក្នុងសមរភូមិលើជនវត្សៈ កលិង្គ តរាល អស្មក និងឫសិកៈ ព្រមទាំងសបរៈ បរាហូណៈ ប្រហូណៈ សរាលៈ អធិបតីនៃដែនម្លេច្ឆៈ និងយោធាដែលរស់នៅក្នុងបន្ទាយ និងព្រៃ—ហើយកាលពីមុន បានធ្វើឲ្យពួកគេទាំងអស់ក្លាយជាអ្នកបង់សួយដល់ឥន្ទ្រ (សក្រកៈ)។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames conquest as the establishment of sovereignty through tribute (bali), reflecting an epic ideal of political order: a ruler’s power is validated by bringing diverse peoples under a structured hierarchy rather than depicting victory as mere violence.
The narrator lists many regions and groups said to have been defeated in earlier campaigns by a ‘hero,’ who then made them tributaries to Śakra (Indra). The catalogue functions as a rhetorical proof of overwhelming might and wide-ranging dominance.