Shloka 78
भवन्ति पुरुषव्याप्र नाविका: कालपर्यये । तथा कर्ण समासाद्य तावका: पुरुषर्षभ
bhavanti puruṣavyāprā nāvikāḥ kālaparyaye | tathā karṇa samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «នៅពេលវេលាប្រែប្រួលដ៏សំខាន់ អ្នកជិះទូកក៏ក្លាយជាអ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន និងសកម្មខ្លាំង។ ដូចគ្នានេះដែរ ឱ កណ្ណា—ឧសភក្នុងចំណោមបុរស—ពេលពួកគេបានប្រទះឃើញករណៈ កងទ័ពរបស់ព្រះអង្គក៏លោតឡើងធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងក្លាហាន»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how decisive moments (kāla-paryaya) awaken heightened effort: just as boatmen become most vigilant in dangerous crossings, warriors intensify their resolve when rallied around a capable leader like Karṇa.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces, upon reaching and aligning with Karṇa, became vigorously active—suggesting a surge of confidence and coordinated action under Karṇa’s presence.