Shloka 9
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
त्रयोदशेमा हि समा: सदा वयं त्वामन्वजीविष्म धनंजयाशया । काले वर्ष देवमिवोप्तबीजं तन्न: सर्वान् नरके त्वं न््यमज्ज:
trayodaśemā hi samāḥ sadā vayaṃ tvām anvajīviṣma dhanañjayāśayā | kāle varṣa devam ivoptabījaṃ tan naḥ sarvān narake tvaṃ nyamajjaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «អស់ដប់បីឆ្នាំមកនេះ យើងបានទ្រទ្រង់ជីវិតដោយដាក់សេចក្តីសង្ឃឹមលើអ្នកតែមួយគត់ ឱ ធនញ្ជ័យ។ ដូចគ្រាប់ពូជដែលបានសាបព្រោះ អត់ធ្មត់រង់ចាំពពកភ្លៀងមកតាមកាល យើងក៏អត់ធ្មត់ដូច្នោះដែរ; ប៉ុន្តែអ្នកបានជំរុញយើងទាំងអស់ឲ្យធ្លាក់ចូលនរក—ចូលទៅក្នុងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ និងភាពអស់សង្ឃឹម»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of leadership and reliance: when many endure hardship sustained by hope in a protector, failure or delay can feel like being cast into ‘hell’—a metaphor for collective ruin. It underscores accountability to those who depend on one’s promised support.
Sañjaya voices a bitter complaint to Dhanañjaya (Arjuna), saying that for thirteen years ‘we’ survived by hoping in him, like a seed waiting for timely rain; but now, through his action or inaction, all have been driven into extreme distress.