Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

कर्णस्य सेनापत्याभिषेकः | Karṇa’s Consecration as Commander-in-Chief

दुर्मुखेन महाराज तव पुत्रेण पातित: । महाराज! प्रतापी पर्वतीय राजा जनमेजय गदायुद्धमें कुशल थे। उन्हें आपके पुत्र दुर्मुखने धराशायी कर दिया ।। रोचमानौ नरव्याप्रौ रोचमानौ ग्रहाविव

durmukhena mahārāja tava putreṇa pātitaḥ | rocamānau naravyāghrau rocamānau grahāv iva ||

សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ វីរបុរសនោះត្រូវបានកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ឌុរមុខ បាញ់ឲ្យដួលចុះ។ បុរសទាំងពីរនោះ ដូចខ្លាដ៏អង់អាច រលោងដោយអំណាចវីរភាព បានភ្លឺដូចភពពីរ—តែក្នុងច្បាប់សីលធម៌ដ៏តឹងរឹងនៃសង្គ្រាម សូម្បីតែអ្នកល្បីល្បាញក៏ដួលរលំ នៅពេលត្រូវសង្កត់សង្កិនក្នុងភាពចង្អៀតនៃសមរភូមិ។

दुर्मुखेनby Durmukha
दुर्मुखेन:
Karana
TypeNoun
Rootदुर्मुख
FormMasculine, Instrumental, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
तवof you / your
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
पुत्रेणby (your) son
पुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
पातितःfelled / caused to fall
पातितः:
Karma
TypeVerb
Rootपत्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
रोचमानौshining (two)
रोचमानौ:
Karta
TypeVerb
Rootरुच्
FormMasculine, Nominative, Dual, Present active participle (शतृ)
नरव्याघ्रौtwo tiger-like men / best of men (two)
नरव्याघ्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootनरव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Dual
रोचमानौshining (two)
रोचमानौ:
Karta
TypeVerb
Rootरुच्
FormMasculine, Nominative, Dual, Present active participle (शतृ)
ग्रहौtwo planets / luminaries
ग्रहौ:
Karta
TypeNoun
Rootग्रह
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike / as
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Durmukha

Educational Q&A

The verse underscores the battlefield truth that worldly radiance—strength, fame, and heroic stature—does not guarantee survival. In war, outcomes hinge on immediate prowess and circumstance, reminding the listener that glory is fragile and that violent action inevitably carries grave consequences.

Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that Durmukha, one of Dhṛtarāṣṭra’s sons, has felled an opponent. The fallen and the victor are described with exalted imagery—‘tigers among men’ shining like celestial bodies—highlighting the intensity and grandeur of the combat.