Shloka 51
ते हता: समरे राजन् पार्थनाक्लिष्टकर्मणा । राजन! पालननिपुण पुरुषोंने जिनका दीर्घकालसे पालन-पोषण किया था, जो युद्धमें सदा सावधान रहनेवाले शूरवीर थे, वे सभी अनायास ही महान् कर्म करनेवाले अर्जुनके हाथसे ध्वज, आयुध, कवच, वस्त्र और आभूषणोंसहित समरांगणमें मारे गये || ५० है ।। अन्ये तथामितबला: परस्परवधैषिण:,महाराज! एक-दूसरेके वधकी इच्छा रखनेवाले असीम बलशाली अन्यान्य योद्धा भी मौतके घाट उतर चुके हैं। राजन! ये तथा और भी बहुत-से नरेश रणभूमिमें अपने दलबलके साथ सहस्रोंकी संख्यामें मारे गये हैं। आप मुझसे जो कुछ पूछ रहे थे, वह सब मैंने बता दिया
te hatāḥ samare rājan pārthānākliṣṭa-karmaṇā |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងសមរភូមិ ពួកគេត្រូវបានសម្លាប់—ត្រូវបានកាត់ទម្លាក់ដោយអర్జុន ដែលសកម្មភាពដ៏មហិមារបស់គេមិនដែលរំខាន។ បុរសទាំងនោះដែលព្រះអង្គបានថែរក្សា និងចិញ្ចឹមបីបាច់យូរអង្វែង ជំនាញក្នុងការការពារ និងតែងតែប្រុងប្រយ័ត្នជាវីរបុរស បានដួលលើវាលសង្គ្រាមជាមួយទង់ជ័យ អាវុធ កាវច សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ទម្ងន់ធម៌នៃសង្គ្រាមកាន់តែច្បាស់៖ ព្រះរាជអនុគ្រោះ និងសេវាកម្មយូរអង្វែង មិនអាចការពារអ្នកពីផលវិបាកដ៏មិនលំអៀងនៃការប្រយុទ្ធបានទេ នៅពេលធម៌ និងសមត្ថភាពប្រយុទ្ធប៉ះទង្គិចគ្នា។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the harsh ethical reality of war: even those long protected and supported by a king can be swiftly destroyed when confronted by superior dharmic force and unwavering prowess. Royal patronage and past service do not guarantee safety; actions and circumstances in battle bring inevitable consequences.
Sanjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that many of the king’s well-maintained, vigilant warriors have been slain in the battle by Arjuna (Pārtha), described as tireless in action.