Shloka 16
उत्पन्नानपरान्तेषु विनीतान् हस्तिशिक्षकै: । “यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो उसे मैं और भी श्रेष्ठ धन दूँगा। नाना प्रकारके सुवर्णमय आभूषणोंसे सुशोभित तथा सोनेकी मालाओंसे अलंकृत छः सौ ऐसे हाथी प्रदान करूँगा जो भारतवर्षकी पश्चिमी सीमाके जंगलोंमें उत्पन्न हुए हैं और जिन्हें गजशिक्षकोंने अच्छी तरह सुशिक्षित कर लिया है ।। न चेत् तदभिमन्येत पुरुषो<र्जुनदर्शिवान्,“यदि अर्जुनको दिखानेवाला पुरुष उसे भी पूरा न समझे तो मैं उसे दूसरा श्रेष्ठ धन प्रदान करूँगा। जिनमें वैश्य निवास करते हों ऐसे चौदह समृद्धिशाली और धनसम्पन्न ग्राम दूँगा जिनके आसपास जंगल और जलकी सुविधा होगी और जहाँ किसी प्रकारका भय नहीं होगा। वे चौदहों गाँव अधिक सम्पन्न तथा राजोचित भोगोंसे परिपूर्ण होंगे
sañjaya uvāca | utpannān aparānteṣu vinītān hastīśikṣakaiḥ | na cet tad abhimanyeta puruṣo 'rjunadarśivān |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «(គាត់បានសន្យា) នឹងប្រគល់ដំរីប្រាំមួយរយ—កើតនៅព្រៃព្រំដែនខាងលិចនៃភារតវರ್ಷ និងត្រូវបានគ្រូបង្រៀនដំរីបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងល្អ—តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការមាសជាច្រើនប្រភេទ និងពាក់កម្រងមាស។ ហើយបើបុរសដែលត្រូវបង្ហាញអర్జុន នៅតែមិនស្គាល់គាត់ឲ្យច្បាស់ទេ នោះខ្ញុំនឹងផ្តល់រង្វាន់លើសលប់មួយទៀត៖ ភូមិសម្បូរបែបដប់បួន ដែលមានវៃស្យរស់នៅ មានព្រៃ និងទឹកនៅជិតខាង គ្មានភ័យខ្លាច និងពោរពេញដោយសុខសម្បត្តិដូចស្តេច។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how, in wartime politics, rulers use escalating incentives—wealth, prestige goods, and land grants—to secure crucial intelligence or services. Ethically, it invites reflection on how material rewards can pressure individuals into risky acts and how power can instrumentalize people for strategic ends.
Sañjaya reports a promise of rewards: first, lavishly adorned, well-trained elephants from the western frontier; and if that is insufficient for the task of correctly identifying/pointing out Arjuna, then an even greater reward—fourteen prosperous, secure villages with resources and comforts.