Shloka 22
कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line
कूबरश्न रथस्यासीद् वासुकिर्भुजगोत्तम: । अपस्करमधिष्ठाने हिमवान् विन्ध्यपर्वत: । उदयास्तावधिष्ठाने गिरी चक्कुः सुरोत्तमा:,नक्षत्रोंका समूह ईषादण्ड हुआ और कृतयुगने जूएका रूप धारण किया। नागराज वासुकि उस रथका कूबर बन गये थे। हिमालय पर्वत अपस्कर (रथके पीछेका काठ) और विन्ध्याचलने उसके आधारकाष्ठका रूप धारण किया। उदयाचल और अस्ताचल दोनोंको उन श्रेष्ठ देवताओंने पहियोंका आधारभूत काष्ठ बनाया
kūbaraś ca rathasyāsīd vāsukir bhujagottamaḥ | apaskaram adhiṣṭhāne himavān vindhyaparvataḥ | udayāstāv adhiṣṭhāne girayaś cakruḥ surottamāḥ | nakṣatrāṇāṃ samūha īṣādaṇḍaḥ kṛtayugaś ca yūkarūpaṃ dhārayām āsa |
ទុរយោធនៈបាននិយាយថា៖ «សម្រាប់រទេះនោះ ព្រះនាគរាជ វាសុកិ—អធិរាជនៃនាគទាំងឡាយ—បានក្លាយជាគូបរ (ឈើស្នូល/ផ្នែកមុខសំខាន់នៃរទេះ)។ ហិមវាន (ភ្នំហិមាល័យ) និងភ្នំវិន្ធ្យា បានក្លាយជាអបស្ករ និងឈើគាំទ្រខាងក្រោយ។ ព្រះទេវតាដ៏ឧត្តមបានបង្កើតភ្នំឧទយ និងអស្ត ជាឈើគាំទ្រសម្រាប់កង់ទាំងពីរ។ ហ្វូងផ្កាយបានក្លាយជាឈើដង (īṣā) ហើយយុគក្រឹត (Kṛta Yuga) ខ្លួនឯងបានទទួលរូបជាចង្កឹះ (yoke)»។
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse uses cosmic symbolism to show how leaders can frame human conflict as ‘world-order’ or destiny. Ethically, it cautions that grand rhetoric may mask personal ambition: invoking the universe does not by itself establish dharma; actions and motives must still be judged.
Duryodhana describes a magnificent, mythic chariot (or chariot-structure) whose components are formed from cosmic and geographic entities—Vāsuki, the Himalaya and Vindhya, the Udaya and Asta mountains, the stars, and even the Kṛta Yuga—thereby elevating the battle’s imagery to a universal scale.