Shloka 17
कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line
Devanagari script
ततो विबुधशार्दूलास्ते रथं समकल्पयन्
Transliteration
tato vibudhaśārdūlāste rathaṃ samakalpayan
Translation
បន្ទាប់មក ពួកអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកមានសមត្ថភាព ដែលដូចខ្លា ក្នុងចំណោមទេវបុត្រ បានរៀបចំរទេះរបស់គាត់ឲ្យរួចរាល់—ជារូបភាពនៃការត្រៀមខ្លួនយ៉ាងរហ័ស មានវិន័យ ក្រោមសម្ពាធធម៌នៃសង្គ្រាម ដែលការតាំងចិត្តត្រូវបានបង្ហាញតាមសកម្មភាពមានរបៀបរៀបរយ។
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable)
विबुधशार्दूलाःthe best of the wise (lit. tigers among the wise)
विबुधशार्दूलाः:
Karta
TypeNoun
Rootविबुधशार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
समकल्पयन्prepared, arranged, made ready
समकल्पयन्:
TypeVerb
Rootसम् + कल्प् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत); प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
R
ratha (chariot)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
Even in a morally fraught conflict, outcomes hinge on disciplined readiness and coordinated effort; the verse highlights how intention becomes action through orderly preparation.
In response to Duryodhana’s words, capable attendants/warriors make the chariot ready, signaling immediate mobilization for the next phase of battle.