Shloka 416
कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan
Adhyāya 31
Devanagari script
न हि पापीयस: श्रेयान् भूत्वा प्रेष्यत्वमुत्सहे । राजेन्द्र! तुम्हें मुझे नीच कर्ममें नहीं लगाना चाहिये। मैं श्रेष्ठ होकर अत्यन्त नीच पापी पुरुषकी दासता नहीं कर सकता
Transliteration
na hi pāpīyasaḥ śreyān bhūtvā preṣyatvam utsahe | rājendra! tvaṁ māṁ nīca-karmaṇi na niyojayitavyam | ahaṁ śreṣṭho bhūtvā atyanta-nīca-pāpī-puruṣasya dāsatāṁ na kartum utsahe ||
Translation
សាល្យៈបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនអាចទ្រាំទ្រទទួលយកភាពជាទាសករបានទេ បន្ទាប់ពីខ្ញុំជាមនុស្សប្រសើរ និងថ្លៃថ្នូរ។ ឱ ព្រះរាជាធិរាជ! ព្រះអង្គមិនគួរប្រើខ្ញុំឲ្យធ្វើការងារថោកទាបឡើយ។ ទោះខ្ញុំឈរជាមនុស្សលើសគេ ក៏ខ្ញុំមិនអាចចុះចូលទៅជាទាសកររបស់បុរសអាក្រក់ និងបាបធ្ងន់ណាស់បានទេ»។
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पापीयसःthan a more sinful (person)
पापीयसः:
Apadana
TypeAdjective
Rootपापीयस्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
श्रेयान्better/nobler
श्रेयान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेयस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
प्रेष्यत्वम्servitude/slavery
प्रेष्यत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रेष्यत्व
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्सहेI am able / I dare
उत्सहे:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Atmanepada
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Characters & Entities
Ś
ŚalyaR
rājendra (addressed king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes