Shloka 33
काकोपमोपदेशः
The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa
रथपर बैठे हुए ही दुर्योधनका कवच फाड़कर वह शक्ति उसकी छातीमें चुभ गयी। इससे अत्यन्त उद्विग्नचित्त होकर दुर्योधन गिरा और मूर्च्छित हो गया ।।
rathopaviṣṭasyaiva duryodhanasya kavacaṃ vidārya sā śaktir asya vakṣasi prāviśat | tena atyantaṃ udvignacitto duryodhano nipapāta mūrcchito 'bhavat || bhīmas tam āha ca tataḥ pratijñām anucintayan | nāyaṃ vadhyas tava nṛpa ity uktaḥ sa nyavartata ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅពេលទុរយោធននៅតែអង្គុយលើរថសង្គ្រាម អាវុធនោះបានហែកកាវចរបស់គាត់ ហើយចាក់ចូលទ្រូង។ ដោយចិត្តរងការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ទុរយោធនដួលចុះ ហើយសន្លប់ទៅ។ បន្ទាប់មក ភីម ស្រមៃពីពាក្យសច្ចារបស់ខ្លួន បាននិយាយទៅកាន់យុធិષ્ઠិរ៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! ទុរយោធននេះ មិនមែនជាអ្នកដែលព្រះអង្គគួរសម្លាប់ទេ»។ ព្រះយុធិષ્ઠិរ បានឈប់ពីការសម្លាប់គាត់។
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, dharma operates through self-restraint and fidelity to one’s pledged word. Bhīma’s reminder shows that victory is not pursued by abandoning ethical boundaries; a king’s action must remain aligned with rightful conduct and agreed limits of combat.
Duryodhana is struck on the chest by a śakti that tears through his armor, causing him to fall unconscious. Immediately afterward, Bhīma—mindful of his vow—tells Yudhiṣṭhira that Duryodhana is not for Yudhiṣṭhira to kill, and Yudhiṣṭhira refrains from slaying him.