Shloka 1
काकोपमोपदेशः
The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa
पम्प बछ। ऑफ क्ाज एकोनत्रिशो< ध्याय: युधिष्ठिरके द्वारा दुर्योधनकी पराजय धृतराष्ट्र रवाच अतितीव्राणि दुःखानि दुःसहानि बहूनि च । त्वत्तो5हं संजयाश्रौषं पुत्राणां चैव संक्षयम्
dhṛtarāṣṭra uvāca | atitīvrāṇi duḥkhāni duḥsahāni bahūni ca | tvatto 'haṃ sañjayāśrauṣaṃ putrāṇāṃ caiva saṃkṣayam |
ធ្រតរាស្ត្រាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជ័យ! ពីអ្នក ខ្ញុំបានឮទុក្ខព្រួយជាច្រើន—ខ្លាំងក្លាខ្លាំងណាស់ និងពិបាកអត់ធ្មត់—ហើយខ្ញុំក៏បានឮអំពីការបាត់បង់កូនប្រុសរបស់ខ្ញុំផងដែរ។ តាមរបៀបដែលអ្នករៀបរាប់ និងតាមរបៀបដែលសង្គ្រាមនោះបានដំណើរការ ការជឿជាក់ដ៏មាំមួនកើតឡើងក្នុងខ្ញុំថា វង្សកុរុនឹងមិនអាចរស់រានមានជីវិតបន្តបានទៀតឡើយ»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical cost of adharma-driven conflict: attachment and wrongful choices culminate in unbearable grief and the ruin of one’s own lineage. It also highlights how truthful narration forces moral reckoning—Dhṛtarāṣṭra can no longer evade the consequences of the war.
Dhṛtarāṣṭra responds to Sañjaya’s report of the battle. Having heard repeated calamities and now the destruction of his sons, he concludes that the Kuru family line is headed toward extinction.