Shloka 15
Adhyāya 17 — गजयुद्ध-वृत्तान्तः, सहदेव-दुःशासन-संघर्षः, नकुल-कर्ण-समागमः
Elephant-battle account; Sahadeva–Duhshasana clash; Nakula–Karna encounter
स वेदनार्तोम्बुदनिस्वनो नदं- श्वरन भ्रमन् प्रस्खलितान्तरोड<द्रवत् । पपात रुग्ण: सनियन्तृकस्तथा यथा गिरिव॑जविदारितस्तथा
sa vedanārto ’mbudanisvano nadaṁśvaraṁ bhraman praskhalitāntaro dravat | papāta rugṇaḥ sa-niyantrakas tathā yathā girivajra-vidāritaḥ tathā ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដំរីនោះរងទុក្ខដោយការឈឺចាប់ ហើយគ្រហឹមដូចសំឡេងពពកផ្គរលាន់។ វាវង្វេងវង្វាន់ ដើរទៅមក ហើយរត់គេចខ្លួន ដោយលោតលាន់ និងជ្រុលជ្រាបជាញឹកញាប់។ បន្ទាប់មក ព្រោះរបួសធ្ងន់ធ្ងរ វាបាក់ដួលលើដីជាមួយអ្នកបើកវា ដូចភ្នំមួយដែលត្រូវផ្គររន្ទះបំបែក ហើយរលំចុះ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញចលនាដ៏មិនអាណិតអាសូរនៃសង្គ្រាម ដែលសត្វធំធេង និងអ្នកថែទាំមនុស្សរបស់វា ត្រូវបានទាញចូលទៅក្នុងទុក្ខវេទនា និងវិនាសកម្ម។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh ethical reality of war: power and grandeur (a war-elephant likened to a mountain) are undone by pain and injury, and noncombatant-like attendants (the mahout) also suffer. It implicitly points to the fragility of embodied life and the collateral suffering produced by violence.
Sañjaya describes a wounded war-elephant: it bellows like thunder, runs about in confusion, repeatedly stumbles, and finally collapses on the ground together with its driver, compared to a mountain shattered by a thunderbolt.