Adhyaya 54

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ह “लोक मिलाकर कुल २३३६ “लोक हैं) भीस्न्आा+ज (2) आमने चतु:पञ्चाशत्तमो< ध्याय: मृत्युकी घोर तपस्या

នារ​ទៈ បាន​និយាយ​ថា៖ ដោយ​ដាក់​ចោល​ទុក្ខសោក​របស់​នាង ស្ត្រី​ទន់ខ្សោយ​នោះ​បាន​ផ្ដោត​ចិត្ត​ទាំង​ស្រុង​លើ ព្រះប្រជាបតិ (ព្រះព្រហ្មា) តែ​មួយ។ បន្ទាប់​មក នាង​បាន​ប្រកប​ដៃ​គោរព ហើយ​និយាយ​ម្ដង​ទៀត—ដូច​វល្លិ៍​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បត់​ចុះ ហើយ​ត្រូវ​លើក​ឡើង​វិញ។

Verse 2

नारदजी कहते हैं--राजन्‌! तदनन्तर वह अबला अपने भीतर ही उस दुःखको दबाकर झुकायी हुई लताके समान विनम्र हो हाथ जोड़कर ब्रह्माजीसे बोली ।।

នារ៉ទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់មក នាងអ្នកអស់កម្លាំងនោះ បានសង្កត់ទុក្ខសោកនៅក្នុងចិត្ត ធ្វើខ្លួនទន់ភ្លន់ដូចវល្លិ៍ដែលកោងចុះ ហើយលើកដៃប្រណម្យ និយាយទៅកាន់ព្រះព្រហ្មា»។ មរណៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះប្រជាបតិ អ្នកប្រសើរជាងអ្នកនិយាយទាំងឡាយ! ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបង្កើតខ្ញុំឲ្យមានរូបជាស្ត្រីដូចនេះ? ខ្ញុំនឹងធ្វើដោយចេតនា នូវអំពើសាហាវ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់នោះ ដូចម្តេចបាន?»

Verse 3

बिभेम्यहमधर्माद्धि प्रसीद भगवन्‌ प्रभो । प्रियान्‌ पुत्रान्‌ वयस्यांश्व भ्रातृन्‌ मातृ: पितृन्‌ पतीन्‌

នាងបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំភ័យខ្លាចអធម្មជាខ្លាំង។ សូមព្រះអង្គមេត្តា ឱ ព្រះមានព្រះភាគ ព្រះអម្ចាស់—ដោយគិតដល់អ្នកជាទីស្រឡាញ់៖ កូនប្រុស មិត្តរួមវ័យ បងប្អូន ម្តាយ ឪពុក និងស្វាមី»។

Verse 4

कृपणानां हि रुदतां ये पतन्त्यश्रुबिन्दव:

ព្រោះទឹកភ្នែកដែលធ្លាក់ចុះ—មួយចំណក់មួយចំណក់—ពីភ្នែកអ្នកក្រីក្រ ដែលយំសោក នោះមិនមែនឥតផលទេ; វាមានទម្ងន់ធម៌ បណ្តាលមកពីទុក្ខសោកអស់សង្ឃឹម និងវេទនាដែលវាសនា និងអំពើមនុស្សបានបង្ក។

Verse 5

यमस्य भवन देव गच्छेयं न सुरोत्तम,देव! सुरश्रेष्ठ लोकपितामह! मैं शरीर और मस्तकको झुकाकर, हाथ जोड़कर विनीतभावसे आपकी शरणागत होकर केवल इसी अभिलाषाकी पूर्ति चाहती हूँ कि मुझे यमराजके भवनमें न जाना पड़े

នាងបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះដ៏ទេវៈ អ្នកប្រសើរជាងទេវទាំងឡាយ—ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្នកប្រសើរជាងសួគ៌ទាំងមូល ឱ ជីតានៃលោក! ខ្ញុំឱនកាយ និងក្បាល ប្រណម្យដៃ ដោយចិត្តសុភាព សូមជ្រកក្រោមព្រះអង្គ។ ខ្ញុំសូមតែបំណងមួយនេះ៖ សូមកុំឲ្យខ្ញុំត្រូវទៅដល់វាសនៈនៃយមរាជ—ទីស្នាក់នៅរបស់ព្រះយម»។

Verse 6

कायेन विनयोपेता मूर्थ्नोदग्रनखेन च । एतदिच्छाम्यहं काम॑ त्वत्तो लोकपितामह

ដោយកាយសុភាពក្នុងការគោរព—ក្បាលឱនចុះ និងដៃប្រណម្យក្នុងការអង្វរ—ខ្ញុំសូមពីព្រះអង្គតែមួយ ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្នកប្រសើរជាងទេវទាំងឡាយ ជីតានៃលោក ឲ្យបំពេញបំណងតែមួយនេះ៖ សូមកុំឲ្យខ្ញុំត្រូវទៅដល់ទីស្នាក់នៅរបស់យមរាជ។

Verse 7

इच्छेयं त्वत्प्रसादाद्धि तपस्तप्तुं प्रजेश्वर । प्रदिशेमं वरं देव त्वं महां भगवन्‌ प्रभो,प्रजेश्वर! मैं आपकी कृपासे तपस्या करना चाहती हूँ। देव! भगवन्‌! प्रभो! आप मुझे यही वर प्रदान करें

«ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសត្វលោក (ប្រជេស្វរ)! ដោយព្រះគុណប្រសាទរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បំពេញតបស្យា។ ឱ ព្រះទេវ! ឱ ព្រះភគវន្ត! ឱ ព្រះប្រភូដ៏មហិមា! សូមប្រទានពរ​នេះដល់ខ្ញុំ—សិទ្ធិ និងកម្លាំងដើម្បីអនុវត្តតបស្យា»។

Verse 8

त्वया हरक्ता गमिष्यामि धेनुकाश्रममुत्तमम्‌ | तत्र तप्स्थे तपस्तीव्रं तवैवाराधने रता,आपकी आज्ञा लेकर मैं उत्तम धेनुकाश्रमको चली जाऊँगी और वहाँ आपकी ही आराधनामें तत्पर रहकर कठोर तपस्या करूँगी

«ដោយទទួលព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំនឹងចេញដំណើរទៅកាន់ធេនុការស្រាម (Dhenukāśrama) ដ៏ប្រសើរ។ នៅទីនោះ ខ្ញុំនឹងបំពេញតបស្យាដ៏តឹងរឹង ដោយឧស្សាហ៍ឧបាសនាព្រះអង្គតែមួយ—ប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងវិន័យខាងក្នុង មិនស្វែងរកផលប្រយោជន៍លោកិយ»។

Verse 9

न हि शक्ष्यामि देवेश प्राणान्‌ प्राणभृतां प्रियान्‌ हर्तु विलपमानानामधमदिभिरक्ष माम्‌,देवेश्वर! मैं रोते-विलखते प्राणियोंके प्यारे प्राणोंका अपहरण नहीं कर सकूँगी, आप इस अधर्मसे मुझे बचावें

«ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា! ខ្ញុំមិនអាចយកដង្ហើមជីវិតដ៏ជាទីស្រឡាញ់របស់សត្វមានជីវិត ដែលកំពុងយំសោកវេទនា បានឡើយ។ សូមព្រះអង្គការពារខ្ញុំពីអំពើអធម៌នេះ»។

Verse 10

ब्रह्मोवाच मृत्यो संकल्पितासि त्वं प्रजासंहारहेतुना । गच्छ संहर सर्वस्त्विं प्रजा मा ते विचारणा

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ម្រឹត្យុ (មរណៈ)! អ្នកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចេតនារបស់យើង ដើម្បីជាមូលហេតុនៃការបញ្ចប់ជីវិតសត្វលោក។ ចូរទៅ—បំផ្លាញសត្វទាំងអស់។ កុំឲ្យមានការស្ទាក់ស្ទើរ ឬគំនិតផ្ទុយណាមួយកើតឡើងក្នុងចិត្តអ្នក»។

Verse 11

भविता त्वेतदेवं हि नैतज्जात्वन्यथा भवेत्‌ | भव त्वनिन्दिता लोके कुरुष्व वचनं मम,यह बात इसी प्रकार होनेवाली है। इसमें कभी कोई परिवर्तन नहीं हो सकता। तू लोकमें निन्दित न हो, मेरी आज्ञाका पालन कर

«រឿងនេះនឹងកើតឡើងដូច្នេះជាក់ជាមិនខាន; មិនអាចក្លាយទៅជាផ្សេងទៀតបានឡើយ។ ដូច្នេះ ចូរអ្នកកុំឲ្យត្រូវគេបន្ទោសក្នុងលោក—ចូរធ្វើតាមព្រះបន្ទូលរបស់យើង»។

Verse 12

नारद उवाच एवमुक्ता भवत्‌ प्रीता प्राउ्जलिर्भगवन्मुखी । संहारे नाकरोद्‌ बुद्धि प्रजानां हितकाम्यया

នារ៉ទៈ បាននិយាយថា៖ ពេលត្រូវបានព្រះអម្ចាស់ (ព្រះព្រហ្មា) មានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ នាងនោះមានចិត្តរីករាយខ្លាំង បានឈរបត់ដៃគោរព ហើយបង្វិលមុខទៅកាន់ព្រះអម្ចាស់។ ប៉ុន្តែដោយប្រាថ្នាសុខសាន្តប្រយោជន៍ដល់សត្វលោក នាងមិនបានដាក់ចិត្តលើការបំផ្លាញឡើយ។

Verse 13

तृष्णीमासीत्‌ तदा देव: प्रजानामीश्ररेश्वर: । प्रसाद चागमत्‌ क्षिप्रमात्मनैव प्रजापति:

បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏ទេវភាព—ជាអធិបតីសូម្បីលើអធិបតីនៃសត្វលោក—បានស្ងៀមស្ងាត់។ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះប្រជាបតិ (ព្រះព្រហ្មា) ក៏បានទទួលសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ និងព្រះគុណដោយសមាធិរបស់ព្រះអង្គឯង។

Verse 14

स्मयमानश्न देवेशो लोकान्‌ सर्वानवेक्ष्य च । लोकास्त्वासन्‌ यथापूर्व दृष्टास्तेनापमन्युना

នារ៉ទៈ បាននិយាយថា៖ ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា បានញញឹម ហើយស្ទង់មើលលោកទាំងអស់។ ពេលអបមន្យុបានមើលដោយចិត្តគ្មានកំហឹង លោកទាំងអស់ក៏បង្ហាញដូចមុនវិញ—បានស្ដារឡើងទៅសភាពរុងរឿងដើម។

Verse 15

निवृत्तरोषे तस्मिंस्तु भगवत्यपराजिते । सा कन्यापि जगामाथ समीपात्‌ तस्य धीमतः,उन अपराजित भगवान्‌ ब्रह्माका रोष निवृत्त हो जानेपर वह कन्या भी उन परम बुद्धिमान देवेश्वरके निकटसे अन्यत्र चली गयी

ពេលកំហឹងរបស់ព្រះអម្ចាស់ដ៏មិនអាចឈ្នះបាននោះបានស្ងប់ចុះ នាងកញ្ញានោះក៏ចាកចេញពីជិតព្រះអម្ចាស់ដ៏មានប្រាជ្ញាខ្ពង់ខ្ពស់នោះទៅកន្លែងផ្សេង។

Verse 16

अपसत्याप्रतिश्रुत्य प्रजासंहरणं तदा । त्वरमाणा च राजेन्द्र मृत्युर्थेनुकमभ्यगात्‌

នារ៉ទៈ បាននិយាយថា៖ នៅពេលនោះ ដោយមិនបានធ្វើពាក្យសច្ចាប្រណិធានណាមួយអំពីការបំផ្លាញប្រជាជនទេ មរណៈបានដកថយចេញពីទីនោះ; ហើយឱ ព្រះរាជាធិរាជ នាងបានប្រញាប់ប្រញាល់ទៅដល់អាស្រមរបស់ធេនុ។

Verse 17

सा तत्र परमं तीव्र चचार व्रतमुत्तमम्‌ । सा तदा होकपादेन तस्थौ पद्मानि षोडश

នាងនៅទីនោះបានប្រតិបត្តិវ្រតដ៏តឹងរឹង និងប្រសើរបំផុត។ នៅពេលនោះ នាងបានឈរលើជើងមួយ ដោយក្តីមេត្តា និងដោយបំណងប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន ដកអារម្មណ៍ទាំងឡាយចេញពីវត្ថុដែលគាប់ចិត្ត ហើយឈរអធិស្ឋានយ៉ាងមាំមួនអស់រយៈពេលវែង។

Verse 18

पज्च चाब्दानि कारुण्यात्‌ प्रजानां तु हितैषिणी । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्य: प्रियेभ्य: संनिवर्त्य सा

នារទៈបាននិយាយថា៖ ដោយក្តីមេត្តា និងដោយបំណងប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន នាងបានទប់ស្កាត់អារម្មណ៍ទាំងឡាយពីវត្ថុដែលគាប់ចិត្ត ហើយអស់រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ នាងបានរក្សាវ្រតដ៏តឹងរឹង និងប្រសើរ—ឈរលើជើងមួយយ៉ាងមាំមួន ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់សព្វគ្នា។

Verse 19

ततस्त्वेकेन पादेन पुनरन्यानि सप्त वै । तस्थौ पद्मानि षट्‌ चैव सप्त चैकं च पार्थिव,नरेश्वर! तदनन्तर पुनः अन्य इक्कीस पद्म वर्षोतक वह एक पैरसे खड़ी होकर तपस्या करती रही

នារទៈបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក នាងឈរលើជើងតែមួយ បន្តតបស្យាថែមទៀតជាប្រាំពីរដំណាក់កាល។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ជាអធិបតីនៃមនុស្ស! នាងបានឈរមាំមួនឆ្លងកាត់ការវាស់វែងបន្តបន្ទាប់—ប្រាំមួយ “ផ្កាឈូក” បន្ទាប់មកប្រាំពីរ ហើយបន្ទាប់មកមួយ—ទ្រាំទ្រទាំងអស់ដោយចិត្តមិនរអាក់រអួល។ ហើយបន្ទាប់ពីនោះទៀត នាងនៅតែបន្តអស់រយៈពេល “ឆ្នាំផ្កាឈូក” ម្ដងទៀតចំនួនម្ភៃមួយ ដោយតុល្យភាពលើជើងមួយក្នុងការប្រាថ្នាតបស្យា។

Verse 20

ततः पद्मायुतं तात मृगैः सह चचार सा | पुनर्गत्वा ततो नन्‍्दां पुण्यां शीतामलोदकाम्‌

បន្ទាប់មក ឱកូនជាទីស្រឡាញ់ នាងបានដើរលេងរួមជាមួយហ្វូងក្តាន់ នៅក្នុងដែនដីដែលពោរពេញដោយផ្កាឈូក។ បន្ទាប់ពីនោះ នាងបានទៅម្តងទៀតកាន់ទន្លេនន្ទា—ទន្លេបរិសុទ្ធ ដែលទឹកត្រជាក់ និងថ្លាស្អាត។

Verse 21

धारयित्वा तु नियमं नन्दायां वीतकल्मषा

នារទៈបាននិយាយថា៖ ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវនិយមវិន័យនៅទន្លេនន្ទា នាងបានក្លាយជាមនុស្សគ្មានមន្ទិលបាប។ បន្ទាប់មក ដោយពេញលេញក្នុងវ្រត និងការទប់ស្កាត់ នាងបានទៅជាមុនកាន់ច្រាំងទន្លេកៅសិកីដ៏បុណ្យសក្ការ; ហើយនៅទីនោះ នាងចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមខ្យល់ និងទឹក បន្តប្រតិបត្តិតបស្យាដ៏តឹងរឹងម្តងទៀត។

Verse 22

सा पूर्व कौशिकीं पुण्यां जगाम नियमैधिता । तत्र वायुजलाहारा चचार नियमं पुन:

ដោយបានរឹងមាំឡើងដោយការអនុវត្តវិន័យ និងវ្រតយ៉ាងយូរ នាងបានទៅជាមុនកាន់ទន្លេកៅសិកី (Kauśikī) ដ៏បរិសុទ្ធ។ នៅទីនោះ នាងរស់ដោយយកតែខ្យល់ និងទឹកជាអាហារ ហើយបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តវ្រតដ៏តឹងរឹងឡើងវិញ ដើម្បីបន្តការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងដ៏តឹងតែង សម្រាប់ការបរិសុទ្ធ និងភាពមាំមួនក្នុងធម៌។

Verse 23

पज्चगज्जासु सा पुण्या कन्या वेतसकेषु च । तपोविशेषैर्बहुभि: कर्षयद्‌ देहमात्मन:,उस पवित्र कन्याने पंचगंगामें तथा वेतसवनमें बहुत-सी भिन्न-भिन्न तपस्याओंद्वारा अपने शरीरको अत्यन्त दुर्बल कर दिया

នារ៉ទៈបាននិយាយថា៖ កញ្ញាដ៏មានធម៌នោះ បានស្នាក់នៅទីសក្ការៈបញ្ចគង្គា (Pañcagaṅgā) និងក្នុងព្រៃវេតស (Vetasa) ហើយបានអនុវត្តតបៈជាច្រើនប្រភេទ ដ៏តឹងរឹងខ្លាំង ដល់ថ្នាក់ធ្វើឲ្យរាងកាយរបស់នាងស្គមស្គាំងយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 24

ततो गत्वा तु सा गड़ां महामेरुं च केवलम्‌ । तस्थौ चाश्मेव निश्चेष्टा प्रणायामपरायणा

បន្ទាប់មក នាងបានទៅកាន់ទន្លេគង្គា និងឡើងទៅកាន់កំពូលមហាមេរុ (Mahāmeru) តែម្នាក់ឯង។ នៅទីនោះ នាងផ្តោតចិត្តទាំងស្រុងលើការអនុវត្តប្រណាយាម (ការគ្រប់គ្រងដង្ហើម) ហើយនៅស្ងៀមស្ងាត់មិនរវល់ ដូចជាថ្ម—ជ្រមុជក្នុងការខិតខំគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងដ៏តឹងរឹង។

Verse 25

पु]नर्हिमवतो मूर्थ्नि यत्र देवा: पुरायजन्‌ । तत्राड़ुगुछ्ेन सा तस्थौ निखर्व परमा शुभा

នារ៉ទៈបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក នៅលើកំពូលហិមវត (Himavat) ដែលកាលពីបុរាណព្រះទេវតាបានធ្វើយញ្ញៈ នាងកញ្ញាដ៏មានសុភមង្គលលើសគេ បានឈរនៅទីនោះអស់រយៈពេលមួយនិខរវ (nikharva) ឆ្នាំ ដោយតុល្យភាពលើកម្លាំងម្រាមដៃមេរបស់នាង។

Verse 26

पुष्करेष्वथ गोकर्णे नैमिषे मलये तथा । अपाकर्षत्‌ स्वकं देहं नियमैर्मानसप्रियै:

នារ៉ទៈបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក ដោយស្នាក់នៅតាមទីរមណីយដ្ឋានសក្ការៈនានា ដូចជា ពុស្ករ (Puṣkara), គោកណ៌ (Gokarṇa), ណៃមិស (Naimiṣa) និងលើភ្នំមលយ (Malaya) នាងបានបន្ថយរាងកាយរបស់ខ្លួនឲ្យស្គមស្គាំងខ្លាំង ដោយវិន័យ និងការអនុវត្តដែលចិត្តនាងពេញចិត្ត។

Verse 27

अनन्यदेवता नित्यं दृढभक्ता पितामहे | तस्थौ पितामहं चैव तोषयामास धर्मत:

នារាទៈបាននិយាយថា៖ ដោយមិនឲ្យចិត្តបែរទៅរកទេវតាផ្សេងណាមួយ នាងបានស្ថិតនៅក្នុងសទ្ធាដ៏មាំមួនចំពោះ ពិតាមហា ព្រហ្មា ជានិច្ច។ នាងឈរបម្រើនៅជិតព្រះបិតាមហា ហើយបានធ្វើឲ្យព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ដោយការប្រព្រឹត្តធម៌យ៉ាងត្រឹមត្រូវ—ដោយការអនុវត្តធម្មៈរបស់នាងដោយស្មោះត្រង់។

Verse 28

ततस्तामब्रवीत्‌ प्रीतो लोकानां प्रभवो5व्यय: । सौम्येन मनसा राजन प्रीत: प्रीतमनास्तदा

បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មា អវិនាស—ជាព្រះអម្ចាស់នៃសត្វលោក និងជាមូលហេតុដែលលោកទាំងឡាយកើតមាន—បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់នាងដោយសេចក្តីរីករាយ។ ឱ ព្រះរាជា! នៅពេលនោះ ព្រះហឫទ័យព្រះអង្គទន់ភ្លន់ និងមេត្តាករុណា—ពេញចិត្តនៅក្នុងចិត្ត—ព្រះព្រហ្មាបានមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលទៅកាន់នាង។

Verse 29

मृत्यो किमिदमत्यन्तं तपांसि चरसीति ह । ततोअब्रवीत्‌ पुनर्मुत्युर्भगवन्तं पितामहम्‌,“मृत्यो! तू किसलिये इस प्रकार अत्यन्त कठोर तपस्या कर रही है?” तब मृत्युने भगवान्‌ पितामहसे फिर इस प्रकार कहा--

នារាទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ មរណៈ! ហេតុអ្វីបានជាអ្នកកំពុងអនុវត្តតបស្យាដ៏តឹងរឹងខ្លាំងបែបនេះ?» បន្ទាប់មក មរណៈបាននិយាយទៅកាន់ ព្រះបិតាមហា (ព្រហ្មា) ម្តងទៀត ដោយបន្តពាក្យរបស់នាងដូច្នេះ—

Verse 30

नाहं हन्यां प्रजा देव स्वस्थाशक्षाक्रोशतीस्तथा । एतदिच्छामि सर्वेश त्वत्तो वरमहं प्रभो,“देव! प्रभो! सर्वेश्वर! मैं आपसे यही वर पाना चाहती हूँ कि मुझे रोती-चिल्लाती हुई स्वस्थ प्रजाओंका वध न करना पड़े

នារាទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ទេវៈ—ឱ ព្រះអម្ចាស់ ឱ ព្រះអធិបតីនៃសព្វសត្វ! ខ្ញុំមិនចង់សម្លាប់សត្វលោកទេ ជាពិសេសអ្នកដែលមិនមានទោស ហើយកំពុងយំស្រែកដោយភ័យខ្លាច។ នេះហើយជាពរ ដែលខ្ញុំសូមពីព្រះអង្គ៖ សូមប្រទានឲ្យខ្ញុំមិនត្រូវបង្ខំឲ្យសម្លាប់ប្រជាជនដ៏សុចរិត និងភ័យស្លន់ស្លោនដូច្នោះឡើយ។»

Verse 31

अधर्मभयभीतास्मि ततो5हं तप आस्थिता | भीतायास्तु महाभाग प्रयच्छाभयमव्यय,“महाभाग! मैं अधर्मके भयसे बहुत डरती हूँ, इसीलिये तपस्यामें लगी हुई हूँ। अविनाशी परमेश्वर! मुझ भयभीत अबलाको अभय-दान दीजिये

«ខ្ញុំភ័យខ្លាចអធម៌យ៉ាងខ្លាំង ដូច្នេះហើយខ្ញុំបានយកតបស្យាជាជម្រក។ ឱ ព្រះអង្គដ៏ឧត្តម ឱ ព្រះអម្ចាស់អវិនាស—សូមប្រទានអភ័យដល់ខ្ញុំ ដែលកំពុងភ័យខ្លាច។»

Verse 32

आर्ता चानागसी नारी याचामि भव मे गति: । तामब्रवीत्‌ ततो देवो भूतभव्यभविष्यवित्‌

The distressed, blameless woman pleaded, “I beg you—be my refuge, be my way to safety.” Then the divine Lord, knower of what has been, what is, and what will be, addressed her in reply.

Verse 33

अपध्यास्यन्ति मे देव मृतेष्वेभ्यो बिभेम्यहम्‌ । भगवन्‌! मैं पापसे डरती हूँ। प्रभो! मुझपर प्रसन्न होइये। जब मैं लोगोंके प्यारे पुत्रों

Nārada said: “O Lord, I am afraid of these dead. When I begin to strike down people’s beloved sons, friends, brothers, mothers, fathers, and husbands, their relatives—seeing them slain by me—will constantly brood over my ruin and curse me in their hearts. Therefore I fear them greatly. But (you say), ‘O Death, there will be no unrighteousness for you in destroying these creatures; and, O gentle one, what I have spoken cannot in any way prove false.’”

Verse 34

तस्मात्‌ संहर कल्याणि प्रजा: स्वश्चितुर्विधा: । धर्म: सनातनकश्ष त्वां सर्वथा पावयिष्यति

Therefore, O auspicious lady, proceed to the destruction of all beings—your own fourfold classes as well. The eternal Dharma will, in every way, keep you purified. (Nārada frames the act as sanctioned by an overarching, timeless moral order, presenting ‘dharma’ as the ethical warrant that removes the taint of violence.)

Verse 35

लोकपालो यमश्नैव सहाया व्याधयदश्ष ते | अहं च विबुधाश्रैव पुनर्दास्थाम ते वरम्‌

Nārada said: “Yama, the guardian of the world, and the diseases as well—these are your allies. And I, together with the gods, shall again grant you a boon.” In context, the statement frames suffering and mortality not as random misfortunes but as forces aligned with a larger moral order; it also reassures that divine support and recompense follow steadfastness and right conduct.

Verse 36

सैवमुक्ता महाराज कृताञ्जलिरिदं विभुम्‌

Thus addressed, O great king, she—joining her palms in reverence—spoke these words to the mighty one, framing her reply with humility and devotion.

Verse 37

यद्येवमेतत्‌ कर्तव्यं मया न स्याद्‌ विना प्रभो

នារទៈ «បើពិតជាយ៉ាងនេះមែន ឱ ព្រះអម្ចាស់ អញមិនគួរធ្វើការនេះដោយខ្លួនឯង ដោយគ្មានព្រះអង្គឡើយ»។

Verse 38

लोभ: क्रोधो<भ्यसूयेष्या द्रोहो मोहश्न देहिनाम्‌

នារទៈ «លោភៈ កំហឹង ការច្រណែនប្រកាន់ ការឈ្នានីស ការក្បត់ និងមោហៈ—ទាំងនេះជាទោសដែលជាញឹកញាប់កើតឡើងក្នុងសត្វមានកាយ»។

Verse 39

अद्वीक्षान्योन्यपरुषा देहं भिन्द्यु: पृथग्विधा: । “लोभ, क्रोध, असूया, ईर्ष्या, द्रोह, मोह, निर्लज्जता और एक-दूसरेके प्रति कही हुई कठोर वाणी--ये विभिन्न दोष ही देहधारियोंकी देहका भेदन करें' || ३८ ई ।।

នារទៈ «ដោយមិនបានមើលឃើញគ្នាឲ្យពិត សត្វទាំងឡាយប៉ះពាល់គ្នាដល់កាយ ដោយវិធីជាច្រើន។ លោភៈ កំហឹង ការច្រណែនប្រកាន់ ការឈ្នានីស ការបាបចិត្ត ការមោហៈ ភាពអៀនខ្មាសអស់ និងពាក្យរឹងរ៉ៃដែលនិយាយប្រឆាំងគ្នា—ទោសផ្សេងៗទាំងនេះឯង ជាអាវុធចាក់បំបែកកាយរបស់សត្វមានកាយ»។

Verse 40

यान्यश्रुबिन्दूनि करे ममासं- स्ते व्याधय: प्राणिनामात्मजाता: । ते मारयिष्यन्ति नरान्‌ गतासून्‌ नाधर्मस्ते भविता मा सम भैषी:

នារទៈ «ទឹកភ្នែករបស់អ្នកដែលខ្ញុំបានប្រមូលក្នុងដៃ នឹងក្លាយជាជំងឺដែលកើតពីកាយរបស់សត្វទាំងឡាយឯង ហើយវានឹងបំផ្លាញមនុស្សដែលជីវិតបានរលត់ទៅហើយ។ អធర్మៈមិននឹងមកដល់អ្នកទេ ដូច្នេះកុំភ័យឡើយ»។

Verse 41

नाधर्मस्ते भविता प्राणिनां वै त्वं वै धर्मस्त्वं हि धर्मस्य चेशा । धर्म्या भूत्वा धर्मनित्या धरित्री तस्मात्‌ प्राणान्‌ सर्वथेमान्‌ नियच्छ

នារទៈ «ចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងឡាយ អធರ್ಮៈមិននឹងកើតលើអ្នកឡើយ។ អ្នកឯងជាធម្មៈ ហើយជាម្ចាស់នៃធម្មៈផង។ ដូច្នេះ ក្នុងនាមជាផែនដីដែលសុចរិត និងតាំងខ្លួនជានិច្ចក្នុងធម្មៈ ចូរគ្រប់គ្រង និងកំណត់ជីវិតរបស់សត្វទាំងនេះទាំងអស់ ដោយគ្រប់វិធី»។

Verse 42

सर्वेषां वै प्राणिनां कामरोषौ संत्यज्य त्वं संहरस्वेह जीवान्‌ । एवं धर्मस्त्वां भविष्यत्यनन्तो मिथ्यावृत्तान्‌ मारयिष्यत्यधर्म:

នារ​ទៈ​បាន​មាន​ពាក្យ​ថា៖ «ចូរ​បោះបង់​កាម និង​កំហឹង ហើយ​អនុវត្ត​កិច្ចការ​ដែល​បាន​កំណត់​សម្រាប់​អ្នក​នៅ​ទីនេះ គឺ​ការ​ដក​យក​ជីវិត​របស់​សត្វ​មាន​ជីវិត​ទាំងអស់។ ប្រសិន​បើ​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ដូច្នេះ ធម្មៈ​អមតៈ​នឹង​ជា​របស់​អ្នក; ចំពោះ​អ្នក​ដែល​រស់​ដោយ​អំពើ​ក្លែងក្លាយ អធម្មៈ​របស់​ពួកគេ​ឯង​នឹង​នាំ​ឲ្យ​ពួកគេ​វិនាស។»

Verse 43

तेनात्मानं पावयस्वात्मना त्वं पापे55त्मानं मज्जयिष्यन्त्यसत्यात्‌ । तस्मात्‌ काम॑ रोषमप्यागतं त्वं संत्यज्यान्त: संहरस्वेति जीवान्‌

នារ​ទៈ​បាន​មាន​ពាក្យ​ថា៖ «ដូច្នេះ ចូរ​អ្នក​បរិសុទ្ធ​ខ្លួន​ឯង​ដោយ​វិន័យ និង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ត្រឹមត្រូវ​របស់​អ្នក​ឯង។ ដោយ​យក​ភាព​មិន​ពិត​ជា​ទី​ពឹង សត្វ​មាន​ជីវិត​នឹង​លិច​ខ្លួន​ឯង​ចូល​ក្នុង​ភក់​នៃ​បាប។ ហេតុ​នេះ ចូរ​បោះបង់​កាម និង​កំហឹង​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​ចិត្ត​អ្នក ហើយ​ទប់ស្កាត់​ខ្លួន​នៅ​ខាង​ក្នុង—កុំ​ក្លាយ​ជា​អ្នក​បំផ្លាញ​ជីវិត​សត្វ​មាន​ជីវិត​ឡើយ។»

Verse 44

नारद उवाच सा वै भीता मृत्युसंज्ञोपदेशा- च्छापाद्‌ भीता बाढमित्यब्रवीत्‌ तम्‌ साच प्राणं प्राणिनामन्तकाले कामक्रोधौ त्यज्य हरत्यसक्ता

នារ​ទៈ បាន​និយាយ​ថា៖ ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​ចំពោះ​ព្រះព្រហ្មា​ទាំង​ដោយ​ព្រះបន្ទូល​ណែនាំ និង​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ដោយ​សារ​ព្រះបណ្តាសា នារី​ដែល​គេ​ហៅ​ថា «មរណៈ» បាន​ឆ្លើយ​ថា៖ «ដូច្នោះ​ហើយ ខ្ញុំ​ទទួល​ព្រះបញ្ជា»។ ហើយ​ដូច្នេះ នៅ​ពេល​ម៉ោង​ចុង​ក្រោយ​មក​ដល់ នាង​បោះបង់​កាម និង​កំហឹង ហើយ​នៅ​ក្នុង​ភាព​មិន​ជាប់​ចិត្ត នាង​ដក​យក​ដង្ហើម​ជីវិត​របស់​សត្វ​មាន​ជីវិត​ទាំងអស់។

Verse 45

मृत्युस्त्वेषां व्याधयस्तत्प्रसूता व्याधी रोगो रुज्यते येन जन्तु: । सर्वेषां च प्राणिनां प्रायणान्ते तस्माच्छोकं मा कृथा निष्फलं त्वम्‌

នារ​ទៈ បាន​មាន​ពាក្យ​ថា៖ «មរណៈ​គឺ​ជា​វាសនា​របស់​សត្វ​ទាំងនេះ ហើយ​ពី​វា​កើត​មាន​ទុក្ខវេទនា​នានា​ដែល​តាម​មក។ ‘វ្យាធិ’ គឺ​ឈ្មោះ​ដែល​ហៅ​ថា​ជំងឺ—សភាព​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​សត្វ​រង​ទុក្ខ និង​បំបាក់​សុខភាព​របស់​វា។ ពេល​អាយុកាល​ដល់​ចុង សត្វ​មាន​ជីវិត​ទាំងអស់​ចាក​ចេញ​ដោយ​របៀប​ដូច​គ្នា​នេះ។ ដូច្នេះ ព្រះរាជា កុំ​លង់​ក្នុង​សោកសៅ​ដែល​គ្មាន​ផល​ឡើយ។»

Verse 46

तेभ्यो5हं भगवन्‌ भीता शरणं त्वाहमागता । भगवन! रोते हुए दीन-दुःखी प्राणियोंके नेत्रोंसे जो आँसुओंकी बूँदें गिरती हैं

នារ​ទៈ បាន​មាន​ពាក្យ​ថា៖ «ឱ​ព្រះអម្ចាស់​ដ៏ពិសិដ្ឋ ខ្ញុំ​បាន​មក​សុំ​ជ្រកកោន​នៅ​ព្រះអង្គ ដោយ​ភ័យ​ខ្លាច​ពួកគេ។ ពេល​ឃើញ​ទឹកភ្នែក​ដែល​ធ្លាក់​ចុះ​ពី​ភ្នែក​របស់​សត្វ​ដ៏អស់សង្ឃឹម និង​កំពុង​រង​ទុក្ខ ខ្ញុំ​ត្រូវ​ភ័យ​គ្រប់គ្រង ហេតុ​នេះ​ខ្ញុំ​សុំ​ការ​ការពារ​ពី​ព្រះអង្គ។ ព្រោះ​នៅ​ចុង​ជីវិត ព្រះទេវតា—ជាមួយ​សត្វ​មាន​ជីវិត—ចាក​ចេញ​ទៅ ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ទីនោះ បន្ទាប់​មក​ក៏​ត្រឡប់​មក​វិញ​ដូច​គ្នា។ ដូច្នេះ សត្វ​ទាំងអស់​ទៅ​កាន់​លោក​ផ្សេង​នោះ ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ទីនោះ​ក្នុង​សភាព​ដ៏ទេវៈ; ប៉ុន្តែ​ដូច​មនុស្ស​ស្លាប់ ពេល​ផល​នៃ​ការ​រីករាយ​អស់​ទៅ ពួកគេ​ក៏​ត្រឡប់​មក​លោក​នេះ​ម្តង​ទៀត។ ឱ​ព្រះរាជា​ដ៏ប្រសើរ អង្គញាណ​ទាំងឡាយ​ក៏​អម​ជាមួយ​សត្វ​ទៅ​កាន់​ភព​បន្ទាប់ ហើយ​ត្រឡប់​មក​ជាមួយ​ពួកគេ​វិញ ដើម្បី​ចូល​មក​ក្នុង​លោក​នេះ។ ដូច្នេះ ការបង្រៀន​នេះ​ច្បាស់​ថា៖ ស្ថានភាព​សួគ៌​ក៏​មិន​មែន​ជា​ចុងក្រោយ​ទេ ប្រសិន​បើ​វា​អាស្រ័យ​លើ​កម្ម; ក្តី​មេត្តា​ចំពោះ​សត្វ​រង​ទុក្ខ និង​ការ​ជ្រកកោន​ក្នុង​ព្រះអធិរាជ គឺ​ជា​ចម្លើយ​តាម​ធម៌។»

Verse 47

वायुर्भीमो भीमनादो महौजा भेत्ता देहान्‌ प्राणिनां सर्वगोडसौ । नो वा<<वृतिं नैव वृत्ति कदाचित्‌ प्राप्रोत्युग्रोडनन्ततेजोविशिष्ट:

នារ​ទៈ បានមានពាក្យថា៖ «ព្យួរជីវិត (ព្រាណវាយុ) គឺគួរភ័យខ្លាច—សំឡេងរំពងរបស់វាសាហាវ កម្លាំងរបស់វាមហិមា។ វាបំបែកតែសាកសពរបស់សត្វមានជីវិត មិនប៉ះពាល់ដល់អាត្មាខាងក្នុងឡើយ។ ព្រោះវាធ្វើចលនាទៅគ្រប់ទី កាចសាហាវដោយអានុភាព ហើយមានពន្លឺមិនអស់។ វាមិនមានការមកឬទៅពិតប្រាកដទេ—មិនត្រូវបានចងក្រងក្នុងផ្លូវ ឬទីកន្លែងតែមួយឡើយ»។

Verse 48

सर्वे देवा मर्त्यसंज्ञाविशिष्टा- स्तस्मात्‌ पुत्र मा शुचो राजसिंह । स्वर्ग प्राप्तो मोदते ते तनूजो नित्यं रम्यान्‌ वीरलोकानवाप्य

នារ​ទៈ បានមានពាក្យថា៖ «សូម្បីតែទេវតាទាំងអស់ ក៏មាននាមថា ‘មរណធម៌’ (ក្នុងន័យថា ស្ថិតក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃការកើតមានក្នុងរាងកាយ) ដូចគ្នា។ ដូច្នេះ កូនអើយ កុំសោកស្តាយឡើយ ឱ សីហរាជ។ កូនប្រុសរបស់អ្នកបានទៅដល់សួគ៌ហើយ ហើយបានទទួលលោកវីរបុរសដ៏រីករាយជានិច្ច ក៏រីករាយនៅទីនោះមិនដាច់»។

Verse 49

त्यक्त्वा दुःखं संगत: पुण्यकृद्धि- रेषा मृत्युर्देवदिष्टा प्रजानाम्‌ । प्राप्त काले संहरन्ती यथावत्‌ स्वयं कृता प्राणहरा प्रजानाम्‌

«ដោយបោះបង់ទុក្ខសោកចោល គាត់បានទៅរួមជាមួយអ្នកសុចរិតដែលបានសន្សំពុណ។ សម្រាប់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ មរណៈនេះជាការតែងតាំងដោយទេវតា; ពេលវេលាដែលកំណត់មកដល់ នាងយកជីវិតទៅតាមសមគួរ។ មរណៈនេះ—អ្នកដកយកព្រាណរបស់សត្វ—ត្រូវបានព្រះព្រហ្ម (Brahmā) បង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯង»។

Verse 50

आत्मानं वै प्राणिनो घ्नन्ति सर्वे नैतान्‌ मृत्युर्दण्डपाणिह्िनस्ति । तस्मान्मृतान्‌ नानुशोचन्ति धीरा मृत्यु ज्ञात्वा निश्चयं ब्रह्मसृष्टम्‌ । इत्थं सृष्टिं देवक्लृप्तां विदित्वा पुत्रान्नष्टाच्छठोकमाशु त्यजस्व

នារ​ទៈ បានមានពាក្យថា៖ «តាមពិត សត្វមានជីវិតទាំងអស់ សម្លាប់ខ្លួនឯងដោយខ្លួនឯង; មរណៈមិនមែនជាអ្នកកាន់ដំបងមកប្រហារពួកគេឡើយ។ ដូច្នេះ អ្នកមានចិត្តមាំមួន មិនសោកស្តាយចំពោះអ្នកស្លាប់ទេ ដោយដឹងថា មរណៈជាច្បាប់ដាច់ខាតដែលព្រះព្រហ្មបានបង្កើត។ ដោយដឹងថា សកលសೃષ્ટិទាំងមូល—ដែលត្រូវបានរៀបចំតាមព្រះបន្ទូលទេវតា—ស្ថិតក្រោមអំណាចមរណៈ ចូរបោះបង់ភ្លាមៗនូវទុក្ខសោកដែលកើតឡើងពីការបាត់បង់កូនប្រុសរបស់អ្នក»។

Verse 51

दैपायन उवाच एतच्छुत्वार्थवद्‌ वाक्यं नारदेन प्रकाशितम्‌ । उवाचाकम्पनो राजा सखायं नारदं तथा

ទ្វೈបាយន (វ្យាស) បានមានពាក្យថា៖ «ពេលបានស្តាប់ពាក្យមានអត្ថន័យទាំងនេះ ដែលនារ​ទៈបានបកស្រាយឲ្យច្បាស់ហើយ ព្រះរាជា អកម្បន ក៏មានចិត្តមិនរញ្ជួយ ហើយបាននិយាយទៅកាន់មិត្តរបស់ព្រះអង្គ គឺនារ​ទៈ ដូចតទៅនេះ»។

Verse 52

व्यपेतशोक: प्रीतो5स्मि भगवन्नृषिसत्तम । श्र॒त्वेतिहासं त्वत्तस्तु कृतार्थो5स्म्यभिवादये

វ្យាសៈ «ឱ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកប្រាជ្ញលើសគេក្នុងចំណោមឥសីទាំងឡាយ! ដោយបានស្តាប់ប្រវត្តិសាស្ត្របរិសុទ្ធនេះពីព្រះមាត់របស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ទុក្ខសោករបស់ខ្ញុំបានរលាយបាត់។ ខ្ញុំពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយមានអារម្មណ៍ថាបំណងបានសម្រេច; ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំថ្វាយបង្គំព្រះអង្គដោយក្តីគោរព។»

Verse 53

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें मृत्युवर्णणविषयक तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ

ព្រះរាជាបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះហើយ ទេវឥសី នារ៉ដៈ—ជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមឥសីទាំងឡាយ មានវិញ្ញាណអស្ចារ្យមិនអាចវាស់បាន—បានចាកចេញភ្លាមៗទៅកាន់នន្ទនៈ ព្រៃឈើសួគ៌។ ហេតុការណ៍នេះបិទបញ្ចប់ជាមួយការបញ្ចប់ជំពូកអំពីការពិពណ៌នាមរណៈ ដោយរំលេចទម្ងន់ធម៌នៃសង្គ្រាម៖ ទោះនៅកណ្ដាលអំណាចរាជ និងវាសនាសមរភូមិ កាតព្វកិច្ចរបស់ឥសីគឺនិយាយសច្ចៈ ហើយបន្ទាប់មកដកខ្លួនចេញ ទុកឲ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើសកម្មភាពដោយទទួលខុសត្រូវក្រោមធម៌។

Verse 54

पुण्यं यशस्यं स्वर्ग्य च धन्यमायुष्यमेव च । अस्येतिहासस्य सदा श्रवर्ण श्रावणं तथा

វ្យាសៈ «ការស្តាប់ប្រវត្តិសាស្ត្របរិសុទ្ធនេះជានិច្ច និងការអានឲ្យអ្នកដទៃស្តាប់ នាំមកនូវបុណ្យ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ; វានាំទៅសួគ៌ បង្កើនសម្បត្តិ និងគាំទ្រអាយុវែង។ ដូច្នេះ ឱ កូនប៉ាន់ឌុ! ចូរអ្នកជាមួយបងប្អូនទាំងឡាយ កាន់កាប់សេចក្តីក្លាហានដ៏មាំមួន បោះបង់ការធ្វេសប្រហែស ស្លៀកពាក់អាវក្រោះ និងអាវុធឲ្យរួចរាល់ ហើយត្រៀមខ្លួនឲ្យរហ័សសម្រាប់សង្គ្រាមម្តងទៀត។»

Verse 55

एतदर्थपदं श्रुत्वा तदा राजा युधिष्छिर । क्षत्रधर्म च विज्ञाय शूराणां च परां गतिम्‌

ឮវត្តមាននៃអត្ថន័យដ៏ល្អនេះ ឱ ព្រះបាទយុធិષ્ઠិរ! ហើយបានយល់ដឹងអំពីធម៌របស់ក្សត្រយោធា និងគោលដៅខ្ពស់បំផុតរបស់វីរបុរស មហារថីអ្នកមានពលកម្លាំងធំធេងនោះ បានទៅដល់លោកសួគ៌តាមកាលកំណត់។ អត្ថបទនេះបង្ហាញថាចុងបញ្ចប់របស់គាត់មិនមែនជាមរណៈធម្មតានៅសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ចប់តាមធម៌—ដោយចំណេះដឹងអំពីកាតព្វកិច្ចក្សត្រយោធា និងគំនិតនៃការឆ្លងកាត់របស់វីរបុរស បានផ្តល់ការចាកចេញដ៏ខ្ពស់ និងមានការអនុម័ត។

Verse 56

अभिमन्यु: परान्‌ हत्वा प्रमुखे सर्वधन्विनाम्‌

វ្យាសៈ «អភិមន្យុ អ្នកកាន់ធ្នូដ៏អស្ចារ្យនោះ បន្ទាប់ពីសម្លាប់សត្រូវនៅខាងមុខបំផុត ក្នុងចំណោមអ្នកកាន់ធ្នូទាំងអស់ តាមពិតក្នុងជាតិមុន គាត់ជាព្រះបុត្ររបស់ព្រះចន្ទ។ វីរបុរសមហារថីនោះ បានប្រយុទ្ធមុខទល់មុខនៅសមរភូមិចំពោះភ្នែកអ្នកកាន់ធ្នូទាំងឡាយ—ប្រើដាវ លំពែង គុណដា និងធ្នូ—ហើយត្រូវបានសម្លាប់; ដោយរួចផុតពីទុក្ខវេទនា គាត់បានត្រឡប់ទៅកាន់លោកព្រះចន្ទម្តងទៀត។ អត្ថបទនេះមើលឃើញមរណៈរបស់គាត់មិនមែនជាការបរាជ័យធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាការបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់យោធា និងការត្រឡប់ទៅដើមកំណើតសួគ៌របស់គាត់។

Verse 57

युध्यमानो महेष्वासो हत: सो$भिमुखो रणे । असिना गदया शक्‍त्या धनुषा च महारथ: । विरजा: सोमसूनु: स पुनस्तत्र प्रलीयते

វ្យាសបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អភិមន្យុ អ្នកបាញ់ធំ និងមហារថីដ៏ខ្លាំងក្លា ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសមរភូមិ ខណៈកំពុងប្រយុទ្ធមុខទល់មុខ។ បន្ទាប់ពីបានវាយបំបាក់សត្រូវនៅចំពោះមុខអ្នកកាន់ធ្នូទាំងអស់ គាត់បានដួលចុះកណ្ដាលអាវុធ—ដោយដាវ ដោយគុទ្ទកា ដោយស្ពៀរ និងដោយធ្នូ។ ដោយគ្មានទុក្ខសោក អ្នកមានពន្លឺរលោងនោះ ជាបុត្ររបស់សោម (ព្រះច័ន្ទ) បានរលាយត្រឡប់ទៅកាន់លោកច័ន្ទរបស់ខ្លួនវិញ ទៅកាន់ស្ថានដែលគាត់បានមកពីនោះ។

Verse 58

तस्मात्‌ परां धृतिं कृत्वा भ्रातृभि: सह पाण्डव | अप्रमत्त: सुसंनद्धः शीघ्र योद्धुमुपाक्रम

ដូច្នេះហើយ ឱ បណ្ឌវៈ អ្នកត្រូវប្រមូលកម្លាំងចិត្តដ៏ខ្ពស់បំផុត រួមជាមួយបងប្អូនរបស់អ្នក។ ចូរប្រុងប្រយ័ត្ន មិនឲ្យប្រហែសឡើយ ចូរត្រៀមអាវុធឲ្យពេញលេញ ហើយចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធដោយរហ័ស។

Verse 206

अप्सु वर्षसहस्राणि सप्त चैक॑ च सानयत्‌ । तात! इसके बाद दस हजार पद्म वर्षोतक वह मृगोंके साथ विचरती रही, फिर शीतल एवं निर्मल जलवाली पुण्यमयी नन्दानदीमें जाकर उसके जलमें उसने आठ हजार वर्ष व्यतीत किये

នារ​ទៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នាងបានស្នាក់នៅក្នុងទឹករយៈពេលប្រាំពីរពាន់មួយឆ្នាំ។ បន្ទាប់មក កូនអើយ នាងបានដើរលេងវង្វេងជាមួយហ្វូងក្តាន់ អស់កាលយូរបន្ថែម ដែលគេវាស់ដោយរយៈពេលរាប់ម៉ឺន “បដ្ម-ឆ្នាំ”។ បន្ទាប់ពីនោះ នាងបានទៅដល់ទន្លេនន្ទា ដ៏បរិសុទ្ធ ដែលទឹកត្រជាក់ និងស្អាត ហើយនៅក្នុងស្ទឹងនោះ នាងបានកន្លងទៅអស់ប្រាំបីពាន់ឆ្នាំ»។

Verse 353

यथा त्वमेनसा मुक्ता विरजा: ख्यातिमेष्यसि । “लोकपाल

នារ​ទៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដូចដែលអ្នកនឹងរួចផុតពីបាប អ្នកនឹងក្លាយជាមនុស្សស្អាតឥតមន្ទិល ហើយនឹងទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះឡើងវិញ ក្នុងសភាពបរិសុទ្ធរបស់អ្នក»។

Verse 373

तवाज्ञा मूर्थ्नि मे न्‍्यस्ता यत्‌ ते वक्ष्यामि तच्छुणु । 'प्रभो! यदि इस प्रकार यह कार्य मेरे बिना नहीं हो सकता तो आपकी आज्ञा मैंने शिरोधार्य कर ली है

«ព្រះអម្ចាស់! ព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានដាក់លើក្បាលរួចហើយ។ បើការនេះមិនអាចសម្រេចបានដោយគ្មានខ្ញុំទេ សូមព្រះអង្គស្តាប់ពាក្យដែលខ្ញុំនឹងទូល ដោយយកចិត្តទុកដាក់»។

Verse 3636

पुनरेवाब्रवीद्‌ वाक्‍्यं प्रसाद्य शिरसा तदा । महाराज! उनके ऐसा कहनेपर मृत्यु हाथ जोड़ मस्तक झुकाकर भगवान्‌ ब्रह्माको प्रसन्न करके उस समय पुनः यह वचन बोली--

បន្ទាប់មក ទ្រង់បាននិយាយពាក្យម្តងទៀត ដោយកោតគោរព និងទម្លាក់ក្បាលចុះ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលពាក្យនោះត្រូវបាននិយាយហើយ មរណៈ—ប្រណម្យដៃទាំងពីរ និងទម្លាក់ក្បាលចុះ—បានបូជាប្រណម្យដល់ព្រះព្រហ្មដ៏ព្រះគុណ ហើយនៅពេលនោះ បានថ្លែងពាក្យទាំងនេះម្តងទៀត។