Adhyaya 202
Chapter Arc: संजय राजन् को बताता है कि द्रोणपुत्र अश्वत्थामा के घोर अस्त्र-तेज में भीमसेन घिर गए हैं—और उसी क्षण अर्जुन अपनी फुर्ती से वारुणास्त्र का आवरण रचकर उस अग्नि-सदृश प्रकोप को ढक देता है। → तेज ढक जाने पर भीम का रथ, घोड़े और सारथि सहित अस्त्र-जाल में फँसा हुआ ‘अग्नि में अग्नि’ की तरह दुर्दशा में दिखता है; फिर तेज हटते ही भीम ‘रात के बाद उगे सूर्य’ की भाँति उभरता है और द्रोणपुत्र-वध की आकांक्षा से बाण-वृष्टि बरसाता है। उधर शैनेय (सात्यकि) और अन्य योद्धाओं के बीच धृष्टद्युम्न (आचार्यघाती) को लेकर तनावपूर्ण वचन-विनिमय युद्ध-नीति को और तीखा करता है। → अश्वत्थामा भीम की प्रचण्ड बाण-वर्षा को मेघ-जनित महावृष्टि की तरह सहकर पलटवार करता है; पाण्डव-पक्ष की पंक्तियाँ डगमगाती हैं, धृष्टद्युम्न का रथ छूट जाता है और भीम सहित पांचाल भयभीत होकर दिशाओं में तितर-बितर हो जाते हैं—अश्वत्थामा विजय-उल्लास में शंखनाद करता है। → अश्वत्थामा भागती पाण्डव-वाहिनी को पीछे से बाण बिखेरते हुए वेग से खदेड़ता है; इस अध्याय का निष्कर्ष पाण्डव-पक्ष की तात्कालिक अव्यवस्था और द्रोणपुत्र के उग्र प्रभुत्व की स्थापना में होता है। → अश्वत्थामा का पीछा जारी है—भागती सेना में कौन टिकेगा, कौन कटेगा, और कौन-सा प्रतिरोध अगले क्षण खड़ा होगा?
Shlokas
Verse 1
संजय कहते हैं--राजन्! भीमसेनको उस अस्त्रसे घिरा हुआ देख अर्जुनने उन्हें उसके तेजका निवारण करनेके लिये वारुणास्त्रसे ढक दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា! ឃើញភីមសេនត្រូវអាស្ត្រនោះព័ទ្ធជុំវិញ និងសង្កត់សង្កិន អរជុនបានគ្របដណ្ដប់គាត់ដោយ «វារុណាស្ត្រ» ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបំបាត់ពន្លឺក្តៅគគុករបស់វា។
Verse 2
नालक्षयत तत् कश्रनिद् वारुणास्त्रेण संवृतम् । अर्जुनस्य लघुत्वाच्च संवृतत्वाच्च तेजस:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ មិនមានអ្នកណាម្នាក់បានឃើញថា (ភីមសេន) ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអាវុធវារុណា។ ព្រោះអర్జុនបានធ្វើដោយល្បឿនរហ័សយ៉ាងខ្លាំង ហើយពន្លឺក្តៅក្រហមរបស់អាវុធនោះឯងក៏ក្លាយជាអាវពាក់បាំង; ដូច្នេះយោធាទាំងឡាយមិនអាចមើលឃើញថា ភីមត្រូវបានវារុណាស្ត្ររុំព័ទ្ធឡើយ។
Verse 3
साश्वसूतरथो भीमो द्रोणपुत्रास्त्रसंवृत: । अग्नावग्निरिव न्यस्तो ज्वालामाली सुदुर्दश:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ភីម—ជាមួយសេះ អ្នកបើករថ និងរថរបស់គាត់—ត្រូវបានរុំព័ទ្ធដោយអាវុធរបស់កូនដ្រូណា។ គាត់មើលទៅដូចភ្លើងដាក់នៅក្នុងភ្លើង មានអណ្តាតភ្លើងព័ទ្ធជុំវិញ ហើយពិបាកមើលណាស់។
Verse 4
यथा रात्रिक्षये राजन् ज्योतींष्यस्तागिरिं प्रति । समापेतुस्तथा बाणा भीमसेनरथं प्रति
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! ដូចជាពេលរាត្រីជិតផុត ផ្កាយ និងភពភ្លឺរលោងទាំងឡាយហាក់ដូចជាធ្វើដំណើរទៅរកភ្នំដែលព្រះអាទិត្យលិច ដូច្នោះដែរ ព្រួញរបស់អស្វត្ថាមា ក៏ប្រមូលផ្តុំធ្លាក់ចុះលើរថរបស់ភីមសេន»។
Verse 5
स हि भीमो रथश्चास्य हया: सूतश्न मारिष | संवृता द्रोणपुत्रेण पावकान्तर्गता&भवन्,माननीय नरेश! भीमसेन तथा उनके रथ, घोड़े और सारथि--ये सभी अभश्वत्थामाके अस्त्रसे आच्छादित हो आगकी लपटोंके भीतर आ गये थे
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះមហាក្សត្រដ៏គួរគោរព! ភីម—ជាមួយរថ សេះ និងអ្នកបើករថ—ត្រូវបានអាវុធរបស់កូនដ្រូណា គ្របដណ្ដប់ទាំងស្រុង។ ត្រូវបានមីស៊ីលរបស់អស្វត្ថាមា បាំងគ្របពេញលេញ ពួកគេហាក់ដូចត្រូវបានបង្ខំឲ្យចូលទៅកណ្ដាលភ្លើងដែលកំពុងឆេះរលាក។
Verse 6
यथा दग्ध्वा जगत् कृत्स्नं समये सचराचरम् । गच्छेद् वल्नलिविंभोरास्यं तथास्त्रं भीममावृणोत्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ដូចជាពេលវិនាសកាល ភ្លើងសំវត្តកដែលលេបលាន់អស់ទាំងលោក ដុតបំផ្លាញសត្វចលាចល និងអចលទាំងអស់ ហើយបន្ទាប់មកចូលទៅក្នុងព្រះមុខនៃព្រះអធិរាជដ៏អស្ចារ្យ ដូច្នោះដែរ អាវុធដ៏គួរភ័យនោះបានបិទលើភីមសេនពីគ្រប់ទិស»។
Verse 7
सूर्यमग्नि: प्रविष्ट: स्थाद् यथा चाग्निं दिवाकर: । तथा प्रविष्टं तत् तेजो न प्राज्ञायत पाण्डव:
ដូចព្រះអាទិត្យចូលរួមជាមួយអគ្គិ និងអគ្គិចូលរួមជាមួយព្រះអាទិត្យ ដោយមិនអាចបំបែកឲ្យឃើញដាច់ដោយឡែកបាន—ដូច្នោះដែរ ពន្លឺដ៏ខ្លាំងក្លានៃអាវុធនោះបានគ្របសង្កត់លើភីមសេន។ ហេតុនេះ កូនបណ្ឌុ គឺភីមសេន មិនអាចឲ្យអ្នកណាមើលឃើញបានឡើយ។
Verse 8
विकीर्णमस्त्रं तद् दृष्टवा तथा भीमरयथं प्रति । उदीर्यमाणं द्रौणिं च निष्प्रतिद्वन्द्धमाहवे
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឃើញអាវុធនោះបែកពន្លឺរាលដាល ហើយគ្របសង្កត់ទិសដៅទៅកាន់រទេះរបស់ភីមសេន ហើយឃើញកូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈ គឺអស្វត្ថាមា កំពុងកើនកម្លាំងនៅលើសមរភូមិ ដោយគ្មានអ្នកប្រកួតសមមុខ—កងទ័ពបណ្ឌវទាំងមូលបានភ័យស្លន់ស្លោ; មនុស្សជាច្រើនទម្លាក់អាវុធ ហើយស្ទើរតែសន្លប់ដោយភ័យ។ មហារថីដូចយុធិષ્ઠិរ ក៏បែរចេញពីសង្គ្រាម។ ឃើញដូច្នោះ អរជុនដ៏មានតេជៈ និងព្រះវាសុទេវៈ (ព្រះស្រីក្រឹស្ណ) ទាំងពីរវីរបុរស បានលោតចុះពីរទេះដោយប្រញាប់ ហើយរត់ទៅរកភីមសេន។
Verse 9
सर्वसैन्यं च पाण्डूनां न््यस्तशस्त्रमचेतनम् | युधिष्ठिरपुरोगांश्व विमुखांस्तानू महारथान्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ កងទ័ពបណ្ឌវទាំងមូលបានទម្លាក់អាវុធ ហើយស្ទើរតែអស្មារតីដោយភ័យ; ហើយមហារថីទាំងនោះ ដែលយុធិષ્ઠិរនាំមុខ ក៏បែរចេញពីសង្គ្រាម។
Verse 10
अर्जुनो वासुदेवश्च त्वरमाणौ महाद्युती । अवलप्लुत्य रथाद् वीरौ भीममाद्रवतां ततः:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក អរជុន និងវាសុទេវៈ—វីរបុរសទាំងពីរដ៏មានពន្លឺមហិមា—បានលោតចុះពីរទេះដោយប្រញាប់ ហើយរត់ទៅរកភីម។
Verse 11
ततस्तद् द्रोणपुत्रस्य तेजो5स्त्रबलसम्भवम् । विगाहा[ तौ सुबलिनौ मायया55विशतां तथा
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក វីរបុរសទាំងពីរដ៏មានកម្លាំងខ្លាំងក្លា បានលោតចូលទៅក្នុងអគ្គិ-ពន្លឺដ៏ឆេះចាំងនោះ ដែលកើតចេញពីអំណាចអាវុធរបស់កូនប្រុសទ្រូណៈ; ហើយដោយមាយា ពួកគេក៏ចូលទៅក្នុងវានោះដែរ ដូចជាឆ្លងកាត់អ្វីដែលមិនអាចឆ្លងកាត់បាន។
Verse 12
न्यस्तशस्त्रौ ततस्तौ तु नादहत् सो<स्त्रजोडनल: । वारुणास्त्रप्रयोगाच्च वीर्यवत्वाच्च कृष्णयो:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ព្រោះអ្នកទាំងពីរបានដាក់អាវុធចុះហើយ អគ្គីដែលកើតពីអាវុធនោះ មិនអាចដុតពួកគេបានទេ។ ហើយដោយសារពួកគេបានប្រើអាវុធវរុណា និងដោយសារក្រឹෂ್ಣទាំងពីរនោះមានកម្លាំងលើសលប់ ភ្លើងដែលកើតពីអាវុធនោះក៏មិនអាចលេបលាន់ពួកគេបានឡើយ»។
Verse 13
ततश्नकृषतुर्भीम॑ सर्वशस्त्रायुधानि च । नारायणास्त्रशान्त्यर्थ नरनारायणौ बलात्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ភីមៈបានទប់ចិត្តដោយចេតនា ហើយដាក់ចោលអាវុធ និងឧបករណ៍សង្គ្រាមទាំងអស់។ ដើម្បីបញ្ចប់ និងសម្រួលអាវុធនារាយណា នរ និងនារាយណា—ឥសីគូដ៏អស្ចារ្យ—បានប្រើអំណាចមិនអាចទប់ទល់បាន ដើម្បីធ្វើឲ្យវាស្ងប់ស្ងាត់»។
Verse 14
तदनन्तर नर-नारायणस्वरूप अर्जुन और श्रीकृष्णने उस नारायणास्त्रकी शान्तिके लिये भीमसेनको और उनके सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंको बलपूर्वक रथसे नीचे खींचा ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក អរជុន និងព្រះក្រឹෂ್ಣ—ដែលបង្ហាញសភាព និងសេចក្តីសម្រេចដូចនរ-នារាយណា—បានទាញភីមសេនចុះពីរថ ដោយបង្ខំ ព្រមទាំងអាវុធទាំងអស់របស់គាត់ ដើម្បីសម្រួលនារាយណាស្ត្រ។ ខណៈដែលកូនកុន្តីត្រូវបានទាញចេញ គាត់បានគ្រហឹមកាន់តែខ្លាំង; ហើយដោយសំឡេងប្រឆាំងនោះ អាវុធដ៏សាហាវ និងពិបាកឈ្នះរបស់អશ્વត្ថាមា ក៏កាន់តែរីកកម្លាំងឡើង»។
Verse 15
तमब्रवीद् वासुदेव: किमिदं पाण्डुनन्दन । वार्यमाणो5पि कौन्तेय यद् युद्धान्न निवर्तसे
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «វាសុទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា ‘អ្វីទៅនេះ ឱ កូនស្រឡាញ់នៃបណ្ឌវៈ? ឱ កូនកុន្តី ទោះបីគេកំពុងទប់ស្កាត់ និងហាមឃាត់ក៏ដោយ ហេតុអ្វីអ្នកមិនត្រឡប់ចេញពីសង្គ្រាមនេះ?’»
Verse 16
यदि युद्धेन जेया: स्युरिमे कौरवनन्दना: । वयमप्यत्र युध्येम तथा चेमे नरर्षभा:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «‘បើកូនចៅកុរុទាំងនេះអាចឈ្នះដោយសង្គ្រាមបាន នោះយើងក៏គួរតែប្រយុទ្ធនៅទីនេះដែរ—ជាមួយនឹងបុរសដូចគោឧសភៈទាំងនេះ (វីរបុរសដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់យើង)’»។
Verse 17
उस समय भगवान् श्रीकृष्णने उनसे कहा--'पाण्डुनन्दन! कुन्तीकुमार! यह क्या बात है कि तुम मना करनेपर भी युद्धसे निवृत्त नहीं हो रहे हो। यदि ये कौरवनन्दन इस समय युद्धसे ही जीते जा सकते तो हम और ये सभी नरश्रेष्ठ राजा लोग युद्ध ही करते ।।
នៅពេលនោះ ព្រះបវរៈ ស្រីក្រឹષ્ણ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់ថា៖ «ឱ កូនបណ្ឌុ! ឱ កូនកុន្តី! ហេតុអ្វីបានជាអ្នក ទោះត្រូវហាមឃាត់ហើយ ក៏មិនដកខ្លួនចេញពីសង្គ្រាមទេ? ប្រសិនបើកូនកូរុអាចត្រូវបានឈ្នះនៅពេលនេះ ដោយសង្គ្រាមតែប៉ុណ្ណោះ នោះយើង និងព្រះមហាក្សត្រវីរបុរសទាំងនេះ ក៏នឹងជ្រើសរើសសង្គ្រាមដែរ។ ប៉ុន្តែទ័ពរបស់អ្នកទាំងអស់ បានចុះពីរថរួចហើយ; ដូច្នេះ ឱ កៅន្តេយ! អ្នកក៏ចុះពីរថឲ្យរហ័ស ហើយដកខ្លួនចេញពីការប្រយុទ្ធ»។
Verse 18
एवमुक््त्वा तु तं॑ कृष्णो रथाद् भूमिमवर्तयत् । निःश्वसन्तं यथा नागं क्रोधसंरक्तलोचनम्,ऐसा कहकर श्रीकृष्णने क्रोधसे लाल आँखें करके सर्पके समान फुफकारते हुए भीमसेनको रथसे भूमिपर उतार लिया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះក្រឹષ્ણ បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះហើយ ក៏ឲ្យគាត់ចុះពីរថមកលើដី។ គាត់ដកដង្ហើមខ្លាំង ដូចដំរីកំពុងខឹង ភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង—រូបភាពនៃកំហឹងដែលត្រូវបានទប់ស្កាត់ ក្រោមភារកិច្ចធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃសង្គ្រាម។
Verse 19
यदापकृष्ट: स रथानन्यासितकश्चायुधं भुवि । ततो नारायणान्त्र तत् प्रशान्तं शत्रुतापनम्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ពេលគាត់បានដកខ្លួនចេញ ហើយយោធាទាំងឡាយបានចុះពីរថ ដាក់អាវុធទាំងអស់លើដី នោះអាវុធទេវៈ «នារាយណាស្ត្រ» ដែលធ្លាប់សាហាវក្នុងការបំផ្លាញសត្រូវ ក៏ស្ងប់ស្ងាត់ដោយខ្លួនឯង។
Verse 20
संजय उवाच तस्मिन् प्रशान्ते विधिना तेन तेजसि दुःसहे । बभूवुर्विमला: सर्वा दिश: प्रदिश एव च
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះរាជា! ពេលពន្លឺដ៏មិនអាចទ្រាំទ្រ នោះត្រូវបានបញ្ឈប់តាមវិធីធម៌ហើយ សព្វទិស និងទិសរងទាំងអស់ ក៏ប្រែជាស្អាតបរិសុទ្ធវិញ។
Verse 21
प्रववुश्च शिवा वाता: प्रशान्ता मृगपक्षिण: । वाहनानि च ह्ृष्टानि प्रशान्ते<स्त्रे सुदुर्जये
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះរាជា! ពេលអាវុធដ៏មិនអាចឈ្នះនោះ ត្រូវបានបញ្ឈប់ស្ងប់ស្ងាត់ហើយ ខ្យល់ល្អត្រជាក់ក៏បក់មក; សត្វព្រៃ និងបក្សីទាំងឡាយស្ងប់ស្ងាត់; ហើយសេះ ដំរី និងយានជំនិះទាំងអស់ ក៏សុខសាន្តរីករាយ។
Verse 22
व्यपोढे च ततो घोरे तस्मिंस्तेजसि भारत । बभौ भीमो निशापाये धीमान् सूर्य इवोदित:,भारत! उस भयंकर तेजके दूर हो जानेपर बुद्धिमान् भीमसेन रात बीतनेपर उगे हुए सूर्यके समान प्रकाशित होने लगे
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឱ ភារតៈ! ពេលពន្លឺដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចនោះបានស្រកថយទៅហើយ ប៊ីមសេនអ្នកមានប្រាជ្ញា ក៏ភ្លឺរលោងឡើងនៅចុងរាត្រី ដូចព្រះអាទិត្យទើបរះថ្មីៗ—វត្តមានរបស់គាត់បានស្តារកម្លាំងចិត្តដល់ពួកខ្លួនកណ្ដាលភាពភ័យរន្ធត់នៃសង្គ្រាម។
Verse 23
हतशेषं बल॑ तत् तु पाण्डवानामतिष्ठत । अस्त्रव्युपरमाद्धुष्टं तव पुत्रजिघांसया,पाण्डवोंकी जो सेना मरनेसे बच गयी थी, वह उस अस्त्रके शान्त हो जानेसे पुनः आपके पुत्रोंका विनाश करनेके लिये हर्षसे खिल उठी
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ កងទ័ពប៉ណ្ឌវៈដែលនៅសល់—អ្នកដែលរួចផុតពីការសម្លាប់—បានឈរមាំមួនឡើងវិញ។ ពេលការបាញ់អាវុធបានស្ងប់ស្ងាត់ កម្លាំងនោះដែលប៉ងបំផ្លាញកូនៗរបស់អ្នក ក៏លេចឡើងដោយក្តីក្លាហានថ្មី ដោយចិត្តសម្រេចដ៏តឹងរឹងថានឹងបញ្ចប់ភារកិច្ចនៃសង្គ្រាម។
Verse 24
व्यवस्थिते बले तस्मिन्नस्त्रे प्रतिहते तथा । दुर्योधनो महाराज द्रोणपुत्रमथाब्रवीत्,महाराज! उस अस्त्रके प्रतिहत और पाण्डव-सेनाके सुव्यवस्थित हो जानेपर दुर्योधनने द्रोणपुत्रसे इस प्रकार कहा--
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ពេលកងទ័ពនោះបានរៀបចំជួរឡើងវិញ ហើយអាវុធនោះក៏ត្រូវបានទប់ស្កាត់ដែរ ព្រះបាទទុរយោធន ក៏បាននិយាយទៅកាន់កូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈ។ នាទីនោះជាចំណុចបម្លែង—ពីការភ្ញាក់ផ្អើលដែលអាវុធត្រូវបានរារាំង ទៅកាន់ការតាំងចិត្តថ្មី—មេដឹកនាំឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួល ដោយស្វែងរកយោបល់ និងសកម្មភាពពីសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏មានអំណាច។
Verse 25
अश्वत्थामन् पुनः शीघ्रमस्त्रमेतत् प्रयोजय । अवस्थिता हि पज्चाला: पुनरेते जयैषिण:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «អស្វត្ថាមន! ចូរប្រើអាវុធនេះម្ដងទៀតឲ្យរហ័ស។ ព្រោះពួកបាញ្ចាលនៅតែឈរមាំមួន ហើយពួកគេក៏ត្រឡប់មកប៉ងជ័យជម្នះម្ដងទៀត»។
Verse 26
'अश्वत्थामन्! तुम पुनः शीघ्र ही इसी शस्त्रका प्रयोग करो; क्योंकि विजयकी अभिलाषा रखनेवाले ये पांचाल सैनिक पुनः युद्धके लिये आकर डट गये हैं' ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «អស្វត្ថាមន! ចូរប្រើអាវុធដដែលនេះម្ដងទៀតឲ្យរហ័ស ព្រោះទាហានបាញ្ចាលទាំងនេះ—អ្នកប្រាថ្នាជ័យជម្នះ—បានត្រឡប់មក ហើយឈរមាំមួនសម្រាប់សង្គ្រាមម្ដងទៀត»។ ដូច្នេះពេលត្រូវកូនប្រុសរបស់អ្នកនិយាយដូច្នោះ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏គួរគោរព អស្វត្ថាមនមានចិត្តសោកសៅយ៉ាងខ្លាំង ដកដង្ហើមធ្ងន់មួយ ហើយនិយាយទៅកាន់ព្រះមហាក្សត្រដោយគោរពថា—
Verse 27
नैतदावर्तते राजन्नस्त्र द्विनोपपद्यते | आवृतं हि निवर्तेत प्रयोक्तारं न संशय:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! អាវុធនេះ មិនត្រឡប់មកវិញទេ ពេលបានបាញ់ចេញហើយ ហើយក៏មិនអាចយកមកប្រើជាលើកទីពីរបានដែរ។ បើអ្នកណាព្យាយាមបង្វិលវាត្រឡប់ ឬប្រើឡើងវិញ វានឹងតបស្នងទៅលើអ្នកប្រើឯង—គ្មានសង្ស័យឡើយ»។
Verse 28
एष चास्त्रप्रतीघातं वासुदेव: प्रयुक्तवान् अन्यथा विहित: संख्ये वध: शत्रोर्जनाधिप
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «វាសុទេវ (ព្រះក្រឹષ્ણ) បានប្រើវិធីទប់ស្កាត់ ដើម្បីបណ្តេញអាវុធនេះចេញ។ បើមិនដូច្នោះទេ ព្រះមហាក្សត្រ—ឧត្តមនៃមនុស្ស—នៅក្នុងសង្គ្រាមថ្ងៃនេះ ការបំផ្លាញដែលវាសនាបានកំណត់សម្រាប់សត្រូវ នឹងបានសម្រេចពេញលេញមែន»។
Verse 29
पराजयो वा मृत्युर्वा श्रेयान् मृत्युने निर्जय: । विजिताश्चारयो होते शस्त्रोत्स्गान्मृतोपमा:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មិនថាជាបរាជ័យ ឬជាមរណៈ—មរណៈប្រសើរជាង; កុំឲ្យបរាជ័យឡើយ។ សត្រូវទាំងឡាយ ត្រូវបានឈ្នះរួចហើយ; ពួកគេបោះចោលអាវុធ ហើយឈរដូចមនុស្សស្លាប់»។
Verse 30
दुर्योधन उवाच आचार्यपुत्र यद्येतद् द्विरस्त्रं न प्रयुज्यते । अन्यैर्गुरुध्ना वध्यन्तामस्त्रैरस्त्रविदां वर
ទុរយោធនបាននិយាយថា៖ «កូនប្រុសនៃគ្រូអាចារ្យ! បើអាវុធនេះមិនអាចប្រើជាលើកទីពីរបានទេ—ឧត្តមក្នុងចំណោមអ្នកចេះអាវុធទាំងឡាយ—ចូរប្រើអាវុធផ្សេងៗ សម្លាប់ពួកអ្នកសម្លាប់គ្រូ (គ្រូឃាត) ទាំងនេះចុះ»។
Verse 31
त्वयि शस्त्राणि दिव्यानि त्र्यम्बके चामितौजसि । इच्छतो न हि ते मुच्येत् संक्रुद्धों हि पुरंदर:
ទុរយោធនបាននិយាយថា៖ «នៅក្នុងអ្នក មានអាវុធទេវតាទាំងឡាយស្ថិតស្ថេរ; ហើយនៅក្នុងត្រ្យម្ពក (ព្រះសិវៈ) អ្នកមានតេជៈអសীম ក៏ដូចគ្នា។ បើអ្នកចង់សម្លាប់ ទោះបីជា ពុរន្ទរ (ឥន្ទ្រ) កំពុងពេញដោយកំហឹង ក៏មិនអាចគេចផុតពីអ្នកបានឡើយ»។
Verse 32
धृतराष्ट उवाच तस्मिन्नस्त्रे प्रतिहते द्रोणे चोपधिना हते । तथा दुर्योधनेनोक्तो द्रौणि: किमकरोत् पुन:
ធ្រិតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «នៅពេលអាវុធនោះត្រូវបានទប់ស្កាត់ ហើយទ្រូណៈក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដោយល្បិចកលដែរ—បន្ទាប់មក ពេលទុរយោធននិយាយដូច្នោះទៅកាន់គាត់ កូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈ (អស្វត្ថាមា) បានធ្វើអ្វីបន្តទៀត?»
Verse 33
धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! द्रोणाचार्य छलपूर्वक मारे गये और नारायणास्त्र भी प्रतिहत हो गया
ធ្រិតរាស្ត្រ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សញ្ជ័យ! ទ្រូណាចារ្យត្រូវបានសម្លាប់ដោយល្បិចកល ហើយសូម្បីតែអាវុធនារាយណាស្ត្រក៏ត្រូវបានទប់ស្កាត់។ បន្ទាប់ពីទុរយោធននិយាយដូច្នោះ តើអស្វត្ថាមាបានធ្វើអ្វីបន្តទៀត? ព្រោះគាត់បានឃើញកូនៗរបស់ព្រឹថា ដែលបានរួចផុតពីអាវុធនារាយណាស្ត្រ ឈរត្រៀមសម្រាប់សង្គ្រាមនៅក្នុងសមរភូមិ ហើយដើរវិលវល់នៅមុខជួរទ័ព។»
Verse 34
संजय उवाच जानन् पितुः: स निधन सिंहलाड्गूलकेतन: । सक्रोधो भयमुत्सूज्य सो$भिदुद्राव पार्षतम्
សញ្ជ័យ បាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រ! អស្វត្ថាមា—ដែលទង់ជ័យមានសញ្ញាកន្ទុយសត្វសិង្ហ—ដឹងថាព្រះបិតារបស់ខ្លួនត្រូវបានសម្លាប់ហើយ ក៏កើតកំហឹង បោះបង់ភាពភ័យខ្លាច ហើយរត់ចូលប្រហារទៅលើធ្រិଷ្ដទ្យុម្ន។»
Verse 35
अभिद्र॒त्य च विंशत्या क्षुद्रकाणां नरर्षभ । पज्चभिश्चातिवेगेन विव्याध पुरुषर्षभ:
សញ្ជ័យ បាននិយាយថា៖ «ឱ មហាក្សត្រ! អស្វត្ថាមា—វីរបុរសលើសគេក្នុងចំណោមមនុស្ស—បានចូលទៅជិត ហើយបាញ់ធ្រិଷ្ដទ្យុម្នជាមុនដោយព្រួញម្ភៃ ដែលហៅថា ‘ក្សុទ្រក’។ បន្ទាប់មក គាត់បានបាញ់ព្រួញប្រាំទៀតដោយល្បឿនដ៏ខ្លាំង ហើយចាក់ប៉ះគាត់ម្តងទៀត ធ្វើឲ្យរងរបួសធ្ងន់។»
Verse 36
धृष्टद्युम्नस्ततो राजन् ज्वलन्तमिव पावकम् । द्रोणपुत्रं त्रिषष्टया तु राजन् विव्याध पत्रिणाम्
សញ្ជ័យ បាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក ឱ មហាក្សត្រ! ធ្រិଷ្ដទ្យុម្ន—ដូចភ្លើងកំពុងឆេះរលោង—បានបាញ់កូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈដោយព្រួញមានស្លាបចំនួនហុកសិបបី។»
Verse 37
राजन्! तदनन्तर धृष्टद्युम्नने प्रजलित अग्निके समान तेजस्वी द्रोणपुत्रको तिरसठ बाणोंसे बींध डाला ।। सारथिं चास्य विंशत्या स्वर्णपुड्खै: शिलाशितै: । हयांश्व चतुरो<विध्यच्चतुर्भिनिशितै: शरै:
សញ្ជ័យបានទូលថា៖ ព្រះរាជា! បន្ទាប់មក ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន—ភ្លឺរលោងដូចអគ្គិភ្លើង—បានបាញ់ចាក់កូនប្រុសទ្រូណ (អશ્વត្ថាមា) ដោយព្រួញ៦៣ ដើម។ ហើយបានបាញ់អ្នកបើករទេះរបស់គេដោយព្រួញ២០ ដើម ដែលដងតុបតែងមាស និងមុតដោយថ្មលាប; ចំណែកសេះទាំង៤ ក៏ត្រូវបានបាញ់ដោយព្រួញមុត៤ ដើមដែរ។
Verse 38
फिर शानपर चढ़ाकर तेज किये हुए सुवर्णमय पंखवाले बीस बाणोंसे उसके सारथिको और चार तीखे सायकोंसे उसके चारों घोड़ोंको भी घायल कर दिया ।।
បន្ទាប់មក គេបានដាក់ធ្នូឡើងលើថ្មលាបឲ្យមុត ហើយបាញ់ព្រួញមុត២០ ដើម ដែលស្លាបភ្លឺដូចមាស ទៅលើអ្នកបើករទេះ ឲ្យរងរបួស; ហើយដោយព្រួញមុត៤ ដើម ក៏បានធ្វើឲ្យសេះទាំង៤ រងរបួសដែរ។ ក្រោយពីចាក់ដ្រោណិ (អશ્વត្ថាមា) រួច វីរបុរសធំបានធ្វើឲ្យដីដូចជាកំពុងញ័រ។ ក្នុងសង្គ្រាមធំ នោះ ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន និងអશ્વត្ថាមា បាញ់ចាក់ហែកហួស ដូចជាកំពុងកក្រើកផែនដី ហើយគ្រហឹមដូចសីហៈ—ហាក់បីដូចជាកំពុងដកយកដង្ហើមជីវិតរបស់លោកទាំងមូល។
Verse 39
पार्षतस्तु बली राजन् कृतास्त्र: कृतनिश्चय: । द्रौणिमेवाभिदुद्राव मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
សញ្ជ័យបានទូលថា៖ ព្រះរាជា! ធ្រឹษតបុត្រ—វីរបុរសខ្លាំង ក្លាហាន ជំនាញអាវុធ និងមានចិត្តសម្រេចមាំ—បានវាយប្រហារទៅលើកូនប្រុសទ្រូណតែមួយគត់ ដោយកំណត់ថា «មរណភាព» ទើបជាលក្ខខណ្ឌនៃការត្រឡប់ចេញពីសង្គ្រាម។
Verse 40
ततो बाणमयं वर्ष द्रोणपुत्रस्य मूर्थनि । अवासृजदमेयात्मा पाज्चाल्यो रथिनां वर:
សញ្ជ័យបានទូលថា៖ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គម្ចាស់បញ្ចាល ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន—មានវិញ្ញាណក្លាហានមិនអាចវាស់បាន និងជាអ្នករទះសង្គ្រាមល្អបំផុត—បានបញ្ចេញភ្លៀងព្រួញទៅលើក្បាលកូនប្រុសទ្រូណ (អશ્વត្ថាមា)។
Verse 41
त॑ द्रौणि: समरे क्रुद्धं छादयामास पत्रिभि: । विव्याध चैनं दशभि: पितुर्वधमनुस्मरन्
សញ្ជ័យបានទូលថា៖ ក្នុងសមរភូមិ អશ્વត្ថាមា—កូនប្រុសទ្រូណ—ដោយរំលឹកម្តងហើយម្តងទៀតអំពីការស្លាប់របស់ឪពុក គេបានកើតកំហឹង ហើយគ្របដណ្តប់ធ្រឹෂ្ដទ្យុម្នដែលកំពុងខឹង ដោយភ្លៀងព្រួញ; បន្ទាប់មកបានចាក់គេដោយព្រួញ១០ ដើម បង្ករបួសធ្ងន់។
Verse 42
द्वाभ्यां च सुविसृष्ट भ्यां क्षुराभ्यां ध्वजकार्मुके । छित्त्वा पाड्चालराजस्य द्रौणिरन्यै: समार्दयत्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយព្រួញមុតដូចកាំបិតពីរដើម ដែលបាញ់ចេញយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ កូនរបស់ទ្រូណា (អશ્વត្ថាមា) បានកាត់ទង់ និងធ្នូរបស់ព្រះរាជកុមារប៉ាញ្ចាលា។ បន្ទាប់មក គាត់បានប្រើព្រួញផ្សេងៗទៀតបង្ខំសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង ធ្វើឲ្យគេរងទុក្ខក្នុងកំហឹងនៃសមរភូមិ។
Verse 43
व्यश्वसूतरथं चैन द्रौणिश्नलक्रे महाहवे । तस्य चानुचरान् सर्वान् क्रुद्धः प्राद्रावयच्छरै:
មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ ក្នុងសមរភូមិដ៏ធំនោះ ដ្រោណី (កូនទ្រូណា) បានធ្វើឲ្យធ្រិෂ្ដទ្យុម្ន ខ្វះសេះ ខ្វះអ្នកបើករថ និងខ្វះរថសង្គ្រាម។ ហើយដោយកំហឹង គាត់បានបាញ់ព្រួញបណ្តេញបរិវារទាំងអស់របស់គេឲ្យរត់ខ្ចាត់ខ្ចាយ។
Verse 44
ततः प्रदुद्रुवे सैन्यं पजचालानां विशाम्पते । सम्भ्रान्तरूपमार्त च न परस्परमैक्षत,प्रजानाथ! तदनन्तर पांचालोंकी सेना भ्रान्त एवं आर्त होकर भाग चली। उसके सैनिक एक-दूसरेको देखते नहीं थे
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ប្រជាជនអើយ កងទ័ពប៉ាញ្ចាលាបានបែកបាក់ហើយរត់គេច។ ពួកគេមានសភាពច្របូកច្របល់ និងរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ដល់ថ្នាក់មិនអាចសូម្បីតែមើលមុខគ្នាទៅវិញទៅមកបាន។
Verse 45
दृष्टवा तु विमुखान् योधान् धृष्टद्युम्नं च पीडितम् । शैनेयोडचोदयत् तूर्ण रथं दौणिरथं प्रति
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឃើញយោធាច្រើនបែរខ្នងចេញពីសង្គ្រាម ហើយឃើញធ្រិଷ្ដទ្យុម្នត្រូវព្រួញសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង សៃនេយ (សាត្យគី) បានជំរុញរថរបស់ខ្លួនយ៉ាងរហ័ស ទៅរករថរបស់ដ្រោណី (អશ્વត្ថាមា)។
Verse 46
अष्टभिनिशितैर्बाणैरश्व॒त्थामानमार्दयत् । विंशत्या पुनराहत्य नानारूपैरमर्षण:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយព្រួញមុតប្រាំបីដើម គាត់បានវាយប៉ះអશ્વត្ថាមា ឲ្យរងការឈឺចាប់។ បន្ទាប់មក សាត្យគីដែលពេញដោយកំហឹងមិនអត់ធ្មត់ បានវាយប្រហារឡើងវិញដោយព្រួញម្ភៃដើម មានរូបរាងនានា ដូចអ្នកបាញ់ធ្នូជំនាញ បន្តសង្កត់ដើម្បីបំបាក់សមត្ថភាពប្រយុទ្ធរបស់សត្រូវ។
Verse 47
विव्याध च तथा सूतं चतुर्भिश्चतुरो हयान् धनुर्ध्वजं च संयत्तश्चिच्छेद कृतहस्तवत्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក គាត់បានបាញ់ចាក់សារថីផងដែរ ហើយដោយព្រួញបួនដើម បានវាយសេះទាំងបួន។ ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ និងប្រុងប្រយ័ត្ន ដូចអ្នកជំនាញអាវុធ គាត់បានកាត់បំផ្លាញធ្នូ និងទង់រថ។ ក្នុងសីលធម៌នៃសង្គ្រាម ការធ្វើនេះមិនមែនជាកំហឹងឥតគិតទេ ប៉ុន្តែជាការគ្រប់គ្រងយុទ្ធសាស្ត្រ—បិទសមត្ថភាពចលនា និងមធ្យោបាយវាយប្រហាររបស់សត្រូវ ជំនួសការសម្លាប់ដោយមិនរើសមុខ។
Verse 48
स साथ्र व्यधमच्चापि रथं हेमपरिष्कृतम् । ह्दि विव्याध समरे त्रिंशता सायकैर्भुशम्,इसके बाद घोड़ोंसहित उसके सुवर्णभूषित रथको छिल्न-भिन्न कर डाला और समरांगणमें तीस बाणोंसे उसकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក គាត់បានបំផ្លាញរថដែលតុបតែងដោយមាសនោះ រួមទាំងសេះផង ដោយធ្វើឲ្យខ្ទេចខ្ទី។ ហើយនៅកណ្ដាលសមរភូមិ គាត់បានបាញ់ចាក់ទ្រូងសត្រូវដោយព្រួញសាមសិបដើម បង្ករបួសធ្ងន់ធ្ងរ។ ខណ្ឌនេះបង្ហាញពីការកើនឡើងមិនឈប់នៃជំនាញយុទ្ធ និងអំពើហិង្សា នៅទីដែលសមត្ថភាពត្រូវបានបង្ហាញដោយមិនសម្រាក ទោះបីរបៀបធម៌ (ធម្មៈ) ត្រូវបានតានតឹងដោយភាពចាំបាច់នៃសង្គ្រាមក៏ដោយ។
Verse 49
एवं स पीडितो राजलन्नश्वत्थामा महाबल: । शरजालै: परिवृत:ः कर्तव्यं नान्वपद्यत,राजन! इस प्रकार बाणोंके जालसे घिरकर पीड़ित हुए महाबली अश्वत्थामाको कोई कर्तव्य नहीं सूझता था
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជា! ដូច្នេះ អស្វត្ថាមា អ្នកមានកម្លាំងមហិមា ត្រូវទុក្ខទោស និងត្រូវបណ្តាញព្រួញព័ទ្ធជុំវិញ ក៏មិនអាចយល់ឃើញថា ត្រូវធ្វើអ្វីទៀតទេ។ នៅក្នុងសម្ពាធនៃសង្គ្រាម ពេលត្រូវកម្លាំង និងការឈឺចាប់គ្របសង្កត់ សូម្បីតែអ្នកយុទ្ធដ៏ខ្លាំងក៏អាចបាត់បង់ភាពច្បាស់លាស់អំពីកាតព្វកិច្ច និងការធ្វើត្រឹមត្រូវ។
Verse 50
एवं गते गुरो: पुत्रे तव पुत्रो महारथ: । कृपकर्णादिश्नि: सार्थ शरै: सात्वतमावृणोत्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលកូនប្រុសរបស់គ្រូ (ទ្រូណា) ត្រូវនាំទៅដល់សភាពលំបាកដូច្នោះ កូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ឌុរយោធនៈ អ្នកយុទ្ធរថដ៏អស្ចារ្យ បានចូលមកជាមួយ ក្រឹបៈ ករណៈ និងអ្នកដទៃ ហើយបានគ្របដណ្តប់សាត្យគី វីរបុរសសាត្វវតៈ ដោយភ្លៀងព្រួញ។ ឈុតឆាកនេះបង្ហាញថា ក្នុងសម្ពាធនៃសង្គ្រាម ភក្ដីភាពចំពោះភាគីរបស់ខ្លួន និងចិត្តចង់ការពារកូនប្រុសអ្នកគ្រូដែលគេគោរព បណ្ដាលឲ្យមានអំពើហិង្សាសម្របសម្រួល ទោះវាបន្ថែមសោកនាដកម្មសីលធម៌ ដែលសាច់ញាតិ និងគ្រូបង្រៀនត្រូវបានទាញចូលទៅក្នុងការប្រយុទ្ធមិនចេះចប់ក៏ដោយ។
Verse 51
दुर्योधनस्तु विंशत्या कृप: शारद्वतस्त्रिभि: । कृतवर्माथ दशभि: कर्ण: पञ्चाशता शरै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឌុរយោធនៈបានវាយ (សាត្យគី) ដោយព្រួញម្ភៃ; ក្រឹបៈ កូនប្រុសរបស់សារទ្វតៈ ដោយបី; ក្រឹតវರ್ಮា ដោយដប់; និងករណៈ ដោយហាសិប។ ដូច្នេះ សាត្យគីត្រូវបានវាយប្រហារពីគ្រប់ទិសដោយវីរបុរសឆ្នើមទាំងនេះ ហើយបានរងរបួសយ៉ាងឆាប់រហ័ស—រូបភាពនៃសម្ពាធមិនឈប់នៃសង្គ្រាម ដែលភាពក្លាហានត្រូវបានសាកល្បងក្រោមការវាយប្រហារសម្របសម្រួល មិនមែនតែការប្រយុទ្ធម្នាក់ឯងប៉ុណ្ណោះ។
Verse 52
दुःशासन: शतेनैव वृषसेनश्न सप्तभि: । सात्यकिं विव्यधुस्तूर्ण समन्तान्निशितै: शरै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ទុះសាសនាបាញ់សាត្យគីដោយព្រួញមួយរយពេញៗ ហើយវ្រឹសសេនាបាញ់ដោយព្រួញប្រាំពីរ។ ដោយល្បឿនរហ័ស ពួកគេពីគ្រប់ទិសបានចាក់គាត់ដោយព្រួញមុតៗ—បង្ហាញចលនាឃោរឃៅនៃសង្គ្រាម ដែលវីរភាពត្រូវបានសាកល្បងក្រោមការវាយប្រហារសម្របសម្រួល មិនមែនតែការប្រយុទ្ធម្នាក់ឯងទេ។
Verse 53
ततः स सात्यकी राजन् सवनिव महारथान् | विरथान् विमुखांश्वैव क्षणेनैवाकरोन्नूप,राजन्! तब सात्यकिने भी उन सभी महारथियोंको क्षणभरमें रथहीन एवं युद्धसे विमुख कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក សាត្យគី ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងពេលតែបន្តិច បានធ្វើឲ្យមហារថីទាំងនោះដូចព្រៃត្រូវកាប់រំលំ—ដកហូតរថរបស់ពួកគេ ហើយបង្ខំឲ្យបែរចេញពីសង្គ្រាម។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា សមត្ថភាពក្នុងសង្គ្រាមអាចបំបាក់មោទនភាព និងចលនាដ៏ខ្លាំងបានភ្លាមៗ ហើយកិត្តិយសយុទ្ធគឺងាយប្រេះបាក់ក្រោមចរន្តធំៗនៃវាសនា និងធម៌កាតព្វកិច្ច។
Verse 54
अश्वत्थामा तु सम्प्राप्य चेतनां भरतर्षभ । चिन्तयामास दु:खारतों नि:श्वसंश्ष पुनः पुन:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ វីរបុរសក្នុងពួកភារតៈ ពេលអશ્વត្ថាមា បានស្ដារស្មារតីឡើងវិញ គាត់—ត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់—បានជ្រួលជ្រាបក្នុងការគិតមួយរយៈ ហើយដកដង្ហើមវែងធ្ងន់ៗម្តងហើយម្តងទៀត។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា ការភ្ញាក់ផ្អើលនៃសង្គ្រាម និងការបាត់បង់ធ្វើឲ្យចិត្តរង្គោះរង្គើ ហើយភាពចលាចលខាងក្នុងជាមុនសិន មុននឹងជម្រើសបន្ទាប់កើតឡើង។
Verse 55
अथो रथान्तरं द्रौणि: समारुह्मु परंतप: । सात्यकिं वारयामास किरन् शरशतान् बहून्,फिर दूसरे रथपर आरूढ़ हो शत्रुतापन अश्व॒त्थामाने कई सौ बाणोंकी वर्षा करके सात्यकिको आगे बढ़नेसे रोक दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក អશ્વត្ថាមា កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា អ្នកដុតកម្ទេចសត្រូវ បានឡើងជិះរថមួយទៀត។ ដោយបាញ់ព្រួញរាប់រយដូចភ្លៀង គាត់បានទប់ស្កាត់ការរីកចម្រើនរបស់សាត្យគី—បង្ហាញថា ក្នុងការប្រយុទ្ធដ៏ឃោរឃៅ ការរារាំងយុទ្ធសាស្ត្រ និងភ្លៀងព្រួញមិនឈប់ឈរ ជាវិធីភ្លាមៗដែលយុទ្ធជនប្រើដើម្បីគ្រប់គ្រងលទ្ធផលទាំងផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រ និងផ្នែកធម៌លើសមរភូមិ។
Verse 56
तमापततन्तं सम्प्रेक्ष्य भारद्वाजसुतं रणे । विरथं विमुखं चैव पुनश्चक्रे महारथ:,रणभूमिमें द्रोणपुत्रको अपनी ओर आते देख महारथी सात्यकिने उसे पुनः रथहीन एवं युद्धसे विमुख कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលឃើញកូនប្រុសរបស់ភារទ្វាជ (អશ્વត្ថាមា) កំពុងរត់មករកខ្លួនលើសមរភូមិ មហារថី សាត្យគី បានធ្វើឲ្យគាត់គ្មានរថម្តងទៀត ហើយបង្ខំឲ្យបែរចេញពីការប្រយុទ្ធ—ជាការប្រកាសអំណាចយុទ្ធសាស្ត្រនៃវីរភាព ក្នុងចំណោមធម៌ដ៏មិនឈប់ឈរនៃសង្គ្រាម ដែលការបំបាក់មធ្យោបាយប្រយុទ្ធរបស់សត្រូវក្លាយជាការសម្រេចចិត្តដ៏ដាច់ខាត។
Verse 57
ततस्ते पाण्डवा राजन् दृष्टवा सात्यकिविक्रमम् | शड्खशब्दान् भृशं चक्कुः सिंहनादांश्व नेदिरे,राजन! सात्यकिका यह पराक्रम देख पाण्डव बड़े जोर-जोरसे शंख बजाने और सिंहनाद करने लगे
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលពួកបណ្ឌវបានឃើញសេចក្តីក្លាហានរបស់សាត្យគី ពួកគេបានផ្លុំស័ង្ខយ៉ាងខ្លាំង និងបន្លឺសំឡេងសីហនាទ។ ដោយហេតុនោះ ពួកគេបានប្រកាសកម្លាំងចិត្ត ប្រមូលរួមជួររបស់ខ្លួន និងគោរពសេចក្តីវីរភាពដែលបានបង្ហាញដើម្បីភាគីរបស់ខ្លួន។
Verse 58
एवं त॑ विरथं कृत्वा सात्यकि: सत्यविक्रम: । जघान वृषसेनस्य त्रिसाहस्रान् महारथान्,इस प्रकार उसे रथहीन करके सत्यपराक्रमी सात्यकिने वृषसेनकी सेनाके तीन हजार विशाल रथोंको नष्ट कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយបានធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាមនុស្សគ្មានរថដូច្នេះ សាត្យគី—អ្នកដែលវីរភាពមិនដែលក្លែងក្លាយ—បានកាប់សម្លាប់យោធារថធំៗបីពាន់នាក់នៃកងវ្រឹសសេន។
Verse 59
अयुतं दन्तिनां सार्थ कृपस्थ निजघान सः । पज्चायुतानि चाश्वानां शकुनेर्निजघान ह,तदनन्तर कृपाचार्यकी सेनाके पंद्रह हजार हाथियोंका वध कर डाला; इसी तरह शकुनिके पचास हजार घोड़ोंको भी उन्होंने मार गिराया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅក្នុងកងរបស់ក្រឹប គាត់បានសម្លាប់ដំរីដប់ពាន់ជាក្រុមធំមួយ។ បន្ទាប់មក គាត់ក៏បានសម្លាប់សេះហាសិបពាន់របស់សកុនិផងដែរ។
Verse 60
ततो द्रौणिमहाराज रथमारुह्य[ वीर्यवान् सात्यकिं प्रतिसंक्रुद्ध: प्रययौ तद्वधेप्सया,महाराज! तब पराक्रमी अश्वत्थामा रथपर आरूढ़ हो सात्यकिपर क्रोध करके उनका वध करनेकी इच्छासे आगे बढ़ा
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រ! កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា (អશ્વត្ថាមា) អ្នកក្លាហាន បានឡើងលើរថរបស់ខ្លួន ហើយដោយកំហឹងចំពោះសាត្យគី បានរុញទៅមុខដោយបំណងសម្លាប់គាត់។
Verse 61
पुनस्तमागतं दृष्टवा शैनेयो निशितै: शरै: । अदारयत् क्रूरतरै: पुन: पुनररिंदम,शत्रुदमन नरेश! अश्वत्थामाको फिर आया देख सात्यकिने अत्यन्त क्रूर तीखे बाणोंद्वारा उसे बारंबार विदीर्ण किया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលឃើញគាត់ត្រឡប់មកម្តងទៀត សៃនេយ (សាត្យគី) អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ បានបាញ់ព្រួញមុតស្រួចយ៉ាងសាហាវ បំបែកគាត់ម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 62
सो5तिविद्धो महेष्वासो नानालिड्रैरमर्षण: । युयुधानेन वै द्रौणि: प्रहसन् वाक्यमब्रवीत्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ទោះត្រូវព្រួញចាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក៏អશ્વត្ថាមា មហាធនូរធរ កូនប្រុសដ្រូណា មិនទ្រាំការប្រមាថឡើយ។ ត្រូវយុយុធានៈបាញ់ដោយព្រួញមានសញ្ញាច្រើនប្រភេទ គាត់ពោរពេញដោយកំហឹង ក៏សើចហើយនិយាយទៅកាន់គាត់។
Verse 63
शैनेयाभ्युपपत्ति ते जानाम्याचार्यघधातिनि । न चैनं त्रास्यसि मया ग्रस्तमात्मानमेव च
«ឱ សៃនេយៈ! ខ្ញុំដឹងច្បាស់ពីការចូលរួម និងការលំអៀងពិសេសរបស់អ្នកចំពោះធ្រិෂ្ដទ្យុម្នៈ អ្នកសម្លាប់អាចារ្យ។ ប៉ុន្តែ អ្នកនឹងមិនអាចសង្គ្រោះគាត់—ដែលបានជាប់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃខ្ញុំ—ហើយក៏មិនអាចសង្គ្រោះខ្លួនអ្នកផងដែរ»។
Verse 64
शपे55त्मनाहं शैनेय सत्येन तपसा तथा । अहत्वा सर्वपाज्चालान् यदि शान्तिमहं लभे,'शैनेय! मैं सत्य और तपस्याकी सौगंध खाकर कहता हूँ, सम्पूर्ण पांचालोंका वध किये बिना मुझे कदापि शान्ति नहीं मिलेगी
«ឱ សៃនេយៈ! ខ្ញុំស្បថលើខ្លួនខ្ញុំ—ដោយសច្ចៈ និងដោយតបស្សា—ថា បើខ្ញុំមិនបានសម្លាប់ប៉ាញ្ចាលទាំងអស់ទេ ខ្ញុំនឹងមិនអាចទទួលបានសន្តិភាពឡើយ»។
Verse 65
यद् बल॑ पाण्डवेयानां वृष्णीनामपि यद् बलम् | क्रियतां सर्वमेवेह निहनिष्पयामि सोमकान्,पाण्डवों और वृष्णिवंशियोंके पास जितना भी बल है, वह सब यहीं लगा दो तो भी सोमकोंका संहार कर डालूँगा'
«កម្លាំងទាំងអស់ដែលបណ្ឌវមាន និងកម្លាំងទាំងអស់របស់វ្រឹෂ្ណីទាំងឡាយ—ចូរប្រមូលមកប្រើនៅទីនេះឲ្យអស់កម្លាំងចុះ—ក៏ខ្ញុំនឹងបំផ្លាញសូមកៈទាំងឡាយឲ្យវិនាសសព្វ»។
Verse 66
एवमुक््त्वार्करश्म्याभं सुतीक्षणं तं शरोत्तमम् । व्यसृज्यत् सात्वते द्रौणिर्वज्ञ॑ वृत्रे यथा हरि:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ និយាយដូច្នោះហើយ អશ્વត្ថាមា កូនប្រុសដ្រូណា បានបាញ់ទៅលើសាត្យគី នូវព្រួញដ៏ប្រសើរបំផុត មុតស្រួចខ្លាំង រលោងភ្លឺដូចកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ—ដូចហរិ (ឥន្ទ្រ) វាយវជ្រប្រហារលើវ្រឹត្រ។
Verse 67
स तं निर्भिद्य तेनासत: सायकः सशरावरम् | विवेश वसुधां भिनत्त्वा श्वसन् बिलमिवोरग:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រួញដែលគេបាញ់នោះ បានចាក់បំបែកសាត្យគី—ឆ្លងកាត់អាវក្រោះ និងរាងកាយ—ហើយបន្ទាប់មក កាត់បំបែកផែនដី រួចលិចចូលទៅក្នុងនោះ ដូចពស់កំពុងហឺស ស្រវឹងចូលទៅក្នុងរូងរបស់វា។
Verse 68
स भिन्नकवच: शूरस्तोत्रार्दित इव द्विप: | विमुच्य सशरं चापं भूरिव्रणपरिस्रव:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ អាវក្រោះរបស់សាត្យគីត្រូវបំបែកខ្ទេច ហើយវីរបុរសនោះរអិលរំញ័រ ដូចដំរីដែលត្រូវគេចាក់ដោយអង្គុស។ ឈាមហូរច្រើនពីរបួសជាច្រើន គាត់បានទម្លាក់ធ្នូ និងព្រួញចោល ហើយដោយកម្លាំងទន់ខ្សោយ ស្រោចស្រពឈាម បានអង្គុយនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃរទេះ។ ពេលនោះ អ្នកបើករទេះបានបើករទេះយ៉ាងរហ័ស ដកគាត់ចេញពីក្បែរបុត្រដ្រូណ ទៅរកអ្នកយុទ្ធម្នាក់ទៀត។
Verse 69
सीदन् रुधिरसिक्तश्न रथोपस्थ उपाविशत् | सूतेनापह्वतस्तूर्ण द्रोणपुत्राद रथान्तरम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ អស់កម្លាំង និងស្រោចស្រពឈាម គាត់បានអង្គុយលើកៅអីរទេះ។ តាមការហៅយ៉ាងប្រញាប់របស់អ្នកបើករទេះ គាត់ត្រូវបានបើកយ៉ាងរហ័ស ឲ្យឆ្ងាយពីបុត្រដ្រូណ ទៅរករទេះមួយទៀត។
Verse 70
अथान्येन सुपुड्खेन शरेणानतपर्वणा । आजलचघान भ्रुवोर्मध्ये धृष्टदुम्नं परंतप:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក វីរបុរសដ៏ខ្លាំងនោះ បានយកព្រួញមួយទៀត—មានស្លាបល្អ និងមិនបាក់ត្រង់ចំណុចភ្ជាប់—បាញ់ប៉ះធ្រិෂ្ដദ്യុម្ន នៅចន្លោះចិញ្ចើមទាំងពីរ លើសមរភូមិ។
Verse 71
तदनन्तर शत्रुओंको संताप देनेवाले अश्वत्थामाने सुन्दर पंख एवं झुकी हुई गाँठवाले दूसरे बाणसे धृष्टद्युम्नकी दोनों भौंहोंके बीचमें गहरा आघात किया ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក អશ્વត្ថាមា—អ្នកធ្វើឲ្យសត្រូវទទួលទុក្ខ—បានយកព្រួញទីពីរ មានស្លាបស្រស់ស្អាត និងចំណុចភ្ជាប់រឹងមាំ បាញ់ចាក់ជ្រៅចន្លោះចិញ្ចើមទាំងពីររបស់ធ្រិෂ្ដദ്യុម្ន។ ព្រះអង្គម្ចាស់បញ្ចាលនោះ ត្រូវព្រួញចាក់រួចហើយ និងរងរបួសធ្ងន់; ឥឡូវត្រូវឈឺចាប់កាន់តែខ្លាំង ទើបធ្លាក់អង្គុយធ្ងន់លើកៅអីរទេះ ហើយទ្រាងរាងកាយលើទង់សញ្ញា។
Verse 72
त॑ं नागमिव सिंहेन दृष्टवा राजन् शरार्दितम् | जवेनाभ्यद्रवज्छूरा: पजच पाण्डवतो रथा:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រា! ពេលឃើញគាត់—រងរបួស និងត្រូវព្រួញវាយរំខាន ដូចដំរីជួបសត្វសិង្ហ—រថយុទ្ធវីរបុរសទាំងប្រាំនៃពណ្ឌវៈ បានបើករថរត់ចូលប្រយុទ្ធលើគាត់ដោយល្បឿនខ្លាំង»។
Verse 73
राजन! जैसे सिंह हाथीको सताता है, उसी प्रकार धृष्टद्युम्नको अश्व॒त्थामाके बाणोंसे पीड़ित देखकर पाण्डवपक्षसे पाँच शूरवीर महारथी वेगसे वहाँ आ पहुँचे ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះមហាក្សត្រា! ដូចសត្វសិង្ហរំខានដំរីដែរ ពេលឃើញធ្រឹෂ្ដទ្យុម្ន ត្រូវព្រួញរបស់អશ્વត្ថាមា ធ្វើទុក្ខទោមនស្ស នោះវីរបុរសមហារថីប្រាំនាក់ពីភាគពណ្ឌវៈ បានរត់មកដល់ទីនោះដោយល្បឿន។ ឈ្មោះរបស់ពួកគេគឺ៖ អរជុនអ្នកពាក់មកុដ, ភីមសេន, បោរវ, វ្រឹទ្ធក្សត្រ, ព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យនៃជាតិចេទី និងសុទർശន ព្រះមហាក្សត្រនៃមាលវៈ»។
Verse 74
एते हाहाकृता: सर्वे प्रगृुहीतशरासना: । वीरं द्रौणायनिं वीरा: सर्वतः पर्यवारयन्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «វីរបុរសទាំងអស់នោះ ស្រែកហ៊ោក្នុងភាពភ្ញាក់ផ្អើល កាន់ធ្នូ និងព្រួញរួចរាល់ក្នុងដៃ បានព័ទ្ធជុំវិញវីរបុរស កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា ពីគ្រប់ទិស—បិទផ្លូវគាត់នៅគ្រប់ជ្រុង»។
Verse 75
इन सब वीरोंने हाहाकार करते हुए हाथमें धनुष लेकर वीर अश्वत्थामाको चारों ओरसे घेर लिया ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «វីរបុរសទាំងនោះ ស្រែកហ៊ោក្នុងសង្គ្រាម កាន់ធ្នូក្នុងដៃ ហើយព័ទ្ធអશ્વត្ថាមា វីរបុរសនោះពីគ្រប់ទិស។ ពួករថីដែលប្រុងប្រយ័ត្ន បានចូលទៅដល់ចម្ងាយម្ភៃជំហានពីកូនប្រុសគ្រូ—អશ્વត្ថាមាដ៏កាចសាហាវមិនចុះចាញ់—ហើយវាយលុកគាត់ក្នុងពេលតែមួយពីគ្រប់ទិស ដោយម្នាក់ៗបាញ់ព្រួញប្រាំ»។
Verse 76
आशीविषाभैविंशत्या पञ्चभिस्तु शितै: शरै: । चिच्छेद युगपद् द्रौणि: पडचविंशतिसायकान्,तब द्रोणकुमारने विषैले सर्पोंके समान पचीस तीखे बाणोंद्वारा एक साथ ही उनके पचीसों बाणोंको काट डाला
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា—អશ્વត្ថាមា—បានប្រើព្រួញមុតស្រួចចំនួនម្ភៃប្រាំ ដូចពស់ពិស ហើយកាត់បំបែកព្រួញម្ភៃប្រាំរបស់ពួកគេក្នុងពេលតែមួយ»។
Verse 77
सप्तभिस्तु शितैर्बाणै: पौरवं द्रौणिरार्दयत् । मालवं त्रिभिरेकेन पार्थ षड़्भिव॑कोदरम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយព្រួញមុតស្រួចប្រាំពីរ ដ្រូណបុត្រ (អશ્વត្ថាមា) បានវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់លើយោធាពៅរាវ។ បន្ទាប់មក ដោយព្រួញបី គាត់បានធ្វើឲ្យស្តេចម៉ាលវរងរបួស; ដោយព្រួញមួយ គាត់បានបាញ់ប៉ារថ (អរជុន); ហើយដោយព្រួញប្រាំមួយ គាត់បានធ្វើឲ្យវ្រឹកោទរ (ភីម) រងរបួស។
Verse 78
ततस्ते विव्यधु: सर्वे द्रौणिं राजन् महारथा: । युगपच्च पृथक् चैव रुक्मपुड्खै: शिलाशितै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ព្រះរាជា! មហារថទាំងអស់នោះបានចាប់ផ្តើមបាញ់ចាក់ដ្រូណបុត្រ—ខ្លះវាយប្រហារជាមួយគ្នា ក្នុងការវាយលុកតែមួយ; ខ្លះទៀតប្រយុទ្ធជាបុគ្គល—ដោយព្រួញមានស្លាបមាសភ្លឺរលោង ហើយចុងព្រួញត្រូវបានលៀនមុតលើថ្ម។
Verse 79
युवराजश्न विंशत्या दौर्णिं विव्याध पत्रिभि: | पार्थश्व पुनरष्टाभिस्तथा सर्वे त्रिभिस्त्रिभि:,चेदिदेशके युवराजने बीस, अर्जुनने आठ तथा अन्य सब लोगोंने तीन-तीन बाणोंद्वारा द्रोणपुत्रको बींध डाला
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ យុយុរាជាបានបាញ់ចាក់ដ្រូណបុត្រ (អશ્વត្ថាមា) ដោយព្រួញមុតស្រួចម្ភៃ។ អរជុនបានបាញ់គាត់ម្ដងទៀតដោយព្រួញប្រាំបី ហើយយោធាផ្សេងៗទៀតក៏បានធ្វើឲ្យគាត់រងរបួស ម្នាក់ៗដោយព្រួញបី។
Verse 80
ततोडर्जुनं पड़भिरथाजघान द्रौणायनिर्दशभिवासुदेवम् । भीम॑ दशार्धिर्युवराजं चतुर्भि- द्वभ्यां द्वाभ्यां मालवं पौरवं च
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ដ្រូណបុត្រ បានបាញ់អរជុនដោយព្រួញប្រាំមួយ បាញ់វាសុទេវ (ព្រះស្រីក្រឹស្ណ) ដោយព្រួញដប់ បាញ់ភីមដោយព្រួញប្រាំ បាញ់ព្រះអង្គម្ចាស់នៃចេទីដោយព្រួញបួន ហើយដោយព្រួញពីរពីរ គាត់បានធ្វើឲ្យស្តេចម៉ាលវ និងយោធាពៅរាវរងរបួស។
Verse 81
सूतं विद्ध्वा भीमसेनस्य षड्भि- दभ्यां विद्ध्वा कार्मुकं च ध्वजं च । पुन: पार्थ शरवर्षेण विद्ध्वा द्रौणिघोरं सिंहनादं ननाद
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយបាញ់ចាក់សារថីរបស់ភីមសេនដោយព្រួញប្រាំមួយ ហើយដោយព្រួញពីរទៀតចាក់ធ្នូ និងទង់របស់គាត់ ដ្រូណបុត្រ (អશ્વត្ថាមា) បានបាញ់ប៉ារថ (អរជុន) ម្ដងទៀតដោយភ្លៀងព្រួញ ហើយបន្ទាប់មកបានបន្លឺសំឡេងសីហនាទដ៏គួរភ័យខ្លាច។
Verse 82
तस्यास्यतस्तान् निशितान् पीतधारान् द्रौणे: शरान् पृष्ठतश्नाग्रतश्न । धरा वियद् द्यौ: प्रदिशो दिशश्न च्छन्ना बाणैरभवन् घोररूपै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រូណ (អស្វត្ថាមា) បាញ់ព្រួញមុតស្រួចមានខ្សែពណ៌លឿងជាប់លើដង ទៅទាំងខាងមុខទាំងខាងក្រោយមិនឈប់ឈរ។ ដោយព្រួញដ៏គួរឱ្យភ័យរន្ធត់ទាំងនោះ ផែនដី មេឃ អន្តរអាកាស ទិសទាំងឡាយ និងទិសរងទាំងឡាយ ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដូចជាព្រលឹងសង្គ្រាមបាំងបិទលំហទាំងមូល។
Verse 83
आसजन्नस्य स्वरथं तीव्रतेजा: सुदर्शनस्येन्द्रकेतुप्रकाशौ । भुजौ शिरश्रेन्द्रसमानवीर्य- स्त्रिभि: शरैर्युगपत् संचकर्त
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ អស្វត្ថាមា ដែលមានពន្លឺក្លាហានខ្លាំង និងមានអំណាចស្មើឥន្ទ្រា បានចូលជិតរថរបស់ខ្លួន ហើយដោយព្រួញបីដើមបាញ់ព្រមគ្នា កាត់ដាច់ដៃទាំងពីររបស់ស្តេចសុទർശន ដែលភ្លឺរលោងដូចទង់ឥន្ទ្រា និងកាត់ក្បាលរបស់ព្រះអង្គផងដែរ។
Verse 84
स पौरवं रथशक्त्या निहत्य छित्त्वा रथं तिलशक्षास्य बाणै: । छित्त्वा च बाहू वरचन्दनाक्तौ भल्लेन कायाच्छिर उच्चकर्त
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់ពីវាយប្រហារបុរសបៅរាវ ដោយស្លាបព្រួញធំ (សក្តិ) ពីលើរថឲ្យដួលចុះហើយ គាត់បានបាញ់ព្រួញជាច្រើនបំបែករថរបស់គេឲ្យក្លាយជាបំណែកតូចៗដូចគ្រាប់ល្ង។ បន្ទាប់មក គាត់កាត់ដាច់ដៃទាំងពីរដែលលាបចន្ទន៍ក្រអូប ហើយដោយព្រួញប្រភេទ «ភល្ល» កាត់ក្បាលឲ្យផ្តាច់ចេញពីដងខ្លួន។
Verse 85
युवानमिन्दीवरदामवर्ण चेदिप्रभुं युवराजं॑ प्रसह । बाणैस्त्वरावान् प्रज्वलिताग्निकल्पै- विंदृध्वा प्रादान्मृत्यवे साश्वसूतम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយព្រួញរហ័សរលោងដូចភ្លើងឆេះ អស្វត្ថាមា បានវាយប្រហារយ៉ាងហឹង្សាលើព្រះអង្គម្ចាស់វ័យក្មេងនៃចេទី ដែលមានពណ៌សម្បុរខ្មៅស្រស់ដូចកម្រងផ្កាឈូកខៀវ ហើយប្រគល់ព្រះអង្គទៅមរណភាពទាំងសេះ និងសារថីរួមគ្នា។
Verse 86
मालवं पौरवं चैव युवराजं च चेदिपम् । दृष्टवा समक्ष निहतं द्रोणपुत्रेण पाण्डव:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលបណ្ឌវទាំងឡាយបានឃើញមាលវ បៅរាវ និងព្រះអង្គម្ចាស់ចេទី ត្រូវបានបុត្រទ្រូណសម្លាប់ចំពោះមុខពួកគេ ពួកគេក៏រងការភ្ញាក់ផ្អើល និងស្រពិចស្រពិលចិត្ត ដោយសង្គ្រាមបង្ហាញភាពជិតស្និទ្ធនៃមរណភាព ដែលកិត្តិយស និងវង្សត្រកូលមិនអាចការពារបាន។
Verse 87
ततः शरशतैस्ती4&णै: संक्रुद्धाशीविषोपमै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ដោយព្រួញមុតរាប់រយ ដូចពស់ពុលកំពុងកំហឹង (យុទ្ធជននោះ) បានបាញ់ប្រហារ បង្កើនភាពសាហាវនៃសង្គ្រាម និងគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកនៅលើសមរភូមិ។
Verse 88
छादयामास समरे द्रोणपुत्रं परंतप: । फिर तो शत्रुओंको संताप देनेवाले भीमसेनने क्रोधमें भरे हुए विषधर सर्पोंके समान सैकड़ों तीखे बाणोंद्वारा समरांगणमें द्रोणपुत्र अश्वत्थामाको आच्छादित कर दिया ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅកណ្ដាលសមរភូមិ ភីមសេន—អ្នកដុតកម្តៅសត្រូវ—បានគ្របដណ្ដប់អશ્વត្ថាមា កូនប្រុសដ្រូណា។ ដោយកំហឹងពេញទ្រូង គាត់បានបាញ់ព្រួញមុតរាប់រយ ដូចពស់ពុលកំពុងវាយប្រហារយ៉ាង狂រំភើប ឲ្យព្រួញគ្របពេញលើសមរភូមិ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា កំហឹងនៅក្នុងសង្គ្រាម ពេលបានលែងចេញហើយ អាចបម្លែងសមត្ថភាពឲ្យក្លាយជាព្យុះហិង្សា ដែលលុបបំបាត់ការអត់ធ្មត់។
Verse 89
ततो भीमो महाबाहुद्रौणेर्युधि महाबल:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ភីម—ដៃខ្លាំង និងកម្លាំងមហិមា—បានចូលប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកូនប្រុសដ្រូណា ក្នុងសមរភូមិ ដោយបង្ហាញចិត្តដាច់ខាតរបស់បណ្ឌវៈ ដែលប្រឈមមុខនឹងអំណាចដ៏គួរភ័យ ដោយសេចក្តីក្លាហានមិនរំញ័រ និងកម្លាំងដែលមានវិន័យ។
Verse 90
तदपास्य धनुश्कछिन्नं द्रोणपुत्रो महामना:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បោះចោលធ្នូនោះ ដែលត្រូវកាត់បាក់ និងមិនអាចប្រើបានទៀត កូនប្រុសដ្រូណាដែលមានចិត្តខ្ពង់ខ្ពស់ បានបន្តទៅមុខ—មិនរង្គោះរង្គើក្នុងការសម្រេចចិត្ត ទោះនៅក្នុងភាពច្របូកច្របល់នៃធម៌ក្នុងសង្គ្រាម ដែលសូម្បីអាវុធបាក់បែករបស់យុទ្ធជន ក៏ក្លាយជាពេលវេលានៃការជ្រើសរើស មិនមែនជាការបរាជ័យ។
Verse 91
अन्यत् कार्मुकमादाय भीम॑ विव्याध पत्रिभि: । इसके बाद महामनस्वी द्रोणपुत्रने उस कटे हुए धनुषको फेंककर दूसरा धनुष ले लिया और भीमसेनको अनेक बाण मारे || ९० $ || तौ दौणिभीमौ समरे पराक्रान्तोी महाबलौ
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ យកធ្នូថ្មីមួយទៀតមក កូនប្រុសដ្រូណា បានបាញ់ភីមដោយព្រួញជាច្រើន។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីចលនាមិនឈប់ឈរនៃសង្គ្រាម—ពេលអាវុធមួយបាត់បង់ ការសម្រេចចិត្តរបស់យុទ្ធជនភ្លាមៗត្រឡប់ទៅរកអាវុធមួយទៀត—បង្ហាញថា សមត្ថភាព និងការអត់ធ្មត់ជំរុញឲ្យការប្រយុទ្ធបន្តទៅមុខ ទោះបីទម្ងន់ធម៌នៃសង្គ្រាមរវាងញាតិមិត្តនៅតែសង្កត់លើរាល់ការប៉ះទង្គិចក៏ដោយ។
Verse 92
अवर्षतां शरवर्ष वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ । अश्वत्थामा और भीमसेन दोनों वीर महान् बलवान् एवं पराक्रमी थे। वे समरभूमिमें वर्षा करनेवाले दो बादलोंके समान परस्पर बाणोंकी बौछार करने लगे ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ អશ્વត្ថាមា និង ភីមសេន—ទាំងពីរជាវីរបុរស មានកម្លាំងមហិមា និងអំណាចក្លាហាន—បានបាញ់ព្រួញដូចភ្លៀងធ្លាក់ ដូចពពកពេញទឹកភ្លៀងពីរ។ នៅលើសមរភូមិ ពួកគេឆ្លើយតបគ្នាដោយព្រួញជាបន្តបន្ទាប់ មិនឈប់សម្រាក ដូចជាកំពុងប្រកួតគ្នានៅក្នុងព្យុះនិងរន្ទះ។ ព្រួញដែលមានសញ្ញាឈ្មោះ «ភីម» មានស្លាបមាស និងមុតដោយថ្ម បានហោះចេញក្នុងការប៉ះទង្គិចនោះ—ជារូបភាពនៃសិល្បៈសង្គ្រាមដ៏មិនអាណិត និងការរឹងមាំនៃចិត្តដែលតែងតែរឹងឡើងជាមួយសង្គ្រាម។
Verse 93
तथैव द्रौणिनिर्मुक्तिर्भीम: संनतपर्वभि:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដូចគ្នានោះដែរ ភីមក៏បានរួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់នោះ ព្រោះអាវុធដែលដ្រោណី (កូនដ្រូណៈ) បានបាញ់ចេញ ត្រូវបានទប់ស្កាត់ និងបង្ខំឲ្យធ្លាក់ចុះ—កម្លាំងរបស់វាត្រូវបានបត់បែន និងបង្ក្រាប។ ការពិពណ៌នានេះបង្ហាញថា នៅកណ្ដាលភាពកាចសាហាវនៃសង្គ្រាម សូម្បីការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យខ្លាចបំផុតក៏អាចត្រូវបានទប់ទល់ ហើយជីវិតរបស់វីរបុរសមួយអាចពឹងផ្អែកមិនត្រឹមតែកម្លាំងទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងលើការប្រែប្រួលនៃវាសនា និងការឆ្លើយតបអំពើហិង្សាដោយការគ្រប់គ្រង។
Verse 94
अवाकीर्यत स क्षिप्रं शरै: शतसहसत्रश: । इसी तरह अअश्वत्थामाके छोड़े हुए झुकी हुई गाँठवाले लाखों बाणोंसे भीमसेन भी तत्काल ढक गये ।। स च्छाद्यमान: समरे द्रौणिना रणशालिना
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ គាត់ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់យ៉ាងរហ័ស ព្រោះព្រួញរាប់សែនរាប់ម៉ឺនត្រូវបានស្រោចចុះលើគាត់។ ដូច្នេះ នៅលើសមរភូមិ ភីមសេនត្រូវបានគ្របបាំងដោយព្រួញដែលអશ્વត្ថាមា កូនដ្រូណៈ—អ្នកជំនាញសង្គ្រាម—បានបាញ់ចេញ ដល់ថ្នាក់ដូចជាត្រូវពពកព្រួញបាំងភ្នែកមួយភ្លែត។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីសន្ទុះដ៏សាហាវនៃការប្រយុទ្ធ ដែលវីរភាពមិនត្រឹមតែវាស់ដោយកម្លាំងទេ ប៉ុន្តែដោយការអត់ធ្មត់ក្រោមកម្លាំងលើសលប់។
Verse 95
ततो भीमो महाबाहु: कार्तस्वरविभूषितान्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ភីម—អ្នកមានដៃខ្លាំង—បានឈានទៅមុខ ទៅរកអ្នកដែលតុបតែងដោយ «កាតស្វរ» គឺគ្រឿងអលង្ការមាស បង្ហាញពីភាពរុងរឿងរបស់យោធា ទោះនៅកណ្ដាលភារកិច្ចដ៏ងងឹតនៃសង្គ្រាមក៏ដោយ។
Verse 96
नाराचान् दश सम्प्रैषीद् यमदण्डनिभाडज्छितान् | तदनन्तर महाबाहु भीमसेनने सुवर्णभूषित एवं यमदण्डके समान भयंकर दस तीखे नाराच अश्व॒त्थामापर चलाये ।। ते जत्रुदेशमासाद्य द्रोणपुत्रस्य मारिष
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ភីមសេនបានបាញ់ព្រួញនារាច ១០ ដើម—ត្រង់គោលដៅ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ដូចដំបងទណ្ឌៈរបស់យមរាជ។ បន្ទាប់មកភ្លាមៗ វីរបុរសដៃខ្លាំង ភីម ដែលតុបតែងដោយមាស បានបាញ់នារាចមុតស្រួច និងគួរឱ្យរន្ធត់ទៀត ១០ ដើម ដូចដំបងរបស់យមរាជ ទៅលើអશ્વត្ថាមា។ មីស៊ីលទាំងនោះ ឱ! អ្នកគួរគោរព បានប៉ះតំបន់ជិតឆ្អឹងក (ផ្នែកលើទ្រូង) របស់កូនដ្រូណៈ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីធម៌ដ៏តឹងរឹងនៃសមរភូមិ៖ វីរបុរសឆ្លើយអំពើហិង្សាដោយអំពើហិង្សា ប៉ុន្តែរូបភាពដំបងយមរាជរំលឹកថា មរណភាពគឺជាខ្សែផ្តេកសីលធម៌ដែលសង្គ្រាមមិនអាចគេចផុត។
Verse 97
सो5तिविद्धो भृशं दौणि: पाण्डवेन महात्मना
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ត្រូវព្រួញបាញ់ចំលុះចំលាយដោយកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លា ពីបណ្ឌវៈមហាត្មា កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា ត្រូវរបួសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ—ជារូបភាពបង្ហាញថា ក្នុងសង្គ្រាម សូម្បីតែអ្នកខ្លាំងក៏ត្រូវទម្លាក់ចុះ ពេលវីរភាពប្រទះនឹងចិត្តមាំមួនដែលមិនរអាក់រអួល។
Verse 98
ध्वजयष्टिं समासाद्य न्यमीलयत लोचने । महात्मा पाण्डुपुत्रके बाणोंसे अत्यन्त घायल हुए अश्व॒त्थामाने ध्वजदण्ड थामकर नेत्र बंद कर लिये ।। स मुहूर्तात् पुन: संज्ञां लब्ध्वा द्रौणिनराधिप
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ គាត់លូតដៃទៅកាន់ដងទង់ ហើយបិទភ្នែក។ អស្វត្ថាមា មហាត្មា ដែលត្រូវព្រួញរបស់កូនបណ្ឌុបាញ់របួសយ៉ាងធ្ងន់ បានកាន់ដងទង់ជាប់មិនលែង ហើយបិទភ្នែក។ បន្ទាប់ពីមួយភ្លែត ត្រឡប់បានស្មារតីវិញ កូនទ្រូណា—ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមនុស្ស—…
Verse 99
दृढे सोडभिहतस्तेन पाण्डवेन महात्मना
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ត្រូវវាយប្រហារដោយបណ្ឌវៈមហាត្មានោះ គាត់ទ្រាំទ្រការប៉ះទង្គិចដោយភាពមាំមួនដ៏រឹងមាំ មិនរអិលរអួលនៅកណ្ដាលសមរភូមិឡើយ។
Verse 100
वेगं चक्रे महाबाहुर्भीमसेनरथं प्रति । महामना पाण्डुपुत्रने उसे गहरी चोट पहुँचायी थी। अतः महाबाहु अभश्वत्थामाने भीमसेनके रथपर ही बड़े वेगसे आक्रमण किया ।। ९९ $ ।। तत आकर्णपूर्णानां शराणां तिग्मतेजसाम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ វីរបុរសដៃខ្លាំងនោះបង្កើនល្បឿន ហើយវាយប្រហារយ៉ាងរហ័សត្រង់ទៅកាន់រទេះរបស់ភីមសេន។ ក្នុងកម្តៅសង្គ្រាម—ដោយចិត្តសងសឹក និងធម៌នៃអ្នកក្សត្រីយ—ការរុលទៅដោយកម្លាំងនេះបង្ហាញចេតនាចង់វាយឲ្យដាច់ខាតលើសត្រូវសំខាន់ មិនមែនដកថយឬស្ទាក់ស្ទើរឡើយ។
Verse 101
भीमो5पि समरश्लाघी तस्य वीर्यमचिन्तयन्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ភីមផងដែរ—អ្នកល្បីល្បាញដោយមោទនភាពក្នុងសមរភូមិ—បានគិតពិចារណាអំពីអំណាចវីរភាពរបស់វីរបុរសនោះ ដោយវាស់វែងវានៅក្នុងចិត្ត ខណៈអំពើហិង្សានៃសង្គ្រាមកំពុងរីករាលដាល។
Verse 102
तूर्ण प्रासृजदुग्राणि शरवर्षाणि पाण्डव: । युद्धकी स्पृहा रखनेवाले पाण्डुकुमार भीमसेन भी उसके इस पराक्रमकी कोई परवा न करते हुए तुरंत ही उसपर भयंकर बाणोंकी वर्षा प्रारम्भ कर दी ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បណ្ឌវៈ ដោយសេចក្តីសម្រេចចិត្តរហ័ស បានបញ្ចេញភ្លៀងព្រួញដ៏សាហាវភ្លាមៗ។ ភីមសេនផងដែរ—មានចិត្តប្រាថ្នាសង្គ្រាម ហើយមិនខ្លាចសេចក្តីក្លាហានរបស់គូប្រជែង—ក៏ចាប់ផ្តើមបាញ់ព្រួញដ៏គួរឱ្យភ័យរន្ធត់លើគាត់ភ្លាមៗ។ បន្ទាប់មក កូនប្រុសរបស់ទ្រូណា ឱ ព្រះមហាក្សត្រ បានកាត់ធ្នូរបស់គាត់ដោយព្រួញដែលបាញ់បានត្រឹមត្រូវ។
Verse 103
आजयचघानोरसि क्रुद्ध: पाण्डवं निशितै: शरै: । महाराज! तब अभ्व॒त्थामाने कुपित हो बाणोंद्वारा भीमसेनके धनुषको काटकर उन पाण्डुपुत्रकी छातीमें पैने बाणोंका प्रहार किया || १०२ ई ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយកំហឹង គាត់បានវាយបណ្ឌវៈលើទ្រូងដោយព្រួញមុតៗ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អស្វត្ថាមាន កំពុងឆេះដោយកំហឹង បានកាត់ធ្នូរបស់ភីមសេនដោយព្រួញរបស់ខ្លួន ហើយចាក់កូនប្រុសរបស់បណ្ឌុ នោះត្រង់ទ្រូងដោយព្រួញមុតច្រាស់។ បន្ទាប់មក ភីម—មិនអត់ឱនចំពោះការប្រមាថ—បានយកធ្នូមួយទៀតឡើង…
Verse 104
जीमूताविव घ॒र्मान्ति तौ शरौघप्रवर्षिणौ
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅចុងរដូវក្តៅ ដូចពពកនាំភ្លៀង អ្នកយុទ្ធទាំងពីរនោះបានបង្ហូរភ្លៀងព្រួញ—ព្យុះអាវុធដ៏លើសលប់—ឲ្យសង្គ្រាមកាន់តែរន្ធត់ និងបង្ហាញចិត្តមិនរលុងរលាយរបស់អ្នកប្រយុទ្ធដែលបានចងខ្លួនជាប់នឹងបេសកកម្មរបស់ខ្លួន។
Verse 105
अन्योन्यक्रोधताम्राक्षौ छादयामासतुर्युधि । वे दोनों क्रोधमे लाल आँखें करके बरसातके दो बादलोंके समान बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए एक-दूसरेको आच्छादित करने लगे || १०४ $ ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ក្នុងកណ្ដាលសង្គ្រាម អ្នកទាំងពីរ—ភ្នែកក្រហមដោយកំហឹងប្រឆាំងគ្នា—បានចាប់ផ្តើមគ្របដណ្ដប់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយបាញ់ព្រួញជាប្រព័ន្ធដូចពពកព្យុះពីរដែលពេញដោយភ្លៀង។ ទិដ្ឋភាពនោះបង្ហាញថា កំហឹងពេលបានដោះលែងហើយ នាំឲ្យសង្គ្រាមក្លាយជាការប្តូរបាញ់ដ៏ងងឹតភ្នែក ដែលម្នាក់ៗមិនត្រឹមតែចង់វាយទេ ប៉ុន្តែចង់លប់លាក់ និងលើកលែងគូប្រជែងឲ្យរលាយ។
Verse 106
अयुध्येतां सुसंरब्धौ कृतप्रतिकृतैषिणौ । फिर ताल ठोंकनेकी भयंकर आवाजसे परस्पर त्रास उत्पन्न करते हुए वे दोनों योद्धा बड़े रोषसे युद्ध करने लगे। दोनों ही एक-दूसरेके प्रहारका प्रतीकार करना चाहते थे | १०५ श् “3 ततो विस्फार्य सुमहच्चापं रुक्मविभूषितम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយសេចក្តីសម្រេចចិត្តដ៏ក្តៅគគុក អ្នកទាំងពីរប្រយុទ្ធបន្តទៅទៀត ម្នាក់ៗចង់ឆ្លើយតបឲ្យសមនឹងការវាយប្រហាររបស់ម្នាក់ទៀត។ ការប៉ះទង្គិចរបស់ពួកគេ—ពោរពេញដោយសំឡេងគួរឱ្យខ្លាច និងការបង្កហេតុគ្នាទៅវិញទៅមក—បង្ហាញថា នៅកំដៅសង្គ្រាម ការសងសឹកក្លាយជាគោលបំណងភ្លាមៗ បង្រួមវដ្តអំពើហិង្សាឲ្យតឹងរឹង និងបិទបាំងការវិនិច្ឆ័យដ៏ស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 107
भीम॑ प्रैक्षत स द्रोौणि: शरानस्यन्तमन्तिकात् । शरद्यहर्मध्यगतो दीप्तार्चिरिव भास्कर:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដ្រោណិ (អશ્વត្ថាមា) បានចងភ្នែកមើលទៅលើ ភីម ដែលកំពុងបាញ់ព្រួញជាបន្តបន្ទាប់ពីចម្ងាយជិត។ អશ્વត្ថាមា ភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យពេលថ្ងៃត្រង់ក្នុងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ ដុះពន្លឺកាំរស្មីខ្លាំងក្លា—រូបភាពដែលបង្ហាញពីភាពភ័យរន្ធត់នៃសិល្បៈសង្គ្រាម នៅពេលធម៌ត្រូវបានប្រកួតប្រជែងលើសមរភូមិ។
Verse 108
आददानस्य विशिखान् संदधानस्य चाशुगान् । विकर्षतो मुज्चतश्न नान्तरं ददृशुर्जना:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលគាត់យកព្រួញឡើង ដាក់ព្រួញលឿនលើធ្នូ ទាញខ្សែធ្នូ ហើយបាញ់ចេញទៅ—យោធាទាំងឡាយមិនអាចមើលឃើញចន្លោះពេលរវាងសកម្មភាពទាំងនេះបានឡើយ។ ការបាញ់ធ្នូរបស់គាត់ហូរទៅដូចចលនាតែមួយ មិនដាច់ខាត លឿនដល់ថ្នាក់ភ្នែកមនុស្សមិនអាចបំបែកជាជំហានៗបាន។
Verse 109
अलातचक्रप्रतिमं तस्य मण्डलमायुधम् | द्रौणेरासीन्महाराज बाणान् विसृजतस्तदा
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះមហាក្សត្រា! ពេលកូនប្រុសរបស់ទ្រន (ដ្រោណិ) បាញ់ព្រួញចេញទៅ ការវិលជុំមូលនៃអាវុធរបស់គាត់មើលទៅដូចអណ្តាតភ្លើងដែលគេបង្វិល—ជាចិញ្ចៀនភ្លើងដ៏ភ្ញាក់ផ្អើល។ រូបភាពនេះបង្ហាញថា សិល្បៈសង្គ្រាមពេលត្រូវជំរុញដោយកំហឹង អាចធ្វើឲ្យភ្នែកភ្លឺច្រឡំ ហើយបន្ថែមការបំផ្លាញនៃសង្គ្រាមឲ្យកាន់តែជ្រៅ។
Verse 110
महाराज! बाण छोड़ते समय अभश्वत्थामाका धनुष अलातचक्रके समान मण्डलाकार दिखायी देता था ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះមហាក្សត្រា! ពេលអશ્વត្ថាមា បាញ់ព្រួញចេញទៅ ធ្នូរបស់គាត់មើលទៅដូចអណ្តាតភ្លើងដែលគេបង្វិលជុំមូល។ ព្រួញរាប់រយ—មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ រាប់ពាន់—បានផុសចេញពីធ្នូនោះ ហើយនៅលើមេឃវាមើលទៅដូចហ្វូងកណ្ដូបស្មៅ (ត្រយ៉ង) កំពុងហោះជាក្រុម។ អត្ថបទនេះបង្កើនភាពតានតឹងផ្នែកសីលធម៌នៃសង្គ្រាម៖ ភាពភ្លឺរលោងនៃសិល្បៈសង្គ្រាម និងប្រសិទ្ធភាពដ៏គួរភ័យ ត្រូវបានបង្ហាញជាឧបករណ៍នៃការបំផ្លាញ ដោយរំលឹកថា កម្លាំងពេលភ្ជាប់នឹងកំហឹង នឹងគុណនឹងទុក្ខវេទនានៅលើសមរភូមិ។
Verse 111
ते तु द्रौणिविनिर्मुक्ता: शरा हेमविभूषिता: । अजस्रमन्वकीर्यन्त घोरा भीमरथं प्रति,अश्वत्थामाके छोड़े हुए सुवर्णभूषित भयंकर बाण भीमसेनके रथपर लगातार गिरने लगे
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រួញដ៏គួរភ័យទាំងនោះ ដែលដ្រោណិ (អશ્વត្ថាមា) បាញ់ចេញ ហើយតុបតែងដោយមាស បានធ្លាក់ចុះលើរទេះរបស់ភីម ដោយមិនឈប់សម្រាក។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញពីការកើនឡើងមិនឈប់នៃអំពើហិង្សានៅក្នុងសង្គ្រាម—ដែលជំនាញ និងភាពរុងរឿង (ការតុបតែងមាស) ត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលបំណងដ៏សាហាវនៃការបំផ្លាញ មិនមែនសម្រាប់ចុងបញ្ចប់ដ៏ត្រឹមត្រូវឡើយ។
Verse 112
तत्राद्भुतमपश्याम भीमसेनस्य विक्रमम् । बलं॑ वीर्य प्रभावं च व्यवसायं च भारत,भारत! वहाँ हमलोगोंने भीमसेनका अद्भुत पराक्रम, बल, वीर्य, प्रभाव और व्यवसाय देखा
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «នៅទីនោះ យើងបានឃើញវីរភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់ ភីមសេន—កម្លាំងរបស់គាត់ ថាមពលវីរបុរស អំណាចឥទ្ធិពលដ៏គួរឱ្យកោតខ្លាច និងចិត្តតាំងមាំមួនរបស់គាត់ ឱ ពារ័ត!»
Verse 113
तां स मेघादिवोद्धूतां बाणवृष्टिं समन््ततः । जलवृष्टिं महाघोरां तपान्त इव चिन्तयन्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ពិចារណាលើភ្លៀងព្រួញដ៏សាហាវនោះ ដែលត្រូវបានបក់បោកដូចភ្លៀងពីពពកព្យុះ ហើយធ្លាក់មកពីគ្រប់ទិស—ដូចភ្លៀងទឹកដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច—ភីមសេន វីរបុរសដ៏គួរឱ្យរន្ធត់ ក៏បានបង្កើតចិត្តសម្រេចចង់សម្លាប់កូនដ្រូណៈ; ហើយដូចពពកនាំភ្លៀងក្រោយរដូវវស្សា គាត់បានចាប់ផ្តើមបាញ់ព្រួញជាបន្តបន្ទាប់តបតទៅវិញ។»
Verse 114
द्रोणपुत्रवधप्रेप्सुभीमो भीमपराक्रम: । अमुञ्चच्छरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहक:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ភីមៈ អ្នកមានវីរភាពដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ប្រាថ្នាចង់សម្លាប់កូនដ្រូណៈ (អស្វត្ថាមា) បានបញ្ចេញភ្លៀងព្រួញជាបន្តបន្ទាប់—ដូចពពកភ្លៀងក្នុងរដូវវស្សា—ដើម្បីទប់ទល់នឹងព្យុះអាវុធដែលវាយមកពីគ្រប់ទិស។»
Verse 115
तद् रुक्मपृष्ठं भीमस्य धनुर्घोरें महारणे । विकृष्यमाणं विबभौ शक्रचापमिवापरम्,उस महासमरमें सोनेकी पीठवाला भीमसेनका भयंकर धनुष जब खींचा जाता था, तब दूसरे इन्द्रधनुषके समान प्रतीत होता था
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ក្នុងសង្គ្រាមដ៏សាហាវនោះ ធ្នូរបស់ភីមៈ ដែលមានខ្នងមាស និងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ពេលគាត់ទាញវា វាបញ្ចេញពន្លឺរលោង ដូចជាឥន្ទធនូរបស់ឥន្ទ្រា មួយទៀត។»
Verse 116
तस्माच्छरा: प्रादुरासन् शतशो5थ सहस्रश: । संछादयन्त: समरे द्रौणिमाहवशोभिनम्
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ហេតុនោះ ព្រួញបានលេចឡើងជារយៗ ហើយបន្ទាប់មកជាពាន់ៗ ពាសពេញសមរភូមិ ដោយគ្របដណ្តប់អស្វត្ថាមា កូនដ្រូណៈ ដែលរុងរឿងក្នុងការប្រយុទ្ធ។»
Verse 117
रणभूमिमें अधिक शोभा पानेवाले द्रोणकुमार अश्वत्थामाको आच्छादित करते हुए सैकड़ों और हजारों बाण भीमसेनके उस धनुषसे प्रकट हो रहे थे ।।
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ពេលអ្នកយុទ្ធទាំងពីរនោះបាញ់បណ្តាញព្រួញដ៏ក្រាស់សន្ធឹកសន្ធាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏គួរគោរព ចន្លោះរវាងពួកគេត្រូវបានបិទស្ទះដល់ថ្នាក់សូម្បីតែខ្យល់ក៏មិនអាចឆ្លងកាត់បាន។ ទិដ្ឋភាពនោះបង្ហាញពីភាពសាហាវនៃសិល្បៈសង្គ្រាម—ដែលអំណាចនិងកំហឹងអាចធ្វើឲ្យសមរភូមិក្លាយជារបាំងមិនអាចឆ្លងកាត់ ដល់ថ្នាក់លើសលប់ច្បាប់ធម្មជាតិ។
Verse 118
तथा दौणिर्महाराज शरान् हेमविभूषितान् । तैलथधौतानू् प्रसन्नाग्रान् प्राहिणोद् वधकाड्क्षया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ឱ ព្រះមហាក្សត្រ អស្វត្ថាមា កូនប្រុសទ្រូណា ដោយចិត្តប្រាថ្នាចង់សម្លាប់ បានបាញ់ព្រួញជាច្រើនតុបតែងដោយមាស—បានលាបប្រេង និងសម្អាតយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន មានចុងភ្លឺថ្លា មុតស្រួច។ វាបង្ហាញថា នៅកណ្ដាលភ្លើងសង្គ្រាម ចេតនាសម្លាប់ជាអំណាចជំរុញសកម្មភាព ហើយការត្រៀមខ្លួននិងជំនាញក្លាយជាឧបករណ៍នៃការបំផ្លាញ។
Verse 119
तानन्तरिक्षे विशिखैस्त्रिधैकैकमशातयत् । विशेषयन् द्रोणसुतं तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ តែភីមសេន បង្ហាញអំណាចលើសលប់របស់ខ្លួន បានបំបែកព្រួញនីមួយៗនៅកណ្ដាលអាកាសជាបីផ្នែក ដោយព្រួញរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក គាត់ចង្អុលទៅកាន់កូនទ្រូណា ហើយហៅថា៖ «ឈរឲ្យមាំ—ឈរឲ្យមាំ!» ក្នុងបរិយាកាសធម៌នៃសង្គ្រាម វាបង្ហាញកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកក្សត្រយុទ្ធក្នុងការប្រឈមមុខសត្រូវដ៏ខ្លាំងដោយបើកចំហ មិនរត់គេចទេ។
Verse 120
पुनश्न शरवर्षाणि घोराण्युग्राणि पाण्डव: । व्यसृजद् बलवान क्रुद्धो द्रोणपुत्रवधेप्सया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ម្តងទៀត ភីមសេន កូនបណ្ឌុ ដ៏មានកម្លាំង និងកំពុងឆេះដោយកំហឹង បានបង្ហូរភ្លៀងព្រួញដ៏សាហាវ និងរន្ធត់ទៅលើគាត់ ដោយចិត្តប្រាថ្នាចង់សម្លាប់កូនទ្រូណា។ វាបង្ហាញថា ការកើនឡើងនៃការប្រយុទ្ធត្រូវបានជំរុញដោយកំហឹង និងចេតនាច្បាស់លាស់ ដែលធ្វើឲ្យអំពើហិង្សាកាន់តែខ្លាំងក្នុងសង្គ្រាមធំ។
Verse 121
ततो<स्त्रमायया तूर्ण शरवृष्टिं निवार्य ताम् । धनुश्विच्छेद भीमस्य द्रोणपुत्रो महास्त्रवित्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក កូនទ្រូណា បានប្រើសិល្បៈអាវុធ និងមាយាសង្គ្រាមយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីទប់ស្កាត់ភ្លៀងព្រួញនោះ។ ពេលបានរារាំងរួច អ្នកជំនាញអាវុធធំបានកាត់បំបែកធ្នូរបស់ភីម។ នេះបម្លែងទម្ងន់នៃការប្រយុទ្ធ ដោយដកអាវុធសត្រូវចេញ មិនមែនត្រឹមតែបង្ករបួសទេ ហើយបង្ហាញថា ជំនាញអាចបំបាត់កម្លាំងដាច់ខាតបានក្នុងមួយភ្លែត។
Verse 122
स छिन्नधन्वा बलवान् रथशरक्ति सुदारुणाम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ទោះបីធ្នូរបស់គាត់ត្រូវបានកាត់បំបែកក៏ដោយ វីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លានោះនៅតែបញ្ចេញការវាយប្រហារដ៏សាហាវយ៉ាងខ្លាំងពីលើរថ—បង្ហាញថា ក្នុងសង្គ្រាម កម្លាំងចិត្តនៃវីរភាពមិនរលត់ ទោះបាត់បង់អាវុធសំខាន់មួយក៏ដោយ។
Verse 123
वेगेनाविध्य चिक्षेप द्रोणपुत्ररथं प्रति । धनुष कट जानेपर बलवान भीमसेनने द्रोणपुत्रके रथपर एक भयंकर रथशक्ति बड़े वेगसे घुमाकर फेंकी ।। तामापतन्तीं सहसा महोल्काभां शितै: शरै:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយកម្លាំងដ៏មហិមា ភីមសេន អ្នកមានកម្លាំងខ្លាំង និងជំនាញធ្នូ បានបង្វិលរថសក្តិដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចមួយ ហើយគប់ទៅកាន់រថរបស់កូនប្រុសទ្រូណា។ វាហោះចុះមកដោយល្បឿនខ្លាំង ដូចអាចម៍ផ្កាយភ្លើង; ហើយត្រូវបានទទួលទល់នៅកណ្ដាលអាកាសដោយព្រួញមុតៗ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញភាពតានតឹងសាហាវនៃសង្គ្រាម៖ សមត្ថភាពមិនមែនសម្រាប់លេងទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់រស់រាន; រាល់អំពើហិង្សាត្រូវបានឆ្លើយតបភ្លាមៗ ហើយទម្ងន់ធម៌នៃសង្គ្រាមស្ថិតនៅលើការអត់ធ្មត់ ជំនាញ និងការទទួលខុសត្រូវមធ្យមភាពក្នុងការបំផ្លាញ។
Verse 124
एतस्मिन्नन्तरे भीमो दृढ्मादाय कार्मुकम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ នៅចន្លោះពេលនោះ ភីមបានកាន់ធ្នូរបស់ខ្លួនយ៉ាងមាំមួន—ជាសញ្ញានៃការសម្រេចចិត្តភ្លាមៗ ដើម្បីធ្វើតាមកាតព្វកិច្ចដ៏តឹងរឹងនៃសមរភូមិ។
Verse 125
ततो द्रौणिमहाराज भीमसेनस्य सारथिम्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «បន្ទាប់មក ព្រះមហាក្សត្រដ៏អធិរាជអើយ អશ્વត្ថាមា កូនប្រុសទ្រូណា បានចូលទៅគោលដៅលើសារថីរបស់ភីមសេន»។
Verse 126
सो5तिविद्धों बलवता द्रोणपुत्रेण सारथि:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ សារថីនោះ ត្រូវបានកូនប្រុសទ្រូណា វាយចំយ៉ាងខ្លាំង រហូតរបួសធ្ងន់—ជារូបភាពបង្ហាញថា ក្នុងសង្គ្រាម សូម្បីអ្នកដែលគ្រាន់តែបើកបរ និងបម្រើ ក៏មិនអាចរួចផុតពីអំពើហិង្សាដែលវីរបុរសបញ្ចេញឡើយ។
Verse 127
ततोडश्वाः प्राद्रवंस्तृर्ण मोहिते रथसारथौ
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក សេះទាំងឡាយបានរត់ផ្តាច់ខ្សែទៅ ដោយសារអ្នកបើករថបានស្រឡាំងកាំង—ចិត្តត្រូវបានបំបែកចេញ ដូចជាត្រូវស្មៅតិចតួចបន្លំ—ហើយការគ្រប់គ្រងរថក៏បាត់បង់ទៅក្នុងភាពចលាចលនៃសមរភូមិ។
Verse 128
त॑ दृष्टवा प्रद्रुतैरश्वैरपकृष्ट रणाजिरात्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឃើញគាត់ដូច្នោះ—ត្រូវសេះដែលរត់ពេញល្បឿនអូសចេញពីសមរភូមិ—យុទ្ធជនទាំងឡាយបានយល់ថា គាត់កំពុងត្រូវបានបង្ខំឲ្យដកចេញពីវាលប្រយុទ្ធផ្ទាល់; ហេតុនេះបង្ហាញថា សំណាងក្នុងសង្គ្រាមប្រែប្រួលលឿនប៉ុណ្ណា និងឆន្ទៈរបស់អ្នកប្រយុទ្ធអាចត្រូវកម្លាំងហិង្សានៃស្ថានការណ៍លើកលែងបានយ៉ាងងាយ។
Verse 129
ततः: सर्वे च पठ्चाला भीमसेनश्नू पाण्डव:
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ប៉ាញ្ចាលទាំងអស់ រួមជាមួយភីមសេន និងបណ្ឌវទាំងឡាយ បានរួមចិត្តរួមកម្លាំងធ្វើសកម្មភាពជាមួយគ្នា។ បន្ទាត់នេះបង្ហាញពីការតាំងចិត្តរួមនៅលើសមរភូមិ—ការលើកតម្កើងសីលធម៌នៃសាមគ្គី និងកាតព្វកិច្ចរួម (svadharma) ក្រោមសម្ពាធនៃសង្គ្រាម។
Verse 130
तान् प्रभग्नांस्ततो द्रोणि: पृष्ठठो विकिरन् शरान्
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ដ្រូណិ ឃើញពួកគេបែកបាក់រត់ថយ ក៏បាញ់ព្រួញរាលរាយពីខាងក្រោយ បង្ខំដេញតាមអ្នកកំពុងរត់គេច និងបន្ថែមភាពភ័យស្លន់ស្លោនៃការថយក្រោយ។ ឈុតឆាកនេះបង្ហាញថា ក្នុងសង្គ្រាម ពេលកងទ័ពបែកទ្រង់ទ្រាយ នឹងទទួលការដេញប្រមាញ់មិនឈប់ឈរ ហើយភាពភ័យអាចរលាយវិន័យលឿនជាងអាវុធ។
Verse 131
ते वध्यमाना: समरे द्रोणपुत्रेण पार्थिवा:,राजन! समरांगणमें द्रोणपुत्रके द्वारा मारे जाते हुए समस्त राजाओंने उसके भयसे भागकर सम्पूर्ण दिशाओंकी शरण ली
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជា! នៅពេលស្តេចទាំងឡាយត្រូវកូនប្រុសដ្រូណា កាប់សម្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិ ពួកគេភ័យខ្លាចគាត់ ហើយរត់ចេញពីវាលប្រយុទ្ធ ទៅស្វែងរកជម្រកគ្រប់ទិសទាំងអស់។ ឈុតឆាកនេះបង្ហាញថា ភេរវកម្ម និងការរលំរលាយនៃសេចក្តីក្លាហាន អាចបំបែកបាក់សូម្បីតែស្តេចដ៏ខ្លាំងក្លា ពេលហិង្សាក្លាយជាលើសលប់។
Verse 132
द्रोणपुत्रभयाद् राजन् दिश: सर्वाश्व भेजिरे,राजन! समरांगणमें द्रोणपुत्रके द्वारा मारे जाते हुए समस्त राजाओंने उसके भयसे भागकर सम्पूर्ण दिशाओंकी शरण ली
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះមហាក្សត្រអើយ ដោយភ័យខ្លាចកូនប្រុសរបស់ទ្រូណា ពួកគេបានរត់គេចទៅគ្រប់ទិស។ នៅលើសមរភូមិ ខណៈដែលស្តេចទាំងឡាយត្រូវកូនប្រុសទ្រូណាកាប់សម្លាប់ ពួកគេបានស្វែងរកទីពឹងនៅគ្រប់ទិសទាំងបួន ដោយត្រូវភ័យសង្កត់ជំនួសឲ្យចិត្តក្លាហាន។
Verse 200
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि नारायणास्त्रमोक्षपर्वण्यश्वत्थामपराक्रमे द्विशततमो<ध्याय:
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះហើយ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៅក្នុង «ទ្រូណបវ៌»—ជាពិសេសក្នុងភាគស្តីពីការបាញ់ចេញអាវុធ «នារាយណាស្ត្រ»—នេះជាចប់នៃជំពូកទីពីររយ ដែលពណ៌នាអំពីការខិតខំប្រយុទ្ធដ៏សាហាវរបស់ អશ્વត្ថាមា។ កថាខណ្ឌបញ្ចប់នេះដាក់ជាការព្រមានធម៌អំពីវិបត្តិធំធេងនៃការបញ្ចេញអាវុធទេវតាដោយកំហឹង និងការរលាយចុះនៃសីលធម៌នៅពេលសង្គ្រាមបោះបង់ការអត់ធ្មត់។
Verse 866
भीमसेनो महाबाहु: क्रोधमाहारयत् परम् । मालवनरेश सुदर्शन
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ភីមសេន អ្នកមានដៃដ៏ខ្លាំង បានត្រូវកំហឹងដ៏ខ្លាំងបំផុតគ្រប់គ្រង។ នៅចំពោះមុខភ្នែករបស់គាត់ សុទರ್ಶನ ស្តេចម៉ាឡវៈ, វృద్ధក្សត្រ អធិបតីនៃពុរុទេស, និងព្រះអង្គម្ចាស់វ័យក្មេងនៃប្រទេសចេទី ត្រូវកូនប្រុសទ្រូណាសម្លាប់។ ឃើញការស្លាប់ទាំងនេះ កំហឹងរបស់ភីម បណ្ឌវៈ បានកើនឡើងដូចភ្លើង—ជាចំណុចបត់សីលធម៌ ដែលទុក្ខសោក និងកំហឹងក្នុងសង្គ្រាម ក្លាយជាការប្តេជ្ញាចិត្តសងសឹក។
Verse 883
विव्याध निशितैर्बाणैर्भीमसेनममर्षण: । तब महातेजस्वी अमर्षशील द्रोणकुमारने उस बाणवर्षाको नष्ट करके भीमसेनको पैने बाणोंसे बींध डाला
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ អ្នកយុទ្ធដែលមិនអាចទ្រាំទ្រកំហឹងបាន បានបាញ់ព្រួញមុតៗចាក់ភីមសេន។ ក្នុងកំដៅសង្គ្រាម កូនប្រុសទ្រូណា—ភ្លឺរលោង និងសាហាវក្នុងចិត្ត—បានបំបែកព្រួញភ្លៀងដែលកំពុងមកសិន ហើយបន្ទាប់មកបានវាយប្រហារភីមដោយព្រួញមុតស្រួច បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពឥតមេត្តានៃជំនាញយុទ្ធពេលកំហឹងគ្រប់គ្រងសមរភូមិ។
Verse 893
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा द्रौणिं विव्याध पत्रिणा । यह देख महाबली महाबाहु भीमसेनने युद्धस्थलमें एक क्षुरप्रसे अश्वत्थामाका धनुष काटकर पंखदार बाणसे उसको भी घायल कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ភីមសេនបានប្រើព្រួញក្បាលដូចកាំបិតកាត់ ដើម្បីកាត់ធ្នូរបស់ អશ્વត្ថាមា ហើយបន្ទាប់មកបានវាយកូនប្រុសទ្រូណាម្តងទៀតដោយព្រួញមានស្លាប។ វគ្គនេះបង្ហាញពីភាពច្បាស់លាស់ឥតមេត្តានៃជំនាញសមរភូមិ—ដកអាវុធសត្រូវសិន ហើយបន្ទាប់មកធ្វើឲ្យរបួស—នៅក្នុងតក្កវិជ្ជាដ៏ងងឹតនៃសង្គ្រាមដែលចងក្រងដោយកាតព្វកិច្ច។
Verse 923
द्रौणिं संछादयामासुर्घनौधा इव भास्करम् | जैसे मेघोंकी घटाएँ सूर्यको ढक लेती हैं, उसी प्रकार भीमसेनके नामसे अंकित और सानपर चढ़ाकर तेज किये हुए सुनहरी पाँखवाले बाणोंने द्रोणपुत्रकों आच्छादित कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដូចពពកក្រាស់ៗគ្របបាំងព្រះអាទិត្យដូច្នោះដែរ ព្រួញមានស្លាបមាស ដែលបានលាបលើថ្មសំលៀងឲ្យមុត ហើយសម្គាល់នាម «ភីមសេន» បានគ្របដណ្ដប់កូនប្រុសរបស់ទ្រូណទាំងស្រុង។
Verse 946
न विव्यथे महाराज तदद्भुतमिवा भवत् । महाराज! संग्राममें शोभा पानेवाले अअश्वत्थामाके द्वारा समरभूमिमें ढके जानेपर भी भीमसेनको तनिक भी व्यथा नहीं हुई, वह अद्भुत-सी बात थी
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះមហារាជ! ភីមសេនមិនរអាក់រអួលសូម្បីតិចទេ; វាហាក់ដូចជាមានអ្វីអស្ចារ្យកើតឡើង។ ទោះអស្វត្ថាមា ដែលរុងរឿងក្នុងសង្គ្រាម បានចូលមកគ្របដណ្ដប់លើគាត់នៅលើសមរភូមិ ក៏ភីមមិនមានទុក្ខវេទនាសូម្បីតិច—ជាសញ្ញាអស្ចារ្យនៃភាពមាំមួនរបស់គាត់។
Verse 963
निर्भिद्य विविशुस्तूर्ण वल्मीकमिव पन्नगा: । माननीय नरेश! जैसे सर्प तुरंत ही बाँबीमें घुस जाते हैं, उसी प्रकार वे बाण द्रोणपुत्रके गलेकी हँसलीको छेदकर भीतर समा गये
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រួញទាំងនោះបានចោះបំបែកហើយចូលទៅខាងក្នុងយ៉ាងលឿន ដូចពស់រអិលចូលក្នុងរូងប៉េងប៉ោងភ្លាមៗ។ ដូច្នោះដែរ វាបានចោះតំបន់ឆ្អឹងកងក្បាលស្មា នៅជិតបំពង់ករបស់កូនប្រុសទ្រូណ ហើយលង់បាត់ទៅខាងក្នុង។
Verse 986
क्रोध॑ परममातस्थौ समरे रुधिरोक्षित: । नरेश्वर! दो ही घड़ीमें पुन: सचेत हो खूनसे लथपथ हुए अश्वत्थामाने उस समरांगणमें अत्यन्त क्रोध प्रकट किया
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះនរេស្វរ! នៅលើសមរភូមិ គេដែលស្រោបដោយឈាម បានឲ្យខ្លួនចូលទៅក្នុងកំហឹងដ៏ខ្លាំងបំផុត។ ក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ពេលបានស្មារតីឡើងវិញ អស្វត្ថាមា ដែលលាបលើដោយឈាម បានបង្ហាញកំហឹងយ៉ាងខ្លាំងនៅលើសមរភូមិនោះ។
Verse 1003
शतमाशीविषाभानां प्रेषयामास भारत । भारत! उसने धनुषको कानतक खींचकर प्रचण्ड तेजसे युक्त और विषैले सर्पोके समान भयंकर सौ बाण भीमसेनपर चलाये
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឱ ភារត! គាត់បានទាញធ្នូដល់ត្រចៀក ហើយបាញ់ព្រួញមួយរយ ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ដូចពស់ពិស មានពន្លឺកាចសាហាវ ទៅលើភីមសេន។
Verse 1036
विव्याध निशितैर्बाणैद्रौणिं पजचभिराहवे । तब अमर्षमें भरे हुए भीमसेनने दूसरा धनुष लेकर युद्धस्थलमें पाँच पैने बाणोंसे द्रोणपुत्रको घायल कर दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ នៅកណ្ដាលសមរភូមិ ភីមសេន—ទោះបីចិត្តពោរពេញដោយកំហឹងដែលបានទប់ស្កាត់—ក៏យកធ្នូមួយទៀតឡើង ហើយបាញ់កូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈ (អស្វត្ថាមា) ដោយព្រួញមុតប្រាំ ដោយធ្វើឲ្យរបួសនៅក្នុងសង្គ្រាម។
Verse 1213
शरैश्नैनं सुबहुभि: क्रुद्ध: संख्ये पराभिनत् | तब महान् अस्त्रवेत्ता द्रोणपुत्रने अपने अस्त्रोंकी मायासे तुरंत ही उस बाण-वर्षाका निवारण करके भीमसेनका धनुष काट डाला। साथ ही क्रोधमें भरकर उसने युद्धस्थलमें बहुसंख्यक बाणोंद्वारा इन्हें क्षत-विक्षत कर दिया
ដោយព្រួញជាច្រើន គាត់បានវាយប្រហារលើគាត់នៅក្នុងសមរភូមិដោយកំហឹង។ បន្ទាប់មក អស្វត្ថាមា កូនប្រុសទ្រូណៈ អ្នកជំនាញអាវុធដ៏អស្ចារ្យ បានប្រើមាយាវិជ្ជានៃអាវុធរបស់ខ្លួន បំបាត់ភ្លៀងព្រួញនោះភ្លាមៗ ហើយកាត់ធ្នូរបស់ភីមសេន។ រួចទៀត ដោយកំហឹងពេញទ្រូង គាត់បានបាញ់ព្រួញជាច្រើនលើសមរភូមិ ធ្វើឲ្យគាត់របួសបែកបាក់។
Verse 1233
चिच्छेद समरे द्रौणिर्दर्शयन् पाणिलाघवम् । बड़ी भारी उल्काके समान सहसा अपनी ओर आती हुई उस रथशक्तिको अभ्वत्थामाने अपने हाथोंकी फुर्ती दिखाते हुए समरभूमिमें तीखे बाणोंसे काट डाला
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ នៅក្នុងសមរភូមិ អស្វត្ថាមា កូនប្រុសទ្រូណៈ បង្ហាញភាពរហ័សរហួននៃដៃរបស់ខ្លួន បានកាត់បំបែកដោយព្រួញមុតៗ នូវសក្ដិរថ (អាវុធស្លាបព្រិលសម្រាប់រថ) ដែលហោះមករកគាត់ភ្លាមៗ ដូចជាអុលកាធំមួយ។
Verse 1243
द्रौणिं विव्याध विशिखै: स्मयमानो वृकोदर: । इसी बीचमें मुसकराते हुए भीमसेनने एक सुदृढ़ धनुष लेकर अनेक बाणोंसे द्रोणपुत्रको बींध डाला
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ នៅពេលនោះ វೃកೋದរ ភីម—ញញឹមទាំងនៅក្នុងសង្គ្រាម—បានយកធ្នូដ៏រឹងមាំមួយ ហើយបាញ់ព្រួញជាច្រើនចាក់កូនប្រុសទ្រូណៈ អស្វត្ថាមា ឲ្យជ្រៀតចូល។
Verse 1253
ललाटे दारयामास शरेणानतपर्वणा । महाराज! तब अभश्व॒त्थामाने झुकी हुई गाँठवाले बाणसे भीमसेनके सारथिका ललाट छेद दिया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះមហាក្សត្រ! បន្ទាប់មក អស្វត្ថាមា បានប្រើព្រួញដែលមានក្បាលរឹងដូចដែក និងមានកន្លាក់បត់ចុះ បំបែកលលាដ៍ក្បាលរបស់សារថីរបស់ភីមសេន ដោយចាក់ឆ្លងត្រង់ចិញ្ចើម។
Verse 1263
व्यामोहमगमद्ू राजन् रश्मीनुत्सृज्य वाजिनाम् | राजन! बलवान द्रोणपुत्रके द्वारा अत्यन्त घायल किया हुआ सारथि घोड़ोंकी बागडोर छोड़कर मूर्च्छित हो गया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា! សារថី—ដែលត្រូវកូនប្រុសទ្រនៈបាញ់ប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់—បានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពស្រពិចស្រពិលខ្លាំង; គាត់បានលែងខ្សែបង្វិលសេះ ហើយសន្លប់ទៅ។
Verse 1273
भीमसेनस्य राजेन्द्र पश्यतां सर्वधन्विनाम् | राजेन्द्र! सारथिके मूर्च्छित हो जानेपर भीमसेनके घोड़े सम्पूर्ण धनुर्धरोंके देखते-देखते तुरंत वहाँसे भाग चले
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា! នៅចំពោះមុខអ្នកធ្នូទាំងអស់ សេះរបស់ភីមសេន—ពេលសារថីសន្លប់—បានរត់ផ្លោះចេញពីទីនោះភ្លាមៗ។
Verse 1283
दध्मौ प्रमुदित: शड्खं बृहन्तमपराजित: । भागे हुए घोड़े भीमसेनको समरांगणसे दूर हटा ले गये, यह देखकर विजयी वीर अश्वृत्थामाने अत्यन्त प्रसन्न हो अपना विशाल शंख बजाया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ឃើញសេះដែលរត់គេចបាននាំភីមសេនឲ្យឆ្ងាយពីសមរភូមិ វីរបុរសឈ្នះជ័យ អશ્વត្ថាមា—មិនអាចឈ្នះបាន និងពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ—បានផ្លុំស័ង្ខធំរបស់គាត់។
Verse 1293
धृष्टद्युम्नरथं त्यक्त्वा भीता: सम्प्राद्रवन् दिश: । तब पाण्डुपुत्र भीमसेन और समस्त पांचाल भयभीत हो धृष्टद्युम्नका रथ छोड़कर चारों दिशाओंमें भाग गये
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ដោយភ័យខ្លាច ពួកគេបានបោះបង់រទេះរបស់ធ្រឹෂ្ដദ്യុម្ន ហើយរត់គេចទៅគ្រប់ទិសទាំងបួន។
Verse 1306
अभ्यवर्तत वेगेन कालयन् पाण्डुवाहिनीम् । उन भागते हुए सैनिकोंपर पीछेसे बाण बिखेरते और पाण्डव-सेनाको खदेड़ते हुए अश्वत्थामाने बड़े वेगसे पीछा किया
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ អશ્વត្ថាមា បានប្រញាប់ទៅដោយល្បឿនខ្លាំង ដេញបង្ខំកងទ័ពបណ្ឌវ; គាត់បានបាញ់ព្រួញពីក្រោយលើទាហានដែលកំពុងរត់គេច ហើយបណ្តេញកងទ័ពបណ្ឌវឲ្យរត់រំខានទៅមុខ។
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.