Shloka 42
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
तमेक॑ कुण्जरं क्रुद्धा: समन्तात् पर्यवारयन् | आर्य! केकयराजकुमार
sañjaya uvāca |
tam ekaṁ kuñjaraṁ kruddhāḥ samantāt paryavārayan |
āryaḥ kekayarāja-kumāraḥ, abhimanyuḥ, draupadīke pañca putrāḥ, śūravīraḥ daśārṇa-rājā, kṣatradevaḥ, cedirājaḥ dhṛṣṭaketuḥ tathā citraketuḥ—ete sarve mahābalā vīrā roṣāveśaṁ bharitāḥ sva-uttama-divyāstrāṇāṁ pradarśanaṁ kurvāṇāḥ taṁ ekamātraṁ hastinaṁ krodhapūrvakaṁ caturdiśaṁ paritaḥ paryavārayan ||
sa viddho bahubhir bāṇair vyarocat mahādvipaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដោយកំហឹង ពួកគេបានល้อมដំរីតែមួយនោះពីគ្រប់ទិស។ ព្រះអង្គម្ចាស់កេកយដ៏ថ្លៃថ្នូរ អភិមន្យូ កូនប្រុសទាំងប្រាំរបស់ទ្រោបទី ស្តេចដាសារណាដ៏វីរភាព គ្សត្រទេវ ស្តេចចេទី ធ្រឹෂ្ដកេតុ និងចិត្រកេតុ—វីរបុរសមហាបលទាំងនេះ សុទ្ធតែពោរពេញដោយកំហឹង ហើយបង្ហាញអាវុធទេវ្យដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់ខ្លួន—បានឈរល้อมវាពីគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ទោះត្រូវព្រួញជាច្រើនចាក់ ក៏ដំរីធំមហិមានោះនៅតែភ្លឺរលោង—អំណាចគួរភ័យមិនបានថយចុះទោះមានរបួស។
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the Kṣatriya ethos of coordinated courage and resolve in battle, while also implicitly warning that roṣa (wrath) can drive action; true martial excellence is not only power and weapons, but disciplined purpose amid intense emotion.
Sañjaya describes a battlefield moment where several named warriors, inflamed with anger and showcasing their divine missiles, encircle a single war-elephant from all sides; though struck by many arrows, the great elephant remains visually formidable.