Shloka 4
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
भवन्तं समुपश्रित्य वासुदेवं यथा परै: । पाण्डवैर्विग्रहो घोर: समारब्धो मया प्रभो
sañjaya uvāca |
bhavantaṃ samupāśritya vāsudevaṃ yathā paraiḥ |
pāṇḍavair vigraho ghoraḥ samārabdho mayā prabho |
kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះអម្ចាស់! ដូចដែលសត្រូវរបស់ខ្ញុំ អាស្រ័យលើវាសុទេវ (វាសុទេវនន្ទនៈ ព្រះក្រឹស្ណ) ហើយចេញសង្គ្រាម ដូច្នោះដែរ ខ្ញុំបានពឹងផ្អែកលើព្រះអង្គ ហើយចាប់ផ្តើមការប្រយុទ្ធដ៏សាហាវជាមួយបណ្ឌវ»។ និយាយដូច្នេះហើយ វីរបុរសដែលពិបាកឲ្យគេឈ្នះ (ទុរយោធន) ដកដង្ហើមវែងៗម្តងហើយម្តងទៀត បង្ហាញទាំងមោទនភាព ការពឹងពាក់ និងទម្ងន់ធម៌នៃសង្គ្រាមដែលបានចាប់ផ្តើមក្រោមស្រមោលអ្នកចាស់គោរព។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ‘āśraya’ (refuge/dependence) as a decisive moral and strategic factor in war: the Pāṇḍavas rely on Kṛṣṇa (Vāsudeva), while Duryodhana claims reliance on Bhīṣma. It implicitly contrasts divine-guided counsel with dependence on mere martial authority, and shows how inner agitation (repeated sighing) accompanies choices driven by pride and rivalry.
Sañjaya reports that the formidable speaker (contextually Duryodhana) addresses an elder commander (contextually Bhīṣma), saying that just as the opponents fight under Kṛṣṇa’s protection, he has initiated a terrible war against the Pāṇḍavas relying on Bhīṣma. His repeated deep sighs signal distress and frustration as he recounts events and seeks support.