Shloka 39
Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya
Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity
एवमेष क्षयो वृत्त: पाण्डूनामपि भारत । क्रुद्धे शान्तनवे भीष्मे द्रोणे च रथसत्तमे
sañjaya uvāca | evameṣa kṣayo vṛttaḥ pāṇḍūnām api bhārata | kruddhe śāntanave bhīṣme droṇe ca rathasattame ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «ឱ ភារតៈ ការបំផ្លាញបែបនេះបានកើតឡើងសូម្បីតែចំពោះកូនចៅបណ្ឌុផងដែរ។ នៅពេលដែលកូនរបស់សន្តនុ គឺភីស្មៈ កើតកំហឹង ហើយដ្រូណៈ—អ្នករថសេះល្អឯក—ក៏កំហឹងដូចគ្នា កងទ័ពបណ្ឌវបានជួបវិនាសកម្មបែបនេះ។»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how anger (krodha) in powerful leaders amplifies collective ruin: when great warriors fight in wrath, the destruction spreads beyond one side, revealing the ethical cost of letting passion govern action in war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍava forces too suffered severe losses, specifically when Bhīṣma and Droṇa fought in an enraged state, intensifying the slaughter on the battlefield.