Shloka 22
अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्
Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement
प्रेक्षस्व भीष्म॑ युधि भीमवेगं सर्वास्तपन्तं मम सैन्यसंघान् । शरौघजालैरतितिग्मवेगै: काल॑ यथा कालकृतं क्षणेन
sañjaya uvāca |
prekṣasva bhīṣma yudhi bhīmavegaṃ sarvāstapantaṃ mama sainyasaṃghān |
śaraughajālair atitigmravegaiḥ kālaṃ yathā kālakṛtaṃ kṣaṇena ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មើលទៅ! ក្នុងសង្គ្រាម ភីមមានល្បឿនដ៏គួរឱ្យខ្លាចយ៉ាងណា—គាត់កំពុងដុតរំលាយកងទ័ពទាំងមូលរបស់ខ្ញុំឲ្យរងទុក្ខ។ ដោយសំណាញ់នៃព្រួញជាអូសបន្លាយ ដែលហោះលឿនមុតស្រួច គាត់ដូចជា “កាល” (មរណៈ/ពេលវេលា) ដែលពេលវេលាកំណត់មកដល់ ក៏បំផ្លាញសត្វមានកាយក្នុងមួយភ្លែត»។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s recurring ethical vision that in war—even when fought under dharma’s constraints—human power is fragile before Kāla (Time/Death). Martial prowess appears overwhelming, yet it functions within an inescapable order of destiny and impermanence.
Sañjaya reports to (and addresses) Bhīṣma, urging him to observe the battlefield: a warrior (described as bhīmavega) is tormenting the Kaurava forces with dense, swift arrow-showers, likened to Death arriving at the appointed time and destroying beings in a moment.