Shloka 9
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — इरावान्-आवन्त्ययोः युद्धम्, घटोत्कच-भगदत्त-संघर्षः, मद्रेश्वर-विक्षेपः
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Irāvān vs the Avanti princes; Ghaṭotkaca vs Bhagadatta; Śalya checked by the Mādrī twins
ये हाथी, घोड़े आदि सवारियोंपर चढ़ने, उतरने, आगे बढ़ने, बीचमें ही कूद पड़ने, अच्छी तरह प्रहार करने, चढ़ाई करने और पीछे हटनेमें भी प्रवीण हैं ।। नागाश्वरथयानेषु बहुश: सुपरीक्षितम् | परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम्,हाथी, घोड़े, रथ आदिकी सवारियोंद्वारा रणयात्रा करनेमें इस सेनाकी अनेक प्रकार परीक्षा की जा चुकी है। परीक्षा करके प्रत्येक सैनिकको उसकी योग्यताके अनुकूल यथोचित वेतन दे दिया गया है
sañjaya uvāca | ye hastī-ghoḍādi-savāriṣu cāḍhane, avarohane, agrato gamane, madhye eva utplavane, samyak prahāre, ārohaṇe ca, apasaraṇe ca pravīṇāḥ | nāgāśva-ratha-yāneṣu bahuśaḥ suparīkṣitam | parīkṣya ca yathānyāyaṁ vetanena upapāditam |
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «អ្នកយុទ្ធទាំងនោះជំនាញក្នុងគ្រប់ចលនាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសេះសង្គ្រាម—ឡើង និងចុះពីដំរី និងសេះ ការរុញទៅមុខ ការលោតចូលប្រយុទ្ធនៅពេលសំខាន់ ការវាយប្រហារឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ការឡើងជម្រាល និងការដកថយដោយរបៀបល្អ។ សមត្ថភាពរបស់ពួកគេជាមួយដំរី សេះ និងរថសង្គ្រាម ត្រូវបានសាកល្បងជាច្រើនដង; ហើយក្រោយពេលពិនិត្យត្រឹមត្រូវ ម្នាក់ៗត្រូវបានផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលសមតាមយុត្តិធម៌»។
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, order and fairness are emphasized: competence is verified through repeated testing, and remuneration is assigned according to merit and propriety (yathā-nyāyam), reflecting an ethic of disciplined duty rather than mere chaos or favoritism.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra about the army’s preparedness—its soldiers are proficient in mounted maneuvers with elephants, horses, and chariots, have been repeatedly tested, and have been duly assigned pay commensurate with their qualifications.