Shloka 1
Duryodhana’s Anxiety, Bhīṣma’s Reassurance, and Renewed Mobilization (दुर्योधनचिन्ता–भीष्मप्रत्याश्वासन–सेनानिर्गमनम्)
[दाक्षिणात्य अधिक पाठका १६ “लोक मिलाकर कुल ३६ ३ “लोक हैं।] #-+>ोी श््नु हि कमी त्रिसप्ततितमो< ध्याय: विराट-भीष्म
sañjaya uvāca | virāṭo 'tha tribhir bāṇair bhīṣmam ārcchan mahāratham | vivyādha turagāṁś cāsya tribhir bāṇair mahārathaḥ ||
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ព្រះរាជា! បន្ទាប់មក ព្រះបាទវិរាត មហារថី បានបាញ់ព្រួញបីដើមប៉ះមហារថីភីស្ម ធ្វើឲ្យលោកឈឺចាប់ ហើយបាញ់ព្រួញបីដើមទៀត ប៉ះសេះរបស់ភីស្មឲ្យរងរបួសផងដែរ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញការឆ្លើយតបមិនឈប់ឈរនៃសមរភូមិ—សូម្បីអ្នកចាស់ជាងដ៏គួរគោរពដូចភីស្ម ក៏ត្រូវប្រឈមមុខនឹងកម្លាំង—ហើយរំលឹកថា ភាពឯកទេសក្នុងសង្គ្រាមមិនអាចដោះស្រាយសំណួរធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅដែលគ្របដណ្តប់សង្គ្រាមកុរុក្សេត្រាបានឡើយ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily reports battlefield action, but within the Mahābhārata’s ethical frame it highlights the paradox of dharma in war: even the most revered elder (Bhīṣma) becomes a target when kṣatriya-duty and allegiance drive combat, showing how martial excellence operates inside a larger moral conflict.
Sañjaya describes King Virāṭa striking Bhīṣma with three arrows and then wounding Bhīṣma’s horses with three more, marking an exchange of force between prominent warriors during the Kurukṣetra battle.