Shloka 7
Adhyāya 65: Dawn Assembly, Makara–Śyena Vyūhas, and Commander Engagements
Devanagari script
संजय उवाच क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम् । शृणु राजन् स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान्,संजयने कहा--राजन्! उस युद्धमें मानवशरीरोंका भारी संहार हुआ है। हाथी, घोड़े और रथोंका भी विनाश देखा गया है। वह सब आप स्थिर होकर सुनिये। यह आपके ही महान् अन्यायका फल है
Translation
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ព្រះរាជា! ក្នុងសង្គ្រាមនោះ មានការបំផ្លាញយ៉ាងធំលើរាងកាយមនុស្ស។ ដំរី សេះ និងរថសង្គ្រាមក៏ត្រូវវិនាសដែរ។ សូមព្រះអង្គស្តាប់ដោយចិត្តមាំមួន។ នេះជាផលនៃអំពើអយុត្តិធម៌ដ៏ធំរបស់ព្រះអង្គឯង»។
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
क्षयम्destruction
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
मनुष्यदेहानाम्of human bodies
मनुष्यदेहानाम्:
TypeNoun
Rootमनुष्यदेह
FormMasculine, Genitive, Plural
गजवाजिरथक्षयम्destruction of elephants, horses, and chariots
गजवाजिरथक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootगजवाजिरथक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
शृणुhear
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
स्थिरःsteady
स्थिरः:
TypeAdjective
Rootस्थिर
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral here)
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अपनयःmisconduct/iniquity
अपनयः:
Karta
TypeNoun
Rootअपनय
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes